قم پایتخت فرهنگ و هنر مساجد شد / صالحی: رویداد فهما بر جریان‌های فرامسجدی اثرگذار شود

وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی در آیین معرفی شهر قم به عنوان پایتخت فرهنگ و هنر ایران اسلامی، گفت: انتخاب پایتخت فهما، می‌تواند چشم‌اندازی برای سال‌های آینده فراهم کند، همچنین این انتخاب در فضای بیرون مسجد نیز موثر است.

کد خبر: ۸۶۷۳۲۹

جمعه - ۱۷ مرداد ۱۳۹۹ / August 07, 2020

به گزارش گروه فرهنگی خبرگزاری دانشجو، آیین معرفی شهر مقدس قم به عنوان پایتخت فرهنگ و هنر ایران اسلامی عصر روز پنج شنبه ۱۶ مرداد در محل حرم حضرت فاطمه معصومه (س) با حضور سید عباس صالحی وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی، آیت‌الله سیدمحمدرضا سعیدی تولیت حرم مطهر کریمه اهل بیت (س)، حجت‌الاسلام حبیب رضا ارزانی مشاور وزیر و دبیر ستاد عالی هماهنگی کانون‌های فرهنگی هنری مساجد کشور و سیدموسی حسینی کاشانی مدیرکل فرهنگ و ارشاد اسلامی استان قم برگزار شد.

سید عباس صالحی در این آیین طی سخنانی با بیان اینکه یکی از ویژگی‌های حضرت رسول این بود که آن حضرت رسالت خود را با کتاب آغاز کرد و وحی مکتوب از آغاز بعثت همراه پیامبر (ص) بود، اظهار کرد: از ویژگی‌های خاص نبی مکرم اسلام این بود که بعثت نبوی از مسجد آغاز شد.

وی ادامه داد: از سوی دیگر زمانی که شهر اسلامی می‌خواهد شکل بگیرد و پیامبر (ص) به مدینه می‌آید، نخستین قدم خود را با تاسیس مسجد آغاز می‌کند، بنابراین به نظر می‌آید دو فاز اصلی بعثت و رسالت نبوی، کتاب قرآن و دیگری مسجد است که از آغاز بعثت و در تدوام تمدن‌سازی اسلامی، پیوند با این مهم دارد.

وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی با بیان اینکه انقلاب اسلامی نیز در تدوام این مسیر پیامبر (ص) با مسجد پیوند وسیعی داشت، خاطرنشان کرد: در دوران مختلف از جمله دفاع مقدس این پیوند بروز و ظهور ویژه‌ای داشت و فعالیت‌های متعددی در دل مسجد شکل گرفت.

صالحی یادآور شد: یکی از مجموعه‌های فعال در مساجد، کانون‌های فرهنگی هنری هستند، اکنون در سطح کشور ۲۵ هزار و ۵۰۰ کانون با بیش از دو میلیون عضو حضور دارند که مشخصات آن‌ها در سامانه بچه‌های مسجد ثبت شده است، این گستره از ظرفیت‌های قابل توجه فرهنگی، دینی و انقلابی ما است و اقتضا می‌کند که آن را گسترش و تعمیق ببخشیم.

وی افزود: دوستان ما در کانون‌های فرهنگی هنری مساجد، ایده‌های مختلفی را در سال‌های اخیر و در تداوم فعالیت‌های پیشین دنبال کردند، یکی از این ایده‌ها (فهما) است و بیش از ۲۵ هزار کانون در سال گذشته درگیر با یک رقابت وسیع و متنوع در قالب هشت شاخه، شاخص و محور‌های مختلف و در نهایت ۷۲ موضوع شدند، قابل توجه بوده و از درون این رقابت، پایتخت فرهنگ و هنر مساجد ایران بیرون آمده است.

وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی تصریح کرد: هدف این بود که در یک رقابت و مسابقه به رتبه‌ای برسیم که الگو‌ها متمایز و مشخص شود و سپس این الگو‌ها تکثیر شود، به نظر بنده در این مسیر و رقابت که درسال گذشته انجام شد، محصولات و تاثیرات متعددی را در درون کانون‌های فرهنگی هنری و بیرون از آن داشته‌ایم که باید نسبت به گسترش و عمق بخشی آن در سال‌های آینده بیشتر تلاش شود.

صالحی ابراز کرد: در این میان باید به چند نکته توجه کنیم، نکته اول اینکه باید بتوانیم ایده‌ها و ابتکارات خلاقانه کانون‌ها را منتشر کنیم، این کانون‌ها مردمی هستند و تنوعی که در فضای کانون‌ها می‌بینیم یک ظرفیت است، نشر این ابتکارات و خلاقیت‌ها فرصت مبارکی است، زیرا بخشی از این دو میلیون نفر عضو در کانون‌ها اگر نگوییم همه، اما اکثریت قاطع اعضا نوجوان و جوان هستند که فضای سنی آن‌ها حول ابتکار و خلاقیت می‌چرخد.

وی ادامه داد: نکته دوم این حرکت آن است که می‌تواند به کمک ایجاد شبکه‌های مفهومی و موضوعی بیاید، به عبارتی دیگر در سطح این ۲۵ هزار و ۵۰۰ کانون و دو میلیون نیروی جوان شبکه‌های مفهومی و موضوعی پدید می‌آید، در واقع در ۷۲ موضوع و هشت شاخص در شکل کلان پیوستگی و شبکه‌سازی مجموعه‌ای ایجاد می‌شود، برای مثال کانون‌هایی که در حوزه نقاشی، سرود، حوزه‌های دینی، مذهبی و تلاوت قرآن فعال هستند با یکدیگر ذیل یک شبکه مرتبط شده و در کنار هم قرار بگیرند، این امر کمک به شکل‌گیری شبکه‌هایی در هر حوزه و موضوع می‌شود که سبب خواهد شد بسیاری از حوزه‌ها فعال و ظرفیت تصاعدی پیدا کنند.

وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی تصریح کرد: رویداد فهما در سال ۹۸ می‌تواند چشم‌اندازی برای سال‌های آتی باشد، اما سومین نکته در این رویداد الگوسازی است، به این معنا که وقتی شاخه‌های مختلف ۲۵ هزار و ۵۰۰ کانون به سمت الگوسازی حرکت کنند، کار‌های متعددی می‌توان انجام داد تا کانون‌هایی که ممکن است در فضایی وارد نشده باشند تشویق به ورود شده و فعالیت کنند.

صالحی افزود: به نظر می‌آید تداوم این اهداف و موارد مشابه در سال نخست انتخاب پایتخت فهما، می‌تواند چشم‌اندازی را برای سال‌های آینده فراهم کند، علاوه بر این تاثیرات این انتخاب در فضای بیرون مسجد نیز موثر است، این اتفاق می‌تواند منجر به تاثیرگذاری جریان مسجدی بر جریان‌های فرامسجدی شود.

وی ادامه داد: اینکه جریان تئاتر به مسجد بیاید و روی غیرمسجد اثر بگذارد، جریان سرود و فضا‌های آوایی مسجد بر فضای غیرمسجد اثر بگذارد، جریان هنر‌های تجسمی مسجد بر فضای هنر‌های تجسمی غیرمسجد اثر بگذارد یک جریان فرهنگی دینی را ایجاد می‌کند. یکی از مواردی که همواره دغدغه بوده و هست این است که ۸۰ میلیون ایرانی در تمام ایام سال احساس کنند که با مسجد مرتبط هستند. این نگاه باعث می‌شود که ۲۵ هزار و ۵۰۰ کانون و سایر نهاد‌ها همچون پایگاه‌های بسیج بتوانند بر جریان فرامسجدی اثرگذار باشند، این موارد از مولفه‌هایی بود که فهما به دنبال آن بود.

قم؛ پایتخت فرهنگ و هنر مساجد ایران اسلامی تا سال ۱۴۰۰

عضو شورای عالی انقلاب فرهنگی اضافه کرد: این که استان قم به عنوان اولین پایتخت فرهنگ و هنر مساجد ایران اسلامی انتخاب شد، امری مبارک است، طبیعی است که قم پایتخت فرهنگی تشیع است، پایتخت فرهنگی و مرکز اصلی انقلاب اسلامی است و بوی انقلاب از قم استشمام می‌شود. به یک معنا پایه‌های اصلی انقلاب اسلامی ایران و مسجد ارتباط وسیعی با قم داشتند و بنابراین از آنجایی که ظرفیت قم قابل توجه بود در نتیجه این انتخاب صورت پذیرفت.

صالحی خاطرنشان کرد: با توجه به شرایط فعلی ناشی از شیوع ویروس کرونا، انتخاب قم به عنوان پایتخت فرهنگ و هنر مساجد ایران اسلامی تا سال ۱۴۰۰ امتداد دارد، از سوی دیگر از آنجایی که اولین سال برگزاری و انتخاب پایتخت است طبیعتا این انتخاب روی سال‌های آتی نیز تاثیر می‌گذارد، زیرا از ورای این پایتختی اتفاقات دیگر در کانون‌ها رقم می‌خورد، یعنی مسیر در شریان جریان فعالیت‌های شهرستان‌ها و استان‌های ایران حرکت می‎کند، اما طبیعتا شروع کننده این مسیر قم است، بنابراین هراندازه که این شروع محکم‌تر و پر برنامه‌تر باشد طبیعتا دیگران را نسبت به مسیر‌های بعدی رهنمون می‌کند.

وی تصریح کرد: در گذشته نیز همین گونه بود، شهر مقدس قم از سال ۱۳۴۱ خیزش‌ها را آغاز و به تدریج سایر شهر‌ها نیز حرکت خود را آغاز کردند، سال ۱۳۵۶ نیز خیزش مجدد از قم آغاز شد و به سایر شهر‌ها راه یافت، ما امیدواریم که بحث پایتخت فرهنگ و هنر مساجد ایران با این نگاه شروع شود که نقطه آغاز قم است و در این مسیر اگر استان قم با توجه به توانایی‌هایی که داشته و دارد حرکت کند، شاهد تاثیرات شگرفی خواهیم بود.

وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی بیان کرد: ظرفیت حوزه علمیه قم اقیانوس بی‌پایانی است، از سوی دیگر فضا‌ها و موقعیت‌های قم و مراکز فرهنگی و دینی که در این شهر وجود دارد قابل توجه است، در نتیجه این ظرفیت‌ها می‌تواند کمک کند تا در یک سال و نیم آینده شاهد این باشیم که کانون‌های فرهنگی هنری این استان و سایر استان‎ها اتفاقات خوبی را رقم زده و شاهد نوآوری باشیم به گونه‌ای که امسال و سال آینده بتوانیم فعالیت استان‌ها و شهرستان‌های دیگر را با ارجاع به قم و فعالیت‌های و برنامه‌های این استان برای تحول و حرکت فرهنگی در مساجد و کانون‌های مساجد ببینیم.

صالحی در پایان گفت: این انتخاب را که با دهه امامت و ولایت، در آستانه عید غدیر و شب جمعه مصادف شده است به فال نیک می‌گیریم و امیدواریم که منشا خیر و برکت مادی و معنوی برای استان و جامعه مسلمانان ایران و بلکه جهان شود.

فعالیت‌های مسجدی قابلیت عرضه جهانی دارند

حجت الاسلام حبیب رضا ارزانی مشاور وزیر و رئیس ستاد هماهنگی کانون‌های فرهنگی هنری مساجد کشور نیز در این آیین طی سخنانی اظهار کرد: از زمان آغاز رویداد ملی فهما، تا به امروز که پایتخت این رویداد ملی معرفی شد یک سال زمان طی شد؛ در استان قم شاهد حضور و فعالیت چشمیگر کانون‌های فرهنگی هنری در برنامه‌های مختلف بودیم.

رئیس ستاد هماهنگی کانون‌های فرهنگی هنری مساجد کشور ادامه داد: طبق فرمایش مقام رهبری (مدظله العالی) عموم فعالیت‌های ما متمرکز بر اندیشه‌ورزی و تفکر بود تا بررسی کنیم که با چه مدلی می‌توانیم به مطلوب رسیده و کارکرد‌های متکثری که برای مساجد وجود دارد را نَه ایجاد بلکه احیا کنیم چراکه این کارکرد‌ها در صدر اسلام بوده است.

ارزانی گفت: ما در حقیقت وظیفه اصلی و ذاتی خود را انجام می‌دهیم؛ مولفه مهمی که فهما دنبال می‌کرد بحث هم‌گرایی و هم‌افزایی است، امام جماعت در مسجد رئیس و جلودار است بنابراین همه نهاد‌ها و سازمان‌هایی که در مسجد حضور دارند به امام جماعت کمک می‌کنند تا آن هدف والا محقق شود؛ ذیل همین نگاه بود که بیش از یکسال تلاش شد و چندین کمیته میان ستاد هماهنگی کانون‌های فرهنگی هنری و پایگاهی بسیج در مساجد شکل گرفت و اکنون بعد از گذشت ۲۶ سال اولین تفاهم نامه میان ستاد هماهنگی کانون‌های فرهنگی هنری مساجد و سازمان بسیج و بسیج مستضعفان منعقد شد.

وی با اشاره به اهداف پایتخت فرهنگ و هنر مساجد ایران اسلامی گفت: تلاش ما بر فعال سازی عرصه‌های فرهنگ و هنر بر اساس آن چیزی است که با معیار‌ها و استاندار‌ها و شاخصه‌های مسجد قابل تالیف است، هر هنری قابلیت عرضه در مسجد را ندارد، هنری در مسجد قابل عرضه است که متعالی باشد، هنر نَه برای هنر بلکه برای تعالی.

مشاور وزیر و رئیس ستاد هماهنگی کانون‌های فرهنگی هنری مساجد کشور ادامه داد: بحث بعدی آموزش و تربیت نیرو‌های متخصص و متعهد انقلابی است، موضوع دیگری که باید به آن توجه شود اینکه برخی فعالیت‌هایی که در مساجد انجام می‌شود روزآمد نیست، ما برای روزآمد کردن این فعالیت‌ها تلاش می‌کنیم و در این عرصه برخی فعالیت‌ها مدل‌های خوبی برای دنیا است که تلاش می‌کنیم آن‌ها را استانداردسازی و شاخص سازی کرده و با زبان روز عرضه کنیم.

ارزانی گفت: بچه‌های مسجد خالصانه تلاش می‌کنند، اما این تلاش‌ها نیاز به آموزش دارد، ما در قالب طرح ملی فهما تلاش می‌کنیم تا این استانداردسازی آموزشی را برای آن‌ها داشته باشیم. در مجموع برای ایجاد رقابت سالم در یک زیست بوم فرهنگی هنری در دل مسجد تلاش کردیم و نام این زیست بوم را فهما گذاشتیم.

وی افزود: رویداد ملی فهما در قالب هشت عرصه شامل «قرآن و عترت»، «شبکه‌سازی و ساماندهی»، «هنر متعالی»، «کتاب و کتابخوانی»، «مناسبت‌های ملی و مذهبی»، «فضای مجازی و رسانه»، «غنی سازی اوقات فراغت» و خلاقیت و نوآوری و همچنین ۱۸ شاخص و در ذیل آن ۷۲ موضوع شکل گرفت که در این مسیر کار هماهنگ، منسجم و شبانه‌روزی انجام شد و در پایان کار و جمع بندی آن که مربوط به قبل از شیوع کرونا می‌شود توانستیم همه اعضای کانون‌ها را در سامانه بچه‌های مسجد ثبت کنیم، همه موارد فعالیت کانون‌ها در این سامانه ارائه و امتیازدهی از صفر تا ۲۰ هزار امتیاز ثبت شد.

رئیس ستاد هماهنگی کانون‌های فرهنگی هنری مساجد کشور گفت: در پایان و پس از بررسی شاخص‌ها، برای اینکه ضریب اطمینان بالاتر برود، هشت گروه داوری که از شاخص‌های ملی در رشت‌های مختلف بودند، فعالیت‌ها را ارزیابی کردند. در این میان استان قم از ابتدا برتر نبود، اما به شدت تلاش کرد و به این جایگاه رسید، تا جایی که در تمامی شاخص‌ها به جز چند مورد که رتبه دوم و سوم را به دست آورد در باقی موارد موفق به کسب رتبه اول شد؛ بر این اساس استان قم تا پایان سال ۱۴۰۰ پایتخت فرهنگ و هنر مساجد ایران است.

وی در ادامه گفت: ما مدل‌های بسیار ارزشمندی در جمهوری اسلامی داریم که نتوانستیم درست عرضه و استاندارد سازی کنیم، یکی از این مدل‌ها فعالیت‌های مسجدی است که قابلیت عرضه جهانی دارد، زمانی که در لبنان با شخصیت‌های مختلف دیدار می‌کردیم و آن‌ها در جریان فعالیت‌های نوجوانان و جوانان ایرانی بدون هیچ هزینه‌ای در مساجد قرار می‌گرفتند، مبهوت می‌شدند.