چه كنيم تا نمازمان را سبك نشماريم؟

اگر بخواهيم نمازمان را سبك نشماريم بايد معرفت و شناخت كامل به مسائل زير پيدا كنيم: حكمت و فلسفه‏ى نماز؛ در نماز مقابل چه كسى مى‏ايستيم؟؛ اهميت و ويژگى‏هاى نماز؛ آثار نماز؛  آثار سبك شمردن نماز؛ برخورد ائمه عليهم السلام با «نماز» و «اوقات نماز»، چون آنها الگوى ما هستند.

کد خبر: ۸۷۰۱۴

يکشنبه - ۱۴ شهريور ۱۳۸۹ / September 05, 2010

گروه معارف «شبكه خبر دانشجو»؛ هر شخص عملى را كه مى‏خواهد انجام دهد، اگر نسبت به آن عمل معرفت و شناخت كافى داشته باشد سعى مى‏كند تا جائى كه ممكن است و توان دارد، آن عمل را خوب و به نحو احسن انجام دهد.

از اين رو اگر بخواهيم نمازمان را سبك نشماريم بايد معرفت و شناخت كامل به مسائل زير پيدا كنيم:

1. حكمت و فلسفه‏ى نماز (چرا بايد نماز بخوانيم؟)

2. در نماز مقابل چه كسى مى‏ايستيم؟

3. اهميت و ويژگى‏هاى نماز

4. آثار نماز

5. آثار سبك شمردن نماز

6. برخورد ائمه عليهم السلام با «نماز» و «اوقات نماز»، چون آنها الگوى ما هستند.

اينك به توضيح مختصرى درباره‏ى هريك از موارد بالا مى‏پردازيم كه در آيات و روايات آمده است.

الف) حكمت و فلسفه‏ى نماز

در مورد عبادات كه نماز هم يكى از آنها مى‏باشد اگر حكمت و فلسفه‏اى هم براى آنها ذكر نشده باشد، چون خدا دستور به انجام آن داده انجام مى‏دهيم چرا كه «تسليم» امر خداوند بزرگ‏ترين فلسفه است.

اما در مورد نماز در بعضى از آيات و روايات به فلسفه‏ى آن اشاره شده است از جمله:

«أَقِمِ الصَّلَاةَ لِذِكْرِي» «. طه/ 14» نماز را براى ياد من به پا دار.

و در حديثى از حضرت فاطمه زهرا عليهما السلام نقل شده است كه خداوند نماز را به منظور دور كردن ا ز «كبر» و اجب نمود. «ميزان الحكمة ترجمه فارسى، ج 7، ص 3101»

ب) اهميت و ويژگى‏هاى نماز

در ميان همه‏ى عبادات، نماز از اهميت و ويژگى خاصى برخوردار است كه به بعضى از آنها اشاره مى‏كنيم:

1. نخستين واجب الهى: از پيامبر اكرم صلى الله عليه و آله حكايت شده: نخستين چيز از دين، كه خدا بر مردم واجب كرد و آخرين چيزى كه باقى مى‏ماند «نماز» است. «الصلوة فى الكتاب و السنة با ترجمه‏ى فارسى، ص 27»

2. نخستين مورد بازخواست در قيامت: پيامبر صلى الله عليه و آله: نخستين عمل انسان كه در روز قيامت محاسبه مى‏شود نماز است، پس اگر نيكو بود رستگار و كامياب مى‏گردد، و اگر باطل بود محروم و زيانكار مى‏شود. « الصلوة فى الكتاب و السنة با ترجمه فارسى، ص 30»

3. بهترين سفارش و دستور دين: امام صادق عليه السلام: محبوب‏ترين كارها نزد خدا نماز است و آن آخرين سفارش همه‏ى پيامبران است. «الصلوة فى الكتاب و السنة با ترجمه فارسى، ص 26»

4. ستون دين و قوام اسلام: حضرت على عليه السلام: سفارش مى‏كنم شمارا به نماز كه ستون دين و قوام اسلام است پس از نماز غافل نشويد. «. جامع آيات و احاديث نماز، ص 48 به نقل از مستدرك الوسائل جلد 1، ص 172»

5. نگهبان الهى: امام صادق عليه السلام: همانا نماز نگهبان الهى در زمين است. «جامع آيات و احاديث نماز، ص 63 به نقل از بحارالانوار، جلد 78، ص 199»

ج) آثار نماز

1. نماز بازدارنده از كار زشت و ناپسند: «وَأَقِمِ الصَّلَاةَ إِنَّ الصَّلَاةَ تَنْهَى‏ عَنِ الْفَحْشَاءِ وَالْمُنكَرِ» «. عنكبوت/ 45» نماز را به پادار، زيرا نماز انسان را از كارهاى زشت و ناپسند باز مى‏دارد.

2. ياد و ذكر خدا مايه‏ى آرامش دل‏ها: نماز ياد خدا است «أَقِمِ الصَّلَاةَ لِذِكْرِي» و با ياد خدا دل ها آرامش پيدا مى‏كند. «أَلَا بِذِكْرِ اللَّهِ تَطْمَئِنُّ الْقُلُوبُ» «رعد/ 28»

3. كمك گرفتن از نماز (در مشكلات و غم‏ها): از امام صادق عليه السلام حكايت شده: چه چيز مانع مى‏شود هرگاه بريكى از شما اندوهى از اندوه‏هاى دنيا رسيد، وضو بگيرد سپس به مسجد رود و دو ركعت نماز بخواند و خدا را در آن بخواند؟ آيا نشنيده‏اى كه خداوند مى‏گويد: «و از شكيبايى و نماز يارى جوييد؟» «و اسْتَعِينُوا بِالصَبْرِ وَالصَّلَاةِ» «. بقره/ 45»

4. نماز وسيله‏ى راندن شيطان: از پيامبر اكرم صلى الله عليه و آله حكايت شده: نماز چهره‏ى شيطان را سياه مى‏كند. « سيماى نماز در قرآن و حديث، ص 47»

از حضرت على عليه السلام حكايت شده: نماز پناهگاه رحمان و وسيله‏ى راندن شيطان است. « الصلوة فى الكتاب والسنة با ترجمه فارسى، ص 116»

5. فرود آمدن رحمت: «از امام على عليه السلام حكايت شده: نماز رحمت را فرود مى‏آورد. « جامع آيات و احاديث نماز، ص 81 به نقل از غررالحكم، ص 82»

6. پاكى جان و زدودن گناه: از پيامبر صلى الله عليه و آله حكايت شده: همانا مسلمانان هنگامى كه وضو مى‏گيرند و نماز پنجگانه را مى‏خوانند گناهشان مى‏ريزد مثل اينكه برگ از شاخه‏ى درخت مى‏ريزد. « جامع آيات و احاديث نماز، ص 94 به نقل از بحارالانوار، ج 82، ص 235»

7. نماز وسيله‏ى نزديك شدن به خدا: پيامبر صلى الله عليه و آله: همانا نماز وسيله‏ى نزديك‏شدن شخص با ايمان (به‏خدا) مى‏باشد. «. سيماى نماز در قرآن و حديث، ص 49»

8. ورود به بهشت: از پيامبر صلى الله عليه و آله نقل شده: كليد بهشت نماز است. «سيماى نماز در قرآن و حديث، ص 50»

د) آثار كوچك شمردن نماز

1. شفاعت پيامبر و ائمه به او نخواهد رسيد.

2. در حديثى كه از پيامبر صلى الله عليه و آله نقل شده آمده است كه به حضرت فاطمه عليها السلام فرمودند: «هر كس از مردان و زنان نمازش را سبك بشمارد خداوند او را به پانزده بلا مبتلا مى‏سازد شش مورد در دنيا، سه مورد در وقت مرگ، و سه مورد آنها در قبر و سه مورد در قيامت زمانى كه از قبر خارج شود.» (ما به ذكر شش مورد اول اكتفا مى‏كنيم)

امّا آن شش بلايى كه در دنيا دامنگيرش مى‏شود:

1. خداوند بركت را از عمرش مى‏برد.

2. خداوند بركت را از رزقش مى‏برد.

3. دعايش به آسمان نمى‏رود (مستجاب نمى‏شود).

4. هر عملى كه انجام مى‏دهد پاداش داده نمى‏شود.

5. خداوند متعال سيماى صالحين را از چهره‏اش محو مى‏كند.

6. بهره‏اى از صالحين براى او نيست. «. جامع آيات و احاديث نماز، ص 260»

ه) الگو گرفتن از ائمه عليهم السلام

برخورد ائمه عليهم السلام با نماز و اوقات نماز به عنوان الگو و اسوه، براى پيروان آن معصومين آموزنده و الهام بخش است كه به نمونه هائى از آن اشاره مى‏كنيم:

1. صداى اذان براى رسول خدا چنان جاذبه داشت ونشاط مى‏آورد كه هنگام اذان به بلال مى‏فرمود: «ارحنا يا بلال» اى بلال مارا از غم و اندوه و تلخى رهايى بخش. آن حضرت مى‏فرمود: كسى كه صداى اذان را بشنود و بى‏تفاوت بماند جفا كرده است.

2. هنگام نماز رنگ چهره‏ى حضرت على عليه السلام تغيير مى‏كرد و مى‏لرزيد و مى‏فرمود: وقت نماز رسيده، وقت امانتى كه خدا بر آسمانها و زمين و كوه‏ها عرضه كرد اما آنها از قبول آن دورى كرده و ترسيدند.

3. هر گاه وقت نماز فرا مى‏رسيد، گويا رسول خدا صلى الله عليه و آله كسى را نمى‏شناخت و حال معنوى خاصى پيدا مى‏كرد و مى‏فرمود: گرسنه از غذا سير، و تشنه از آب سيراب مى‏شود، ولى من از نماز سير نمى‏شوم. «پرتوى از اسرار نماز، ص 92- 94»

4. از امام صادق عليه السلام نقل شده: پيروان ما را در وقت‏هاى نماز بيازمائيد كه مواظبت بر نماز شان چگونه است. «جامع آيات و احاديث نماز، ص 260»

اگر كسى معرفت و شناخت كامل بوسيله اين موارد نسبت به نماز پيدا كرد، ديگر نماز را سبك نمى‏شمارد و حتى آداب ظاهرى نماز (مثل مسواك زدن، استفاده از بوى خوش، رعايت اول وقت، آرامش تن و ...) و آداب باطنى نماز (حضور قلب، خشوع و خضوع و ...) را رعايت مى‏كند.

و آن وقت اين نماز سازنده‏ى او مى‏شود و او را به كمال مى‏رساند انشااللَّه!

حال اگر اين سؤال در ذهن شخصى بيايد كه اگر بعد از معرفت و شناخت اين موارد، باز نماز را سبك شمرديم دليل چيست؟

پاسخ اين است كه بايد سراغ موانع ديگر برود (مثل اينكه معرفت او كامل نيست يا اينكه در هنگام مواجه شدن با كار حرام و گناه چگونه برخورد مى‏كند و ...) خداوندا! ما را از نمازگزاران واقعى قرار ده!

معرفى كتاب

براى مطالعه بيشتر در اين موضوع مراجعه فرماييد به:

1. سيماى نماز در قرآن و حديث محمد محمدى رى‏شهرى، ترجمه و تلخيص عبدالهادى مسعودى‏

2. تفسير نماز از ديدگاه معصومين م محمدى‏

3. نماز ازديدگاه قرآن و عترت محمد محمدى اشتهاردى‏

4. پرتوى از اسرار نماز محسن قرائتى‏

5. جامع آيات و احاديث موضوعى نماز ج 1 عباس عزيزى‏

6. ميزان الحكمة محمد محمدى رى‏شهرى‏

7. تفسير نمونه (ذيل آيات نماز) آية اللَّه مكارم شيرازى‏

/انتهاي پيام/