دعاي روز بيست و ششم ماه مبارك رمضان

اي از همه كس شنواتر ...

تمام دانشمندان اسلام، خداوند را به اوصاف «سميع» و «بصير» ستوده‏اند، اين الفاظ هنگامى كه در مورد خداوند به كار مى‏روند، از مفاهيم جسمانى و آلات و ادوات، مجرد و برهنه مى‏شوند، چرا كه ذات پاك او مافوق جسم و جسمانيات است.

کد خبر: ۸۷۲۵۷

دوشنبه - ۱۵ شهريور ۱۳۸۹ / September 06, 2010

گروه معارف «شبكه خبر دانشجو»؛ در دعاي روز بيست و ششم ماه مبارك رمضان آمده است:

اللهمّ اجْعَل سَعْيي فيهِ مَشْكوراً وذَنْبي فيهِ مَغْفوراً وعَملي فيهِ مَقْبولاً وعَيْبي فيهِ مَسْتوراً يا أسْمَعِ السّامعين.

خدايا قرار بده كوشش مرا در اين ماه قدردانـى شده وگناه مرا در اين ماه آمرزيده وكردارم را در آن مورد قبول وعيب مرا در آن پوشيده اى شنواترين شنوايان.

منظور از «سميع» و «بصير» بودن پروردگار چيست؟

تمام دانشمندان اسلام، خداوند را به اوصاف «سميع» و «بصير» ستوده‏اند، و اين به خاطر آن است كه اين اوصاف كراراً در متن قرآن مجيد آمده است.

ولى در تفسير آن ميان آنها گفتگو است:

محققان بر اين عقيده‏اند كه سميع و بصير بودن خداوند، چيزى جز علم و آگاهى او نسبت به «اصوات» و «مبصرات» يعنى «موجودات ديدنى» نيست، البته اين دو واژه از آنجا كه در آغاز براى قوه شنوائى و بينائى ما وضع شده، هميشه تداعى «گوش» و «چشم» را با خود دارد، ولى واضح است اين الفاظ هنگامى كه در مورد خداوند به كار مى‏روند، از مفاهيم جسمانى و آلات و ادوات، مجرد و برهنه مى‏شوند، چرا كه ذات پاك او مافوق جسم و جسمانيات است.

البته اين يك معنى مجازى نيست، و اگر هم آن را مجاز بناميم مجاز مافوق الحقيقه (بالاتر از معنى حقيقى) است، زيرا او چنان احاطه و آگاهى به اصوات و مناظر دارد، و چنان همه اين امور نزد او حاضرند كه از هر گونه شنوائى و بينائى برتر و بالاتر است، ولذا خداوند در دعاها به عنوان اسمعُ السَّامعينَ (از همه شنوندگان شنوده‏تر) وابصر الناظرين (از همه بينندگان بصيرتر) توصيف شده است.

ولى در ميان جمعى از قدماى متكلمين اين عقيده وجود داشته كه اوصاف «سميع» و «بصير» غير از صفت «علم» است، اين عدّه ناچارند صفت سميع و بصير را زائد بر ذات خدا بدانند، و قائل به تعدد اوصاف ازلى باشند كه اين نوعى شرك است و گرنه سميع و بصير بودن خداوند چيزى جز عالم بودن او به اصوات و منظره‏ها نمى‏تواند باشد.

در بحار الانوار از امام صادق عليه السلام آمده است كه شخصى خدمتش عرض كرد:

مردى از دوستان شما اهل بيت پيامبر صلى الله عليه و آله مى‏گويد: خداوند متعال همواره سميع بوده به وسيله گوش، و بصير بوده به كمك چشم! و عالم بوده به وسيله علم (زائد بر ذات) و قادر بوده، به قدرت (زائد بر ذات).

امام خشمگين شد و فرمود: مَنْ قالَ ذلِكَ وَ دانَ بِهِ فَهُوَ مُشْرِكٌ، وَ لَيْسَ مِنْ وِلايَتِنا عَلَى شَيْى‏ءٍ، انَّ اللَّهَ تَبارَكَ وَ تَعالَى‏ ذاتٌ عَلّامَةٌ سَميعَةٌ بَصيرَةٌ قادِرَةٌ: «كسى كه اين سخن را بگويد و به آن عقيده داشته باشد، مشرك است و بهره‏اى از ولايت ما ندارد، خداوند متعال ذاتى است عين عالم و سميع و بصير و قادر (و اين صفات زائد بر ذات او نيست). « بحار جلد 4 صفحه 63»

/انتهاي پيام/