چرا مسئولان دولتی به دنبال دور زدن بورس هستند؟/ دیروز پتروشیمی- امروز فولاد!

در حالی سامانه بهین‌یاب وظیفه کنترل عرضه و تقاضای واقعی را بر عهده دارد که عدم نظارم بر این سامانه ضمن بالارفتن تقاضای غیر واقعی موجب گرانی و افزایش قیمت تمام شده محصولاتی چون خودرو و مسکن شده است و دولت به جای نظارت و پایش این سامانه به دنبال دور زدن بورس است.

کد خبر: ۸۷۷۳۹۴

دوشنبه - ۳۱ شهريور ۱۳۹۹ / September 21, 2020

به گزارش گروه اقتصادی خبرگزاری دانشجو، حسن روحانی رئیس جمهور هفته گذشته دستور داد تا وزارت راه و شهرسازی، فولاد و مصالح ساختمانی از جمله قیر را که در بورس عرضه می شود برای اجرای پروژه های عمرانی خارج از بورس دریافت کنند تا قیمت تمام شده مسکن کنترل شود.

این دستور روحانی که توسط وزیر راه و شهرسازی روز چهار شنبه در رسانه ها اعلام شد انتقادات زیادی را از سوی کارشناسان در پی داشت زیرا به نظر می رسد عملا روحانی به عنوان عالیترین مقام اجرایی کشور نیز اعتقادی به کشف قیمت و کنترل عرضه و تقاضا در بورس ندارد.

در ماه های اخیر شاهد نوسانات قیمت در بازار فولاد، سیمان و دیگر مصالح ساختمانی بودیم به طوریکه تنها در یک قلم نرخ فولاد با افزایش ۳۰۰ درصدی مواجه بوده است همچنین نرخ سیمان نیز رشد ۱۰۰ درصدی را به خود دیدY جالب اینجا است که هر دوی این کالاها تماما در داخل کشور تولید می شود و نیاز به مواد اولیه وارداتی ندارد.

اما با این حال بررسی ها نشان می دهد علت افزایش قیمت مصالح ساختمانی به محاسبه قیمت نهایی بر اساس نرخ ارز است و از سوی دیگر سازندگان مدعی هستند که تولید کنندگان بزرگ فولاد و مصالح برای تشنه نگه داشتن بازار، کالاها را احتکار می‌کنند تا با قیمت بالاتری بفروشند.

فرشید پورحاجت دبیر کانون انبوه سازان کشور با بیان این که سازندگان مسکن امنیت شغلی خود را از دست داده اند طی گفت وگویی اخیرا گفته است بازار مصالح ساختمانی به خصوص در شش ماه گذشته گرفتار سوداگری و دلالی شده و این مسئله آسیب جدی به صنعت ساختمان و متعاقباً بازار مسکن وارد کرده است.

وی با بیان این ادعا که بعضی تولید کنندگان فولاد و مصالح ساختمانی، کالاها را در انبارها احتکار کرده‌اند تصریح می کند: بورس قرار بود قیمت کالاها را شفاف کند اما امروز به ابزاری برای رشد قیمت ها تبدیل شده؛ آن هم در شرایطی که تقاضای واقعی کاهش یافته است.

دبیر کانون انبوه‌سازان با بیان اینکه پروانه های ساختمانی نسبت به سال گذشته ۳۰ درصد کاهش یافته است اظهار می کند: در شرایطی که ساخت و ساز متاثر از نوسانات بازار مسکن و شرایط کرونا با افت همراه شده چه دلیلی دارد قیمت مصالح ساختمانی که تمام آن تولید داخل است رشد کند؟ تولید کنندگان مصالح، هزینه های آب و برق و دستمزد و مالیات را به ریال می پردازند اما قیمت محصول را بر اساس دلار تعیین می کنند.

* بهین یاب سایتی غیر شفاف برای شفاف سازی

همین چند وقت پیش بود که تولیدکنندگان پلاستیک از کمبود و یا گرانی مواد اولیه پتروشیمی گلایه داشتند و می گفتند سامانه بهین یاب که قرار بود باری از روی دوش تولیدکننده واقعی بردارد امروز موجب شده است تا صنایع تکمیلی محصولات شیمیایی با مشکل مواجه شوند.

این مسئله موجب شد تا وزارت صمت به ماجرا ورود کند تا با رصد دقیق شرایط بازار دست دلالان و تولیدکنندگان کاغذی را از بازار مواد شیمیایی کوتاه کند.

مسئله اینجا است که سامانه بهین یاب قرار بود تا تولیدکننده واقعی را شناسایی کرده تا تقاضای واقعی برای محصولات عرضه شده در بورس کالا مشخص شود اما این سامانه موجب شده است تا تولیدکنندگان غیر واقعی یا به اصطلاح کاغذی نیز اقدام به ثبت تقاضا کرده و با این کار بازار سیاهی از محصولات را ایجاد کنند زیرا با توجه به اینکه میزان عرضه محصولات در بورس مشخص است اما همواره با رشد تقاضا مواجه هستیم که در نهایت این موضوع به افزایش قیمت محصولات منجر خواهد شد.

جالب اینجا است که مسئولان دولتی به جای اینکه به دنبال اصلاح سامانه بهین یاب باشند همواره بر ساز جدایی از بورس می دمند و هر از گاهی این مسئله را مطرح می کنند که مثلا فلان محصول برای اینکه قیمتش کنترل شود از بورس خارج شود یک روز نوبت محصولات پتروشیمی است و روز دیگر نوبت به سیمان و امروز نوبت به فولاد رسیده است.

این اولین بار نیست که دستور رئیس جمهور برای خروج فولاد از بورس به وزارت صنعت داده می شود. اوایل مردادماه و در زمان سرپرستی مدرس خیابانی در وزارت صنعت نیز روحانی چنین دستوری را داده بود که سرپرست اسبق وزارت صمت زیر بار اجرای آن نرفت به نظر می رسد اینبار نیز وزارت صمت زیر بار این دستور غیر منطقی نخواهد رفت.

مهدی صادقی نیارکی، معاون امور صنایع وزارت صنعت اخیرا در گفت و گویی اظهار داشته است : معاونت امور صنایع وزارت صنعت با بررسی آمارهای میزان خرید بنگاه ها و میزان تولید آنها که در سامانه بهین یاب به ثبت رسیده است، سهمیه واحدها را بررسی کرده و حتی فراتر از آن به بررسی ۶۳ واحد صنعتی که ۷۰ درصد خرید فولاد مبارکه را داشته‌اند، پرداخته است.

وی افزود: در این رابطه ما به دستاوردهای خوبی رسیده‌ایم و حالا که این دستاوردها را برای ساماندهی بازار فولاد داریم، اینکه مطرح می‌شود فولاد از بورس خارج شود، برای ما محل تعجب است، چرا که فولاد به بورس رفت تا شرکت های تولیدکننده فولاد از مزایای آن استفاده کنند. البته کالایی هم که در بورس کالا عرضه می شود، قیمت گذاری نمی‌شود و به قیمت‌های جهانی فروخته می‌شود.

وی تصریح کرد: نمی‌شود با عرضه کم به بورس رفت، با یک تقاضای خیلی زیاد مواجه شد و کالا را در آنجا به قیمت جهانی فروخت و به اصطلاح کشف قیمت کرد. در عین حال خارج از بورس، تولیدکننده به هر قیمتی که خواست کالایش را بفروشد. ما در حال ساماندهی این موضوع هستیم.

*خرید فروش خارج از بورس یعنی خرید و فروش غیر شفاف

محسن ارزنده یکی از کارشناسان اقتصادی در همین رابطه می گوید در شرایطی که بورس به منظور کشف قیمت و خرید و فروش محصولات در یک سامانه شفاف عمل می کند دولت و برخی از تصمیم سازان به دنبال دور زدن آن هستند زیرا معتقدند با چانه زنی می توانند تخفیف بگیرند و محصول خود را خریداری کنند.

وی با اشاره به این موضوع که وزارت صنعت نباید اجازه چنین کاری را صادر کند گفت: در خصوص محصولات شیمیایی نیز این موضوع مطرح شد اما با درایتی که صورت گرفت عملا دست دلالان از بازار کوتاه شد و محصولات شیمیایی توانست با قیمت منطقی در بورس عرضه شود و خریداران و متقاضیان واقعی نیز بدون مشکل توانستند هر میزان که مواد اولیه مورد نیاز داشتند خریداری کنند.

ارزنده با تاکید براینکه جالب است شرکت های بزرگ تولید کننده به دنبال این هستند تا مواد اولیه خود را خارج از بورس تهیه کنند اما در نهایت محصول تولید شده را در بورس عرضه کنند گفت: این روزها موضوع عرضه خودرو و مسکن در بورس مطرح می شود در صورتیکه همین تولیدکنندگان به دنبال دور زدن بورس و خرید مواد اولیه خود خارج از بورس هستند که باید گفت اگر بورس بد است چرا به دنبال عرضه محصولات خود در بورس هستید و اگر خوب است چرا می خواهید مواد اولیه خود را خارج از بورس خریداری کنید.

وی با تاکید براینکه طرح خروج فولاد با هر محصول دیگری از بورس کالا از پایه مشکل دارد ادامه داد: معاملات در بورس کاملا شفاف انجام می شود و اگر مسئله ای وجود دارد مربوط به ماهیت بورس نیست بلکه حواشی که برای عرضه و تقاضای واقعی ایجاد شده است موجب شده تا متقاضیان واقعی نتوانند کالای مورد نیاز خود را از بورس خریداری کنند و به دنبال دلالان برای خرید مواد اولیه باشند.

ارزنده با تاکید براینکه سامانه بهمین یاب عملا سامانه ای است تا بتوان تقاضای واقعی را شناسایی کرد اما نبود نظارت بر این سامانه موجب شده تا متقاضیان غیر واقعی نیز در این سامانه ورود پیدا کنند و تقاضای غیر واقعی را بالا برده اند هرچند که باید در قسمت عرضه نیز نظارت صورت گیرد تا عرضه ها کمتر از میزان اعلامی از سوی تولید کنندگان نباشد.

وی خاطرنشان کرد: پایش هفتگی و ماهانه سامانه بهین یاب برای مسئولان وزارت صمت آسان است اما مشخص نیست چرا آنها تاکنون اقدام به پایش این سامانه نکرده اند که ضررش را بخش واقعی تولید باید ببیند.

منبع: رادار اقتصاد