واکنش تهیه‌کننده «ایلدا» به انتقادات درباره لهجه لری بازیگران

امسال در این شب‌ها و از شبکه یک سیما با سریالی روبرو هستیم که اتحاد و حماسه مردان و زنان عشایر مرزنشین در برابر متجاوزان به خاک این مرز و بوم را و قصه ایستادگی و ایثار آن‌ها را از سال ۱۳۵۸ تا ۱۳۵۹ به تصویر می‌کشد.

کد خبر: ۸۷۹۰۰۹

دوشنبه - ۰۷ مهر ۱۳۹۹ / September 28, 2020

به گزارش گروه فرهنگی خبرگزاری دانشجو، بازخورد پخش سریال «ایل دا» به کارگردانی راما قویدل و تهیه کنندگی سیدعلیرضا سبط احمدی در همین مدت کوتاه گویای آن است که این سریال توانسته آنطور که باید تاثیرش را بین مردم بگذارد، اما پاشنه آشیل این سریال ساخته شدن آن در لرستان و اخبار جدیدی است که از اعتراض به لهجه بازیگران آن به گوش می‌رسد. برای واکاوی این سریال و اعتراضات پیرامون آن به سراغ علیرضا سبط احمدی رفتیم و با او در جام جم آنلاین گفتگو کرده ایم که در ادامه می‌خوانید.

آقای سبط احمدی، سریال «ایل دا» را بر اساس یک دغدغه شخصی ساختید و یا اینکه از سمت نهادی خاصی به شما پیشنهاد ساختش داده شده است؟

حدودا دو سال پیش در مرکز سیمافیلم آقایان افشین صادقی و مسعود تکاور قصد داشتند که سریال «ایل دا» را تولید کنند. منتها در مرحله ابتدایی تصویربرداری آن متوقف شد و بعد از آنجا که دغدغه سیمافیلم و بنده در تولید آثاری بومی با محوریت دفاع مقدس بود با یکدیگر مشترک بود، پیشنهاد انجام این کار به من داده شد. ما هم از اوایل سال گذشته تولید این کار را آغاز کردیم تا به امروز که در مرحله پخش قرار گرفته.

«ایل دا» به چه معناست؟

در گویش لری، «دا» یعنی مادر و «ایل» هم یعنی قوم، قبیله، خاک. «ایلدا» یعنی مادر قوم، مادر خاک، مادر وطن.

از آنجا که قصه «ایل دا» تم دفاع مقدسی دارد و در تاریخ معاصر رقم می‌خورد، برای ساخت لوکیشن‌های آن سراغ کدام شهر‌های ایران رفتید؟

ببینید، این سریال با موضوع اتحاد و حماسه مردان و زنان عشایر مرزنشین در برابر متجاوزان به خاک این مرز و بوم و قصه ایستادگی و ایثار آن‌ها از سال ۱۳۵۸ تا ۱۳۵۹ ساخته شده؛ بنابراین اصل قصه در مناطق مرزی غرب کشور می‌گذرد، جایی در مرز مشترک ایران و عراق. در شروع انقلاب منافقین و وطن فروشان باعث ایجاد ناامنی‌ها و تحرکاتی در مرز‌ها می‌شوند و قصه ما درست از همین جا شروع می‌شود و پس از آن با آغاز جنگ شکل جنگی به خود می‌گیرد. این داستان می‌بایست در مناطقی مانند ایلام و دهلران و مانند این‌ها رقم می‌خورد، اما کار کردن در این مناطق سخت بود و پیچیدگی‌های خاص خودش را داشت. به همین خاطر ما لوکیشن مان را یک پله عقب‌تر و نزدیک به مرکز آوردیم. لرستان جای مناسبی برای این روایت بود که نه تنها به مرکز کشور نزدیک‌تر بود بلکه به دلیل طبیعت بکری که داشت، میشد از زیبایی‌های بصری اش هم بهره برد. ما از ارتفاعات خرم آباد، شهرستان الشتر، کوه‌های سر به فلک کشیده لرستان و... به عنوان منطقه مرزی در فیلم بهره بردیم و سریال مان را در این منطقه تولید کردیم؛ بنابراین از لهجه لری هم خیلی در سریال تان استفاده کردید؟

منطقه غرب کشور تا حدودی زبان مشترک دارند، حالا در قسمت‌هایی کردی-لری و در قسمت‌های لری، اما از آنجایی که قرار بود سریال ما از شبکه سراسری پخش شود، نمی‌توانستیم گویش کامل محلی لری را در آن پیاده کنیم. به همین خاطر لحن و المان‌های زبان لری را برای بازیگرمان ایجاد کردیم و گویش بقیه بازیگران را گذاشتیم به زبان فارسی بماند که تمام مردم کشور بتوانند آن را درک کنند.

گویا حساسیت‌هایی هم از سوی برخی لرستانی‌ها نسبت به لهجه بازیگران این سریال ایجاد شده؟

بله، در فضای مجازی یا جا‌های دیگر شنیدم که بعضی‌ها معترض هستند که چرا بازیگران این سریال به زبان لری اصل حرف نمی‌زنند! خب، اگر قرار بود تمام دیالوگ‌ها به زبان لری گفته میشد مخاطب گیلانی یا سیستانی یا تهرانی و... از کجا باید متوجه آن‌ها میشد! طبیعتا ما باید از زبانی واحد در بیان دیالوگ هایمان استفاده می‌کردیم و لحن لری به آن‌ها می‌دادیم. من برای دوستانی که معترض بودند دقیقا همین توضیحات را آوردم و با این توضیحات آن‌ها مجاب شدند. چون ما این سریال را برای شبکه افلاک لرستان نساختیم! اگر مخاطب این سریال، مخاطب شبکه استانی لرستان بود این انتقاد وارد بود و ما باید صرفا از زبان لری در بیان دیالوگ‌ها استفاده می‌کردیم، اما سریال «ایل دا» از شبکه یک پخش می‌شود و مخاطب سرتاسری در تمام ایران دارد؛ بنابراین ما چاره‌ای جز این نداشتیم که زبان مشترک سراسری برای آن استفاده کنیم.

چطور برای نقش‌های اصلی سراغ بازیگرانی مثل مجید مظفری، پوریا پورسرخ و فاطمه گودرزی رفتید؟

ما وقتی مرحله پیش تولید را آغاز می‌کنیم برای هر کاراکتر چند کاندید انتخاب می‌کنیم. مثلا برای نقش صالح خان به غیر از آقای مظفری چند کاندید دیگر هم داشتیم و در نهایت با مجید مظفری به این نتیجه رسیدیم که می‌توانست چند ماه خارج از تهران دوام بیاورد و تیپ و گویش و قدرتش بر این نقش می‌نشست. این قضیه در مورد تمام بازیگران صدق می‌کرد به جز خانم فاطمه گودری برای ایفای نقش «داگل». انتخاب اول و آخر ما برای این نقش خود ایشان بودند و ایشان از آنجا که اصالتا لرستانی هستند با کمال میل این نقش را پذیرفتند.

به نظر خودتان «ایل دا» تا چه اندازه به واقعیت نزدیک است؟

در شروع هر قسمت از این سریال آورده شده که اتفاقات آن ساخته و پرداخته ذهن نویسنده است، اما همانطور که در مستندات دوران دفاع مقدس مان وجود دارد اولین مدافعان مرز کشورمان و اولین شهدای جنگ تحمیلی مان از عشایر و مرزنشینان بودند. عشایر و مرزنشینان همیشه اسلحه به دست در برابر هر تجاوز داخلی و خارجی بر حفظ قوم و وطن و ناموس شان می‌جنگیدند. وقتی تاریخ را تورق می‌کنیم در شروع جنگ تحمیلی به داستان‌های بسیاری برمی خوریم شبیه داستان «ایل دا». چه بسیار قوم‌ها و قبیله‌هایی که با هم متحد می‌شدند و با هم جلوی دشمن متجاوز داخلی (مثل منافقین و وطن فروشان) و خارجی می‌ایستادند. مردمانی که در کنار نیرو‌های نظامی کشورمان مثل ژاندارمری و ارتش غیورانه جنگیدند. درست است که سریال «ایل دا» را از روی یک سناریو ساختیم، اما بسیار ما به ازا‌های خارجی در سال‌های ابتدایی انقلاب در کشورمان دارد.

منبع: جام‌جم