نمودهاى تفريح‏هاى سالم در دستورات اسلام‏

دين اسلام نظر روشنى درباره‏ تفريح‏هاى سالم دارد و با سفارش به تقويت قواى جسمى و روحى، انسان را در راه مبارزه با دشمنان ظاهرى و باطنى، آماده مى‏سازد؛ تا راه براى رسيدن به كمال نهايى و سعادت ابدى از مسير همين دنيا فراهم آيد.

کد خبر: ۸۷۹۳۹

شنبه - ۲۰ شهريور ۱۳۸۹ / September 11, 2010

گروه معارف «شبكه خبر دانشجو»؛ با جستجو در آيات و با دقت در روايات و دستورهاى دينى مى‏توان به اين حقيقت پى برد كه دين اسلام به چه ميزان، اين مسئله را مورد تاكيد قرارداده است. برخى از اين دستورهاى دينى كه هدفى جز تأمين سلامت روحى و جسمى انسان را تعقيب نمى‏كنند، از قرار ذيل است:

1. ورزش و مسابقه‏

«أَرْسِلْهُ مَعَنَا غَدَاً يَرْتَعْ وَيَلْعَبْ» «يوسف، 12» در قرآن كريم در داستان حضرت يوسف و يعقوب آمده است: آن گاه كه فرزندان او خواستند يوسف را از ايشان جدا كنند، ورزش را بهانه كردند و گفتند: «فردا او را همراه ما بفرست تا ورزش و بازى كند و ما هم يقيناً از او محافظت مى‏كنيم.» «همان» و اين بهانه‏هايى بود كه حضرت يعقوب در برابر آن سكوت اختيار كرد، سكوتى كه علامت رضايت و بيانگر تأييد اين كار است.

نقل تاييدآميز بازى و ورزش يوسف در داستان او، و نيز تاكيد بر ورزش و مسابقات در روايات و سفارش‏هاى فراوان در خصوص ورزش‏هايى كه پيش از همه نشاطآور و مفرّح است، خود مى‏تواند دليلى بر تاكيد دين اسلام بر تفريح‏هاى سالم باشد.

افزون بر اين، قرآن كريم از دو پيامبر به خاطر ويژگى «قوت» و «نيروى بدنى» تعريف و تمجيد مى‏كند؛ يكى از طالوت «بقره، 247:... و وسعتى در دانش و( نيروى) بدنش افزود» و ديگرى از حضرت موسى در جريان كمك كردن او به دختران شعيب «قصص، 26 بهترين كسى كه استخدام مى‏كنى( شخص) نيرومند درستكار است.» كه همگى نشان دهنده‏ى توصيه به قدرتمند شدن در پى‏تلاش و كوشش است.

ورزش‏هاى سواركارى، تيراندازى و شنا سه ورزش مورد تاكيد اسلام است كه فرح بخشى اين سه در ميان رشته‏هاى فراوان ديگر بر اهل فن پوشيده نيست.

2. صله رحم و ديد و بازديد

نشست و برخاست با يكديگر، به ويژه اقوام و خويشان، يكى از بهترين انواع تفريح‏هاى سالم است. اين عمل آن چنان مورد تأكيد است كه روايات فراوان و نيز آياتى در اين زمينه وارد شده است. خداوند متعال در آيات مختلف اين حقيقت را اينگونه بيان مى‏كند: «و به پدر و مادر، و نزديكان و يتيمان و بينوايان نيكى كنيد و با مردم نيكو سخن گوييد.» «بقره، 83»

«و (بيان) راه معتدل و راست بر عهده خداست، و برخى از آن (راه‏ها) كژ است؛ و اگر (بر فرض خدا) مى‏خواست حتماً همه شما را (به اجبار) راهنمايى مى‏كرد.» «نحل، 9»

از امام صادق (ع) در تفسير آيه‏ى 19 سوره‏ى رعد نقل شده است كه آنچه خدا به آن فرمان داده كه آن پيوند را قطع نكنيد، «صله رحم» است. «ميزان الحكمه، ج 4، ص 82 به نقل از بحارالانوار، ج 74»

همچنين از رسول خدا (ص) روايت شده است: «زودترين خير از نظر ثواب صله رحم است.» «همان»

از امام باقر (ع) براى صله رحم آثارى نقل شده است كه به قرار ذيل است:

1. اعمال را پاكيزه مى‏كند.

2. اموال را زياد مى‏كند.

3. بلا را دفع مى‏كند.

4. حساب را آسان مى‏كند.

5. اجل را به تأخير مى‏اندازد. «همان»

از رسول خدا (ص) روايت شده است: كسى كه برادر مؤمنش را در منزل او بدون حاجت و درخواست زيارت كند، خداوند نام او را از زيارت كنندگان خودش مى‏نويسد و واجب است بر خدا كه زائر خود را گرامى بدارد. «منتخب ميزان الحكمه، محمدى رى‏شهرى»

3. اطعام و پذيرايى از مهمان‏

خوردن و آشاميدن و خوراندن و نوشانيدن و ميهمانى از موضوعات مورد تأكيد اسلام است.

قرآن كريم در داستان حضرت ابراهيم (ع)، به ميهمانى او و غذاى فراوانى كه آماده كرد (گوساله بريان شده) «هود، 69» و نيز ميهمانى در منزل پيامبر اسلام اشاره كرده است. «احزاب، 53»

ميهمانى كردن كه نقش بسزايى در ايجاد شادى در دل مردم دارد، مورد تاكيد دين اسلام است. از اميرالمؤمنين على (ع) نقل شده: «لذت كريمان در خوراندن است و لذت لئيمان در خوردن.» «كافى، 1، 28»

و همچنين از ايشان نقل شده است: «قوى كردن و توانمند سازى اجسام با غذا خوردن است و توانمندسازى روح با غذا خوراندن مى‏باشد.» « منتخب ميزان الحكمه، ص 312»

4. سير و سفر و گردش‏

سير و سفر و گردش و استفاده از مناظر زيباى طبيعت، آبشارها، كوه‏ها، درياها و آثار باستانى دشت‏ها و حتى كوير مورد سفارش دين اسلام است، تا آن جا كه سير و سفر را مقدمه‏ى علم آموزى و عبرت‏اندوزى مى‏داند: «سِيرُوا فِى الْأَرْضِ ثُمَّ انظُرُوا كَيْفَ كَانَ عَاقِبَهُ الْمُكَذِّبِينَ» «انعام، 11: بگو: در زمين گردش كنيد! سپس بنگريد فرجام تكذيب كنندگان چگونه بوده است؟!»

و از رسول اكرم روايت شده است كه مى‏فرمايد: «مسافرت كنيد تا صحت يابيد و غنيمت به دست آوريد.» «منتخب ميزان الحكمه، حديث 253 به نقل از كنزالعمال 17470»

5. استفاده از مظاهر زيباى موجود در طبيعت

قرآن كريم مى‏فرمايد: «و در آنها براى شما زيبايى است، آنگاه كه [آنها را] از چراگاه بر مى‏گردانيد و هنگامى كه (صبحگاهان) به چراگاه مى‏فرستيد.» «نحل، 6»

صبح هنگام و عصرگاهان مواقعى است كه انسان نياز به آرامش روحى دارد. صبح گاهان، آن‏گاه كه قصد شروع فعاليت روزانه را دارد و عصرگاهان، آن هنگام كه نيازمند رفع خستگى تلاش روزانه است. قرآن مجيد براى كسانى كه در صحرا زندگى مى‏كنند و از نعمت آب و هواى پاك و زندگى در طبيعت بهره‏مند هستند، توصيه مى‏كند كه به چارپايانى كه خدا به شما عنايت كرده بيشتر توجه كنيد كه موقع رفتن و برگشتن آن‏ها، زيبايى و حسن نظر وجود دارد. خداوند به چنين مردمى توصيه كرده براى آرامش اعصاب و تفريح به چارپايان نگاه كنند و از نگاه به آنان لذت ببرند؛ حال آيا جا دارد بگوييم خدا مردمى را كه هر روز با دود و دم و سر و صدا همنشين هستند از اين نعمت و از ساير تفريح‏ها منع كرده باشد؟! هرگز چنين نيست و انسان‏هاى شهرنشين نيز بايد از اين مواهب براى تأمين بهداشت روان و جسم و تفريح بهره گيرند و اين نيز توصيه‏اى است براى رفتن به دل طبيعت و تماشاى آن مناظر زيبا.

آيات ديگرى نيز از جمله توصيه توجه به گياهان زيبا (حج/ 5)، آب‏هاى روى زمين (كهف/ 7)، زينت آسمان‏ها در شب (صافات/ 6 و فصلت/ 12 و ملك/ 5 و حجر/ 16 و ق/ 6) و ... بيانگر بهره‏بردارى و لذت از مواهب الهى است كه در طبيعت وجود دارد.

6. خودآرايى و رسيدگى به سر و وضع و لباس‏

انسان چون مى‏خواهد براى عبادت و حضور در مسجد از منزل خارج شود، به سفارش خداوند لازم است خود را زيبا كرده و زينت‏هاى خود را بردارد. «يَا بَنِى آدَمَ خُذُوا زِينَتَكُمْ عِندَ كُلِّ مَسْجِدٍ» «. اعراف، 31» همچنين جواز استفاده از زينت‏هاى خدا و طيبات رزق در آيه بعد صادر شده است «. اعراف، 32» و به طور كلى هر زيبايى كه در روح و روان انسان و ديگران تاثير مثبت گذارد، مورد تاييد آيات و روايات فراوان مى‏باشد.

از امام صادق (ع) روايت شده است: «بپوشيد و زينت كنيد (خود را بيارائيد) كه خداوند زيباست و زيبايى را دوست دارد (اما اين زينت و خود آرايى) بايد از راه حلال باشد.» « وسايل الشيعه، ج 3، ص 340»

7. استفاده از لذات حلال در مسائل زناشويى‏

يكى ديگر از تفريح‏هاى سالم كه ضرورت آن نمى‏توان مورد شك قرار داد، بهره‏بردارى جنسى مشروع و قانونى است كه در آيه‏ى 58 سوره‏ى نور در قالبى زيبا و كنايى بيان شده است:

«اى كسانى كه ايمان آورده‏ايد! بايد كسانى (از بردگان) كه مالك شده‏ايد و كسانى (از كودكان) كه به بلوغ نرسيده‏اند، در سه مرتبه از شما رخصت بگيرند: پيش از نماز صبح، و هنگام نيم روز كه لباس‏هاى رسمى خود را فرو مى‏نهيد، و بعد از نماز عشا، [اينها] سه (وقت مخصوص) امور جنسى شماست كه بعد از آن (زمان‏ها هيچ گناهى بر شما و بر آنان نيست (كه بدون (اجازه) رخصت وارد شوند؛ چرا كه) برخى از شما بر (گردن برخى ديگر) از شما مى‏چرخيد، اين گونه خدا آيات را براى شما روشن بيان مى‏كند و خدا داناى فرزانه است.»

در طول شبانه روز براى بهره‏بردارى از لذت‏ها سه وقت مخصوص وجود دارد، به گونه‏اى كه ورود اطفال غيربالغ ممنوع شمرده شده است، و افراد بالغ نيز كه هيچ گاه بدون اذن وارد نمى‏شوند؛ زيرا در آيه‏ى بعد مى‏فرمايد: «هنگامى كه كودكان شما به بلوغ مى‏رسند، پس بايد (در همه اوقات براى ورود به اتاق خصوصى پدر و مادر) رخصت بگيرند، همان گونه كه كسانى (از بزرگسالان) كه پيش از آنان بودند، رخصت مى‏گرفتند.» « نور، 58»

از رسول گرامى اسلام (ص) نقل شده است: هر كار بيهوده‏اى از انسان مومن باطل است، مگر در سه چيز: تربيت و تعليم اسب (سواركارى) و تيراندازى و بازى با همسر كه اين سه چيز حق است.

8. كار، بالاترين تفريح

اين سخن كه از امام على (ع) روايت شده است، راهى نوين در تفريحات سالم مى‏گشايد كه انسان اوقات فراغت خود را با كارهاى مفيد (مثل صنايع دستى و ...) پر كند.

نتيجه‏گيرى‏

دين اسلام نظر روشنى درباره‏ى تفريح‏هاى سالم دارد و با سفارش به تقويت قواى جسمى و روحى، « انفال، 8» انسان را در راه مبارزه با دشمنان ظاهرى و باطنى، آماده مى‏سازد؛ تا راه براى رسيدن به كمال نهايى و سعادت ابدى از مسير همين دنيا فراهم آيد.

افزون بر اين، غنى سازى اوقات فراغت و اشتغال دائم به كارهايى از اين قبيل، مانع از هجوم وسوسه‏هاى شيطانى است؛ زيرا شيطان به دنبال فرصت مناسب مى‏گردد تا انسان را به گونه‏اى فريب دهد و به هدف اصلى خود يعنى «سقوط معنوى انسان» برسد.

/انتهاي پيام/