وزارت ارشاد: این مجسمه‌ها زیبنده شهر‌های ایران نیست

مدیرکل هنر‌های تجسمی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی با اشاره به برخی مجمسه‌های شهری اخیر گفت: متاسفانه آثاری که این چند وقت در برخی شهر‌های ایران شاهدش بودیم از منظر هنری، آثار درخور و شایسته‌ای نبود و از ساختار تکنیکی و جذابیت بصری و توانمندی سازنده برای خلق و اجرای یک اثر هنری برخودار نبودند.

کد خبر: ۸۸۰۵۷۲

دوشنبه - ۱۴ مهر ۱۳۹۹ / October 05, 2020

به گزارش گروه فرهنگی خبرگزاری دانشجو هادی مظفری گفت: آثار یادمانی برای بزرگان، می‌تواند مثل ترجیع بند محتشم کاشانی برای حماسه کربلا، اثری موسیقایی و حماسی همانند سمفونی خرمشهر و مجسمه‌ای همانند اثر ابوالحسن خان صدیقی برای ادای احترام به فردوسی یا آثار معماری و مجسمه‌ها و دیوارنگار‌ها باشند که همگی از مهمترین گونه‌های آثار فرهنگی و هنری باشد.

مظفری افزود: این یادمان‌ها به عنوان مدرک و شاهدی برای قدرشناسی و بزرگداشت خاطره مفاخر و بزرگان یک کشور است که با قرار گرفتن در معرض دید شهروندان، هم خاطره ذهنی و ادای احترام آن‌ها را نزد مردم نشان می‌دهد و هم باعث افتخار و بالیدن آن ملت به ارزش ها، گذشته و بزرگان خویش می‌شود.

وی بیان کرد: ضرورت دارد تمام نهاد‌های سفارش‌دهنده آثار هنری و مجسمه‌های شهری از مشورت یک شورای متخصص بهره‌مند شوند؛  از حدود ۶۰ سال پیش تا کنون ۴ آیین نامه مبنی بر نحوه نظارت بر انتخاب، ساخت و نصب مجسمه‌ها و یادمان‌ها در میدان‌ها و اماکن عمومی داشته ایم که همگی به عنوان قانون الزام آور است.

مظفری گفت: براساس نخستین «تصویب نامه هیئت وزیران وقت  مورخ ۱۳۳۸/۳/۲۹» طبق پیشنهاد وزارت فرهنگ (هنر‌های زیبای کشور) تصویب کردند که سازمان‌های دولتی و ملی که در صدد تهیه مجسمه  مشاهیر تاریخی‌ادبی‌هنری برای نصب در میادین و ... هستند، باید قبلا طرح و نام سازنده مجسمه را به هنر‌های زیبای کشور ارسال دارند تا در کمیسیون مربوطه مورد مطالعه و پس از تصویب اقدام به تهیه آن شود. در تعیین محل نصب مجسمه کمیسیون فوق، نظر اداره کل باستان شناسی را رعایت خواهد کرد. دو وزارتخانه  فرهنگ و کشور مامور اجرای این تصویب نامه هستند. بر طبق دومین قانون که عبارت است از «آیین نامه نحوه نظارت بر انتخاب، ساخت و نصب مجسمه‌ها و یادمان‌ها در میادین و اماکن عمومی  و درجلسه ۴۴۲ مورخ  ۴ خرداد ۱۳۷۸ به تصویب شورای عالی انقلاب فرهنگی رسیده است»، کلیه وزارتخانه‌ها، مراکز و سازمان‌ها و نهاد‌های دولتی و شهرداری‌ها موظف به اجرای سیاست‌های مصوب شورای نظارت در موضوع این آیین نامه هستند.

وی گفت: همچنین بر اساس «دستورالعمل اجرایی نحوه نظارت بر انتخاب، ساخت و نصب مجسمه و یادمان در میادین و اماکن عمومی مصوب جلسه ۳۴۱ مورخ ۱۸ آبان ۱۳۷۹ شورای فرهنگی عمومی»، اماکن عمومی شامل میادین، مبادی ورودی شهرها، بوستان ها، معابر، محوطه و فضا‌های عمومی تعریف شده است.

مظفری گفت: انتخاب دغدغه فرهنگی و ایده مناسب بسیار حائز اهمیت است، اما نبود طراحی مناسب و اجرای غلط توسط افراد فاقد صلاحیت ساخت مجسمه‌های شهری،  نتایج سنگینی به همراه خواهد داشت.

طبق این مهم، ساخت، اجرا و نصب هرگونه مجسمه، دیوارنگاره و نقش برجسته در فضای شهری باید با مجوز شورای نظارت بر نصب مجسمه‌ها صورت بگیرد؛ بنابراین ما تمام ظرفیت‌های قانونی مبتنی بر رعایت دستگاه‌ها از این آیین نامه را داریم. هدف اصلی از تدوین این سه آیین نامه، حمایت از ایده ساخت و نصب مجسمه‌های شهری و پاسداشت مشاهیر و بزرگان است و در این روند، مشورت گرفتن و سپردن کار به خبرگان مجسمه سازی و هنرمندان صاحب نام و صاحب امضاء مهمترین بخش کار است.

شورای نظارت بر ساخت و نصب مجسمه‌های شهری

مدیرکل هنر‌های تجسمی با اشاره به ماده ۲ این آیین نامه برای معرفی اعضای شورای نظارت بر ساخت و نصب مجسمه‌های شهری، گفت: شورای نظارت بر انتخاب، ساخت و نصب مجسمه‌های شهری متشکل از معاون امور هنری وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، مدیرکل هنر‌های تجسمی، نماینده وزارت کشور، نماینده وزارت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی، نماینده انجمن آثار و مفاخر فرهنگی، نماینده فرهنگستان هنر، یک نفر از استادان برجسته هنر‌های تجسمی با معرفی وزارت علوم، تحقیقات و فن آوری، شهردار شهری که نصب مجسمه در آن پیشنهاد شده، دو نفر از صاحبنظران عرصه فرهنگ، نماینده بنیاد شهید و نماینده وزارت مسکن و شهرسازی است. احکام این اعضا براساس دستورالعمل اجرایی توسط وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی صادر می‌شود. نمایندگان و کارشناسان این شورا باید به حوزه مجسمه سازی آشنایی داشته باشند؛ زیرا در خصوص مجسمه‌های شهری از ایده، تا طراحی و اجرا، مواد اولیه و همچنین مکان نصب اثر بسیار حائز اهمیت است.

وی افزود: در همین راستا و بر اساس آسیب شناسی صورت گرفته به این باور رسیدیم که نباید یک شورای واحد برای تمامی مجسمه‌های شهری در همه استان‌های کشور تصمیم گیری کنند. هر شهر ایران اقلیم و آب و هوای خاص و خرده فرهنگ‌های بومی و محلی وساختار  شهرسازی و معماری خود را داراست که این خصوصیات برای خلق و نصب یک اثر هنری شهری بسیار حائز اهمیت و در عین حال متفاوت است.

مدیرکل هنر‌های تجسمی اعلام کرد: چهارمین و آخرین مصوبه قانونی مربوط است به «دستورالعمل صدور مجوز ساخت و نصب مجسمه و یادمان در میدان‌ها و اماکن عمومی  مصوب ۱۳۹۹» که علاوه بر آیین نامه‌های مصوب گذشته، طی پیگیری و جلسات متمادی ۸ ماهه گذشته در شورای ساماندهی مجوز‌های وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی این دستورالعمل تنظیم شده و در آن  امکان تفویض اختیار این مهم را به استان‌های توانمند سپرده است.

در این دستورالعمل با توجه به قوانین بالا دستی موجود  به این نتیجه رسیدیم که شهرسازها، استادان دانشگاه، جامعه شناسان و هنرمندان هر شهر و استان  بهتر می‌توانند با توجه به شرایط هر بوم و منطقه در مورد زیباسازی شهری و ساخت مجسمه بزرگان و مشاهیر و اینکه چه اثری در چه فضا و جایگاهی باید نصب شود، تصمیم بگیرند و این دستورالعمل طی روز‌های آتی به تمام استان‌های کشور ابلاغ خواهد شد.

مدیرکل هنر‌های تجسمی ادامه داد: متاسفانه آثاری را که در این چند وقت در فضای برخی شهر‌های ایران شاهدش بودیم از منظر هنری، آثار درخور و شایسته‌ای نبوده اند و تنها تعداد اندکی از آثار قابل دفاع بودند،  الباقی از ساختار تکنیکی و جذابیت بصری و توانمندی سازنده برای خلق و اجرای یک اثر هنری برخودار نبودند.  بهتر است، تمام نهاد‌ها که برای پاسداشت نام و یاد قهرمانان و بزرگان این سرزمین قدم بر می‌دارند از ظرفیت صحیح هنر و هنرمندان در این راه بهره گیرند.

مظفری در پایان گفت: در بسیاری اوقات سفارش دهندگان نیت خیری دارند و بناست مجسمه یکی از مفاخر، مشاهیر و سربازان قهرمان کشور، خلق و در فضای شهری نصب شود؛ اما، چون به هنرمند صاحب امضا و دارای تجربه کافی مراجعه نشده و از نهاد‌های مرتبط و دارای صلاحیت مشورت گرفته نمی‌شود، نتیجه آن چیزی است که ما امروز در فضای شهری با آن مواجهیم.

وی گفت: البته نباید از ذهن دور داشت طی سال‌های گذشته آثار باارزش هنری و درخور توجه نیز در کشور خلق و در فضای شهری نصب شده اند. شهرداری تهران، مشهد، اصفهان، شیراز، تبریز و برخی دیگر از شهرهااز جمله شهرداری‌هایی هستند که با برگزاری سمپوزیوم مجسمه و دوسالانه‌های تخصصی در حوزه مجسمه‌سازی، توانستند آثار هنری ارزشمندی خلق کرده، نمایش داده و در سطح شهر‌های ایران نصب کنند. مشکل ما دقیقاً در جایی است که متولیان از مشورت‌های لازم بهره مند نمی‌شوند و از هنرمندان صاحب نام  در این حوزه اعم از دانشگاه‌های هنر، انجمن مجسمه سازان، انجمن‌های هنر‌های تجسمی کشور واز ظرفیت و مشورت شورا‌های قانونی  استفاده نمی‌کنند و نتیجه‌ای که با آن مواجهیم، خارج از توقع و انتظار همه است.

وی ابراز امیدواری کرد با تفویض اختیار به شورا‌های نظارت بر نصب مجسمه‌های شهری در استان‌ها و استفاده نهاد‌های سفارش دهنده از ظرفیت هنرمندان مجسمه سازی و فارغ التحصیلان دانشگاه و اساتید این رشته در آینده شاهد خلق و نصب آثار هنری بی کیفیت در سطح شهر‌های ایران نباشیم.