دومین دریاچه آب شور جهان را نجات دهیم

خبرهاي نگران کننده اي از مرگ درياچه اروميه به گوش مي رسد، رسيدن شوري درياچه به حد فوق اشباع، سطح آب درياچه به صفر و کاهش جمعيت آرتيميا نشان از بي توجهي به دومين درياچه آب شور جهان دارد.

کد خبر: ۸۸۸۸۸

چهارشنبه - ۲۴ شهريور ۱۳۸۹ / September 15, 2010

گروه علمي «شبکه خبر دانشجو»: درياچه اروميه به عنوان يکي از مهم ترين و با ارزش ترين اکوسيستم هاي دنيا در حال حاضر با بحران هاي زيست محيطي مواجه شده و ممکن است در آيندهاي نزديک به شوره زاري خشک و بي آب و علف تبديل شود.

پروفسور پرويز كردواني، عضو هيئت علمي دانشكده جغرافياي دانشگاه تهران با اشاره به اهميت فراوان درياچه اروميه به عنوان بزرگترين درياچه آب كشور و محل مناسب جذب گردشگر اظهار داشت: اين درياچه يكي از با ارزش ترين درياچه هاي جهان است كه اكوسيستم بسيار با ارزشي دارد.

وي افزود: غلظت نمك اين درياچه به اندازه اي است كه در آن ماهي پرورش نمي شود، ولي موجودي به نام «آرتيميا» دارد كه به عنوان غذاي ميگو مصرف مي شود كه در هيچ كجاي جهان يافت نشده است.

عضو هيئت علمي دانشكده جغرافياي دانشگاه تهران ادامه داد: اين در حالي است كه گردشگران خارجي «آرتيميا»ي اروميه را به طور مخفيانه براي تكثير به خارج منتقل مي كنند.

كردواني اظهار داشت: درياچه اروميه 102 جزيره دارد كه در صورت خشك شدن آب آن، اين جزيره ها نيز نابود مي شوند.

به گفته وي لجن موجود در حاشيه جنوبي و غربي اين درياچه كه در سلامت انسان موثر است، عاملي براي جذب گردشگر مي باشد.

عضو هيئت علمي دانشكده جغرافياي دانشگاه تهران گفت: از سال هاي گذشته آب و نمك و لجن درياچه اروميه براي درمان بيماري هاي پوستي، مفصلي، بيماري هاي زنان و روان درماني مورد استفاده قرار مي گرفته است و حتي غير از خواص درماني اين درياچه كه در حال حاضر نيز در حمام هاي لجن يا كنار درياچه به صورت سنتي استفاده مي شود مي توان از گل (لجن)، آب و نمك اين درياچه در ساخت محصولات آرايشـي و بهداشتي نيز استفاده کرد که اين سبب احداث كارخانجات مختلف توليد لوازم آرايشي و بهداشتي در كنار درياچه نيز مي شود.

كردواني افزود: از گل درياچه مي توان در درمان بيماري هايي نظير رماتيسم و آرتروز و بيماري هاي زنانه و غيره استفاده کرد و بر اساس آمار نيز بيشتر مراجعه کنندگان به درياچه از اثرات درماني گل استفاده کرده و رضايت کاملي داشته اند.

وي گفت: ماساژ درماني با آب، لجن و يا حتي از شيوه هايي مثل سنگ هاي درياچه نيز انجام مي شود و حتي براي حفاظت زخم ها نيز مي توان از خاک رس مرطوب موجود در درياچه استفاده کرد.

عضو هيئت علمي دانشكده جغرافياي دانشگاه تهران ادامه داد: آب درياچه اروميه از دسته آب هاي کلريد سديم است که مي توان از آن در درمان بسياري از بيماري ها استفاده کرد.

به گفته كردواني، آشاميدن آب هاي کلريد سديم غلظت صفرا را پايين آورده و سبب جريان بهتر ترشح صفرا مي شود.

وي در ادامه به وجود حيواناتي مثل گاوميش در اين درياچه و زيبايي جاده وسط آن اشاره كرد و گفت: در صورت خشك شدن آب درياچه اروميه تمام زيبايي ها و جذابيت هاي اين درياچه از بين مي رود و حتي به جاي «آرتيميا» جلبك به وجود مي آيد.

عضو هيئت علمي دانشكده جغرافياي دانشگاه تهران با اشاره به بحران زيست محيطي که گريبانگير اروميه شده است، گفت: در كنار كاهش نزولات جوي، كاهش ورودي‌هاي رودخانه‌هاي آب شيرين به رودخانه نيز مشكل‌ساز شده و همين امر، نمك درياچه را به ميزان قابل‌توجهي افزايش داده است.

كردواني گفت: برخلاف برخي اظهارنظرها، خشك شدن درياچه اروميه به دليل بستن سد بر روي اين درياچه نيست، بلكه به دليل بروز خشكسالي است.

سد سازي بر روي درياچه

وي گفت: اروميه مهمترين منبع توليد ميوه در ايران است و از توان كشاورزي بسياري بهره مي برد، بنابراين بستن سد بر روي آن مي تواند باعث بهبود كشاورزي در اين منطقه شود.

به اعتقاد عضو هيئت علمي دانشكده جغرافياي دانشگاه تهران بستن سدهاي بسيار بر روي رودخانه هاي اصلي درياچه و استفاده از آب آن براي كشاورزان وابستگي غذايي به كشورهاي خارجي را به طور كلي از بين مي برد؛ البته دولت بايد نظرات كارشناسان را گوش كند تا زمان از دست نرود و مشكل حل شود.

كردواني گفت: البته متاسفانه در كشور ما اولويت استفاده از آب سدها مربوط به آب شرب (آب شهرها) است و پس از آن براي صنايع، سپس براي كشاورزي استفاده مي شود، بنابراين مجالي براي اكوسيستم ها، تالاب ها و باتلاق ها باقي نمي ماند.

باقرزاده كريمي، كارشناس محيط زيست بازنگري در سدسازي ها و مديريت منابع آب را از راهكارهاي مقابله با بحران اروميه برشمرد و اظهار داشت: با توجه به اينكه حوزه درياچه اروميه بيش از 20 سال است كه بدون ملاحظات زيست محيطي اداره مي شود، بنابراين در مقطع كوتاه نمي توانيم اين درياچه را از بحران نجات دهيم.

حسين عبيري گلپايگاني، کارشناس محيط زيست نيز تبخير و كمبود آب و افزايش سطح ميزان نمك ناشي از بي آبي در درياچه اروميه را از جمله علل بحران هاي اين درياچه دانست و اظهار داشت: سدهاي بسياري كه براي مهار آب هاي ورودي به درياچه اورميه به منظور استفاده در كشاورزي و مصارف خانگي احداث شده، درياچه را با بحران كم آبي روبرو كرده است.

راهکارهاي بسياري براي رفع بحران اروميه است که اجرا نمي شود

كردواني، عضو هيئت علمي دانشكده جغرافياي دانشگاه تهران تنها راه نجات اين درياچه را استفاده از يكي از سرشاخه هاي زاب كوچك در پشت مهاباد دانست و گفت: رود زاب كوچك از پشت مهاباد سرچشمه گرفته و پس از عبور از منطقه سردشت به جنوب رفته و به كشور عراق مي ريزد كه بازگرداندن اين آب به درياچه اروميه مي تواند اين درياچه را از خشكي نجات دهد.

باقر زاده کريمي، کارشناس محيط زيست نيز گفت: درياچه اروميه در انتظار آب رساني از طريق انسان هاست، ولي تا كنون ادعاها براي آب رساني به اين درياچه از طريق رودخانه هاي اطراف فقط بر روي كاغذ بوده است.

وي گفت: البته براي آب رساني به درياچه از طريق رودخانه ارس نيز برنامه ريزي هايي شده كه از نظر فني ممكن است، ولي تبعاتي نيز به همراه دارد.

اين كارشناس محيط زيست اظهار داشت: ورود آفت ها و گونه هاي جديد به درياچه با آب رساني از طريق رودخانه ارس تبعاتي است كه تا كنون مشخص شده است و به همين دليل اين برنامه بايد جزو آخرين راهكارها براي آب رساني به درياچه اروميه قرار گيرد.

باقرزاده كريمي ادامه داد: آب رساني به درياچه از طريق رودخانه زاب كوچك نيز در دستور كار است، ولي اين برنامه نيز نياز به زمان 10 ساله دارد؛ زيرا براي اين كار بايد تونلي به طول 15 كيلومتر احداث شود.

نادر قاضي زاده، نماينده شهر اروميه در مجلس گفت: بهترين راه‌حل اين است كه از يك طرف آب از رود ارس به درياچه اروميه پمپاژ شده و از سوي ديگر برداشت نمك هم از درياچه افزايش يابد تا به اين‌ترتيب سطح درياچه كوچك‌تر شود تا حفاظت از آن راحت‌تر باشد، سپس منتظر لطف خدا و بارش باران باشيم تا دوباره آب درياچه بيشترشده و درياچه به سر جاي خودش برگردد

باقر زاده كريمي با اشاره به سخنان اين نماينده مجلس شوراي اسلامي مبني بر كوچك كردن درياچه اروميه براي مديريت بهتر گفت: چنين فردي كه كوچكي درياچه اروميه را مي طلبد به طور كلي چيزي از الفباي محيط زيست نمي داند.

وي افزود: اين افراد به فعاليت هاي فني و كارشناسي در درياچه نيز ضربه مي زنند.

اين كارشناس محيط زيست گفت: كساني كه برداشت نمك از درياچه را براي رفع شوري آن مطرح مي كنند، مشكل را درك نكرده و از كاركردهاي درياچه مطلع نيستند.

باقرزاده كريمي ادامه داد: در درياچه اروميه حداقل سه ميليارد تن نمك وجود دارد كه جا به جايي آن غير ممكن است.

فرهنگ سازي براي رفع بحران اروميه

وي گفت: البته اشاعه فرهنگ صرفه جويي در مصرف آب تا زمان آب رساني به درياچه براي رفع كمبود آب اروميه ضروري است.

كارشناس محيط زيست تصريح كرد: حوزه اروميه با كمبود‌ آب روبروست، ولي هنوز مردم و مسئولان اين مسئله را حس نكرده اند؛ زيرا برنامه هايشان بر اساس كم آبي تنظيم نشده است.

باقرزاده كريمي گفت: با توجه به اينكه فرهنگ استفاده بي مهابا از آب در بين ايرانيان وجود دارد، دولت و سازمان محيط زيست نمي تواند به تنهايي كمبود آب اروميه را جبران كنند.

وي گفت: تا زماني كه بحران اروميه به طور عميق درك نشود مشكلات اين درياچه همچنان پابرجاست.

ميترا البرزي منش، کارشناس محيط زيست نيز گفت: براساس برآوردها طرح احياي درياچه اروميه حدود 4 تريليون تومان هزينه اجرايي دارد كه دولت و مقامات مربوطه نمي توانند آن را تامين كنند.

اين كارشناس محيط زيست گفت: ما بايد از ابتدا براي حفظ منابع زيست محيطي، برنامه ريزي‌هاي صحيح مي کرديم تا نياز به صرف بودجه براي رفع مشكلات بحراني اين منابع را پيدا نمي کرديم./انتهاي پيام/