افزایش ۳ برابری یارانه‌ها در صورت حذف ارز ۴۲۰۰ تومانی

با گذشت ۱۰ سال از آغاز طرح هدفمندی یارانه‌ها در اقتصاد ایران، رئیس مجلس شورای اسلامی به نقل از رئیس سازمان برنامه و بودجه میزان سوبسید پنهان توزیعی در رهگذر لایحه بودجه ۱۴۰۰ کشور را بیش از ۱۴۰۰ هزار میلیارد تومان عنوان کرد.

کد خبر: ۸۹۴۹۰۴

شنبه - ۱۵ آذر ۱۳۹۹ / December 05, 2020

به گزارش گروه اقتصادی خبرگزاری دانشجو، شاید دولت سهم بسیار اندکی از جامعه ۲۳ میلیون نفری شاغلان کشور را دارا باشد، اما سهم زیادی در حوزه تصمیم‌گیری و سیاستگذاری برای ۸۵ میلیون ایرانی را بر عهده دارد که بودجه‌ریزی یکی از مواردی است که توسط دولت انجام می‌گیرد و در حقیقت در سرنوشت اقتصادی مردم جامعه اثر قابل‌ملاحظه‌ای دارد.

۱۰ سال از هدفمند‌سازی یارانه‌ها گذشت

به دلیل توزیع ناعادلانه ثروت و امکانات اواخر دهه ۸۰ سیاست هدفمند‌سازی یارانه‌ها دنبال شد بنای طرح بر این پایه تنظیم شده‌بود که با واقعی‌سازی نرخ حامل‌های انرژی بخشی از درآمد حاصله را به خانوار‌ها پرداخت کنیم.

هر چند از آن تاریخ تاکنون حدود ۱۰ سال می‌گذرد، اما یارانه نقدی پرداختی به خانوار تقریباً همان رقم ۴۵ هزار تومان ثابت باقی مانده‌است، اما در این مدت نرخ حامل‌های انرژی افزایش یافته‌است. نکته جالب آنکه اولین یارانه پرداختی به خانوار در سال ۸۹ با ۴۵ دلار برابری می‌کرد، اما هم اکنون یارانه نقدی با ۲ دلار هم برابری نمی‌کند.

در چنین شرایطی و با گذشت ۱۰ سال از طرح هدفمند‌سازی یارانه‌ها، اخیراً مجلس شورای اسلامی ۶۰ میلیون نفر ایرانی را مشمول دریافت کمک معیشتی دانسته‌است، این در حالی است که رئیس سازمان هدفمند‌سازی یارانه‌ها سال ۹۸ تعداد یارانه‌بگیران را ۷۸ میلیون نفر عنوان کرد. وی درآمد‌های قانونی سازمان هدفمندی را ۸۷ هزار میلیارد تومان ذکر کرد که ۴۲ هزار میلیارد تومان آن صرف پرداخت یارانه نقدی می‌شود.
هر چند به گفته عدل آذر، رئیس پیشین دیوان محاسبات و حمیدرضا حاجی بابایی یکی از نمایندگان مجلس حساس به درآمد و هزینه‌های سازمان هدفمندی یارانه‌ها اثبات شد که درآمد‌های دولت از هدفمندی یارانه‌ها بیش از ارقامی است که دولت عنوان می‌کند، اما در این سال‌ها یارانه نقدی افزایش نیافته‌است و به نظر می‌رسد ثروتمندان به دلیل مصرف بیشترشان از کالا‌های سوبسیدی و یارانه‌ای یارانه پنهان کلانی را استفاده می‌کنند و نکته جالب این است که سیستم سنتی مالیاتی کشور نیز بی‌تفاوت به قله‌های ثروت به اخذ مالیات از درآمد‌های سهل‌الوصول مشغول است.

نقل قول سوبسیدی رئیس مجلس از نوبخت

در همین رابطه اخیراً محمدباقر قالیباف رئیس مجلس شورای اسلامی به نقل از رئیس سازمان برنامه و بودجه میزان سوبسید پنهان پرداختی در رهگذر لایحه بودجه ۱۴۰۰ را در حدود ۱۴۰۰‌هزار میلیارد تومان عنوان می‌کند، این در حالی است که پرداخت چنین یارانه پنهانی در شرایطی انجام می‌گیرد که کسری تراز عملیاتی بودجه از محدوده ۱۵۰ هزار میلیارد تومان سال جاری به محدوده ۳۲۰ هزار میلیارد تومان در لایحه بودجه سال ۱۴۰۰ افزایش یافته‌است.

کارشناسان اقتصادی بر این باورند که اغلب یارانه‌ها و سوبسید پنهان کشور را در واقع سهامداران شرکت‌ها و بنگاه‌های انرژی خوار مصرف می‌کنند و نکته جالب اینجاست که صاحبان صنایع در این سال‌ها آنقدری به خود زحمت نداده‌اند که خطوط تولید خود را اصلاح کنند، زیرا انرژی و نیروی کار را آنقدر ارزان یافته‌اند که در این حوزه هزینه و سرمایه‌گذاری نکرده‌اند.

از آنجایی که امکانات مردم برای استفاده از یارانه‌های غیر‌نقدی در اقتصاد ایران بسیار متفاوت است، از این‌رو این اعتقاد در بین کارشناسان و اساتید اقتصادی شکل گرفته‌است که نحوه توزیع یارانه‌های غیر نقدی در اقتصاد ایران باید تغییر کند تا بدین واسطه اشخاصی که به دلیل بهره‌مندی از امکانات از یارانه بیشتری بهره‌مند هستند، مالیات بیشتری پرداخت کنند و این یارانه‌ها بین دهک‌های فقیر در جامعه توزیع شود و در حقیقت هزینه‌های کشور نیز از محل مالیات‌ها تأمین شود.

اگر قرار باشد هزینه‌های جاری بودجه سال ۱۴۰۰ بدون سرمایه‌فروشی، چون نفت و گاز و استقراض و آینده‌فروشی، چون انتشار اوراق بدهی تأمین شود، کشور با کسری تراز عملیاتی ۳۲۰ هزار میلیارد تومانی روبه‌رو می‌شود.

در بودجه‌ای که گفته می‌شود کسری پنهانش بیش از ۳۰۰‌هزار میلیارد تومان است و صد‌ها هزار میلیارد تومان از هزینه‌ها از محل فروش سرمایه و دارایی‌های مالی تأمین می‌شود، به گفته رئیس مجلس شورای اسلامی بیش از ۱۴۰۰ هزار میلیارد تومان یارانه پنهان توزیع می‌شود، به نظر می‌رسد برای اینکه فضای عمومی اقتصاد ایران تغییر کند با بودجه و بانکداری ۱۴۰۰ تغییر کند، در غیر این‌صورت کما‌فی‌السابق با مشکلات متعدد و متنوع تا اجرای بودجه سنواتی روبه‌رو خواهیم بود.

رئیس سازمان برنامه و بودجه گفت: ۱۶ هزار میلیارد برای رفع فقر در نظر گرفته شده‌است.

محمدباقر نوبخت در برنامه «تیتر امشب» شبکه خبر با بیان اینکه افزایش یارانه معیشتی در بودجه در نظر گرفته شده‌است، گفت: یارانه ۴۵ هزار تومانی در سال ۱۴۰۰ نیز پرداخت می‌شود، دلار ۴هزارو۲۰۰ تومانی برای تأمین کالا‌های اساسی در نظر گرفته شده‌است، اما چنانچه شرایط طوری باشد که این ارز حذف شود، یارانه‌ها دو تا سه برابر می‌شود.

در واقع با وجودی که طرح هدفمندی یارانه‌ها افزایش یارانه نقدی را همزمان با واقعی‌سازی نرخ حامل‌های انرژی پیش‌بینی کرده‌بود، امروز افزایش یارانه نقدی به حذف ارز ترجیحی کالا‌های اساسی و دارو گره زده شده‌است.

بازپرداخت ۱۵۰ هزار میلیارد تومان اصل و سود اوراق در سال ۱۴۰۰

از سوی دیگر، معاون سازمان برنامه و بودجه گفت: سال آینده باید ۱۵۰ هـزار میلیـارد تومـان اصل و سود اوراق فـروختـه شده را بازپرداخـت کنیم.

سیدحمید پورمحمدی در گفت و‌گوی ویژه خبری با اشاره به اینکه امسال دولت اجازه داشت ۲۲۰ هزار میلیارد تومان اوراق منتشر کند، اظهار داشت: سال آینده باید ۱۵۰ هزار میلیارد تومان شامل ۱۰۰ هزار میلیارد تومان اصل اوراق و ۵۰ هزار میلیارد تومان سود آن باز پرداخت شود. کار با این دولت و آن دولت ندارد، سال آینده علاوه بر اینکه باید کشور را اداره کنیم، هزینه‌هایی را که ایجاد می‌شود، باید پرداخت کنیم.

معاون امور اقتصادی و بودجه سازمان برنامه و بودجه افزود: برای سال آینده ۲۲۰ هزار میلیارد تومان اوراق جدید پیش‌بینی نشد، بلکه ۵۵ هزار میلیارد تومان پیش‌بینی شده‌است.

وی به موضوع نفت اشاره کرد و گفت: درآمد نفت واقع‌بینانه است، وزیر نفت ارقامی را که گفت می‌تواند تأمین کند حدود ۲۰۰ هزار میلیارد تومان است. پورمحمدی ادامه داد: در بودجه هیچ‌گاه تعداد بشکه نفت نمی‌آوریم، رقم ۱۹۹‌هزار میلیارد تومان برای فروش نفت پیش‌بینی شده که باور داریم به آن می‌رسیم، نظر رئیس‌جمهور همین بود، بانک مرکزی باید سیاست را طوری جلو ببرد که ارز را به ۱۱هزارو۵۰۰ تومان برساند و وزارت نفت برنامه‌ها را طوری تنظیم کند که به هر طریقی به صادرات ۳/ ۲ میلیون بشکه برسیم، نه ارز ۱۱هزار‌و‌۵۰۰ تومانی در بودجه می‌آید و دلار آن، مبنای محاسبه است.
منبع: روزنامه جوان