در گفتگو با دانشجو تشریح شد

مروی: چشم‌انداز اقتصاد در بودجه ١۴٠٠ وحشتناک است / افزایش هزینه‌های دولت ۲ برابر تورم! / مجلس چه کند؟

استاد اقتصاد دانشگاه علامه گفت: زمانی دست ما برای چانه‌زنی بیشتر و دستاورد‌های بزرگ‌تر در مذاکره با آمریکا باز می‌شود که وضعیت اقتصادی کشور و چشم انداز‌های آتی مطلوب باشد، در حالی که لایحه بودجه ١۴٠٠ اقتصاد ایران را به قهقرا می‌برد.

کد خبر: ۸۹۵۸۵۵

سه‌شنبه - ۱۸ آذر ۱۳۹۹ / December 08, 2020

گروه اقتصادی خبرگزاری دانشجو- سینا احدیان؛ رئیس جمهور همین هفته از محاسن بودجه و اینکه بودجه مطابق با واقعیت‌ها و نیاز‌های اقتصادی و اجتماعی بسته شده سخن گفت، اما تا اینجای کار براساس آنچه از لایحه بودجه ۱۴۰۰ برداشت می‌شود، بودجه سال آینده نه تنها براساس واقعیت‌های اقتصادی نوشته نشده بلکه در مقطعی که دولت جدید آمریکا وعده بازگشت به برجام را داده است دولت آقای روحانی بودجه‌ای را مبتنی بر فروش نفت و درآمد‌های غیر واقعی تدوین کرده که از نظر بسیاری از کارشناسان اقتصادی پالس موثر بودن اساسی تحریم و تحت فشار قرار دادن نظام برای مذاکره در برابر بودجه‌ای غیر عملیاتی و تورمی است و به دلیل بی مسوولیتی و سوء مدیریت دولت یا شاید هم تعمد ناشی از نفوذ در برخی مدیران طی هشت سال گذشته کشور را تحت فشار‌های مختلفی قرار می‌دهد.

علی مروی؛ اقتصاددان، عضو هیئت علمی دانشگاه علامه طباطبایی و مدیر اندیشکده حکمرانی شریف در این گفتگو به تشریح خطرات تصویب لایحه بودجه ۱۴۰۰ پرداخته است که در ادامه تقدیم می‌شود.

لایحه بودجه ١۴٠٠ به مجلس شورای اسلامی تقدیم شد، اما تا کنون مسائل و انتقادات مختلفی درباره آن از سوی کارشناسان بیان شده است در این زمینه شما چه نظری دارید؟
در خصوص لایحه بودجه ١۴٠٠ جز ابراز تاسف برای تدوین چنین بودجه‌ای از سوی دولت نمی‌توان نظر بهتری داد. متاسفانه رشد شدید هزینه‌های عمومی دولت برای بودجه سال ١۴٠٠ نه تنها رشد اسمی فاجعه بار حدودا ۵۰ درصدی را نشان می‌دهد، بلکه رشد حقیقی آن نیز بالاست چرا که نرخ تورم از اندازه افزایش هزینه عمومی در این لایحه نسبت به قانون بودجه ۹۹ کمتر است. یا اینکه دولت در ابتدای سال جاری هدفگذاری نرخ تورم ٢٠ درصدی را مطرح کرده است، اما با این میزان افزایش هزینه‌های عمومی دولت در لایحه بودجه ۱۴۰۰ می‌توان دید که حتی خود دولت نیز به هدفگذاری اعلامی خود اعتقادی ندارد! انتظار می‌رفت دولت حداکثر به اندازه نرخ تورم هزینه‌های عمومی خود را رشد می‌داد نه بیش از دو برابر تورمی که خود هدف گذاری کرده است. بی تردید این موضوع منجر به کسری بودجه فجیعی می‌شود و تبعات تورمی سنگینی را بر کشور و بر شانه‌ی دهک‌های پایین درآمدی جامعه تحمیل خواهد کرد.
بیشتر بخوانید:

راغفر: بودجه نفتیِ ۱۴۰۰ غیرواقعی و متوهمانه است / دولت روحانی دست دولت بعدی را در گل می‌گذارد

براساس برآورد‌ها و اینکه بودجه به شدت غیر عملیاتی بسته شده مهمترین پیامد‌های بودجه با کسری بالا برای کشور و اقتصاد چیست؟
بودجه با کسری بالا نه تنها از بعد اقتصادی پیامد‌های بدی برای کشور به دنبال دارد بلکه از حیث سیاست خارجی نیز غیرقابل دفاع است، به این معنا که اگر خواهان رو در رویی با قدرت‌های جهانی از موضعی بالا هستیم باید دست پر در برابر آن‌ها حاضر شویم. زمانی دست ما برای چانه زنی بیشتر و دستاورد‌های بزرگ‌تر باز می‌شود که وضعیت اقتصادی کشور و چشم انداز‌های آتی اقتصاد مطلوب باشد، در حالی که لایحه بودجه ١۴٠٠ اقتصاد ایران را رو به قهقرا می‌برد. این بودجه چنین پیامی به دشمن می‌دهد که منافع ملی و امنیت ملی ما تامین نمی‌شود و با این بودجه سازگاری ندارد، لذا بودجه ١۴٠٠ کشور را به شدت در مسیر ابرتورم قرار می‌دهد و دست ما را در برابر امتیاز گیری آن‌ها خالی خواهد کرد، موضوعی که برای ما بسیار خطرناک است.
بیشتر بخوانید:

هدف دولت از افزایش درآمد ۲۶۰ درصدی نفت در بودجه ۱۴۰۰ / بودجه‌ی نوبخت گرفتاری اقتصاد سیاه‌بخت!

فروش نفت و اوراق نفتی در بودجه بسیار حیرت برانگیز شده است آیا به درآمد‌های نفتی برای اداره کشور می‌توان تکیه کرد؟
دولت در لایحه بودجه ١۴٠٠ تکیه عجیبی به درآمد‌های نفتی و فروش اوراق سلف نفتی برای تامین منابع خود زده است. تصمیمات اشتباه و سیاست گذاری‌های غلط مسئولین در کنار تحریم‌ها فشار اقتصادی شدیدی در سه َسال گذشته به مردم وارد کرده است. از معدود دلخوشی‌های این دوران فشار‌های سخت، کاهش سهم درآمد‌های نفتی در بودجه دولت است که متاسفانه این لایحه دستاورد مذکور را نیز را بی اثر می‌کند، در حالی که با تحمل شدائد اقتصادی فقط به این موضوع دل خوش و امیدوار بودیم که سهم درآمد‌های نفتی در بودجه کم شده و تحریم فرصتی برای تحقق عبور از خام فروشی نفت پیش روی ما گشوده است. متاسفانه دولت‌ها در دهه‌های گذشته با استفاده از دلار‌های نفتی بخش قابل توجهی از هزینه‌های خود را تامین کرده و از این طریق بر کسری خود سرپوش گذاشته اند. به عبارت دیگر هر دولتی با دست اندازی به منابع بین نسلی، در سال‌های گذشته دو اثر منفی بر روی اقتصاد کشور به جا گذاشته است که اولی تورم‌های مزمن دو رقمی است که قبل از پیروزی انقلاب اسلامی آغاز شد و ادامه دارد و دوم ابتلا به بیماری هلندی با صنعتی زدایی و ازبین بردن تولید و وارداتی کردن تولید کشور. تمام آنچه گفته شد و چالش‌های دیگری که دست از سر اقتصاد ما برنمی دارد تبعات وابستگی شدید بودجه دولت به درآمد‌های نفتی است. در طی سه سال گذشت بخصوص سال جاری به این موضوع امیدوار بودیم که سهم نفت در بودجه به حداقل رسیده، اما متاسفانه دولت سهم نفت را در لایحه بودجه ۱۴۰۰ به شدت بالا برده است در حالی که دولت در سال جاری بار‌ها ادعای عبور از تکیه بر درآمد‌های نفتی را در بودجه داشت. چشم انداز فروش نفت کشور به هیچ وجه ٢ میلیون و ۳۰۰ هزار بشکه نفت در روز نیست. جالب است که رئیس سازمان برنامه و بودجه در هفته‌های اخیر بر این موضوع تأکید کرد که در بهترین وضعیت امکان فروش بیشتر از ۶۵۰ هزار بشکه نفت در روز در بودجه دیده نشده است، بنده به همین میزان هم انتقاد داشتم. از این نظر می‌توان گفت عملاً ۲.۳ میلیون بشکه‌ی دیده شده در لایحه بودجه ١۴٠٠ به هیچ وجه واقع‌بینانه نیست و اتکا به درآمد‌های نفتی حتماً منجر به کسری بودجه شدید می‌شود، خصوصاً وقتی در بودجه برای ارز ۴٢٠٠ تومانی به عنوان حمایت از دهک‌های پایین جامعه هم رقم بالایی تدارک دیده شده که ازمحل درآمد‌های نفتی حاصل می‌شود در حالی که می‌دانیم ارز ۴٢٠٠ تومانی هیچ گاه به گروه‌های هدف اصابت نکرده و منجر به کاهش چندانی در قیمت کالا‌های اساسی نشده است.
بیشتر بخوانید:

کشور منفعتی از برنامه‌ی صرفا نوشته‌شده‌ی اصلاح ساختار بودجه نبرد! / سازمان برنامه‌ی بی‌برنامه و ادامه‌ی مشکلات اقتصادی

اگر کسری بودجه باز هم از طریق استقراض و راه‌های مخرب تامین شود پیش بینی شما از اقتصاد کشور در سال آینده چیست؟
از منظر اقتصادی اگر بودجه مورد تحلیل قرار بگیرد می‌توان گفت بالغ بر ۸۰۰ هزار میلیارد تومان هزینه در بودجه لحاظ شده است، از طرفی بعید به نظر می‌رسد درآمد‌های واقعی دولت به ۴۵۰ هزار میلیارد تومان برسد، لذا تصور کسری بودجه سال آینده بسیار وحشتناک است و وحشتناک‌تر از آن جبران کسری بودجه با پایه پولی است که کشور را به ابَر تورم و ونزویلایی شدن نزدیک‌تر می‌کند. مشخص نیست دولت بر چه اساسی چنین بودجه‌ای تدوین کرده و کدام تفکر بر دولت حاکم است که چنین چشم انداز خطرناکی را پیش روی کشور قرار داده است.

بهترین برخورد مجلس در برابر لایحه بودجه ١۴٠٠ از نظر شما چیست؟
انتظار می‌رود مجلس شورای اسلامی در وهله اول برخورد مناسب و عاقلانه‌ای با بودجه داشته باشد به این معنا که کلیات بودجه رد شود، سپس ورود جدی برای کاهش هزینه‌ها داشته باشد، یعنی هزینه‌ها براساس درآمد‌ها به صورت واقعی نوشته شود. از این نظر نمایندگان مجلس برای حفظ امنیت اقتصادی کشور باید خویشتن داری کنند، اما چون بخشی از نمایندگان مجلس کنونی، اولین دوره حضور خود را در مجلس طی می‌کنند بیم آن می‌رود که به دلیل احساس قدرت در تخصیص منابع مجلسی‌ها هم هزینه تراشی کنند تا در حوزه‌های انتخابیه خود دست پر حاضر شوند در حالی که منافع ملی به خطر می‌افتد، لذا برخورد عاقلانه با این موضوع و فائق آمدن بر خواسته‌ها و تقاضا‌های اقتصادی و سیاسی در نمایندگان بسیار حائز اهمیت است و باید مدیریت و کنترل شود. متأسفانه تجربه چند ماه گذشته نشان داده که عقلانیت مورد نظر در رفتار مجلسی‌ها دیده نشده لذا تبیین اهمیت موضوع بسیار مهم است که نمایندگان مجلس شورای اسلامی بدانند نه تنها باید جلوی هزینه‌های دولت را بگیرند، بلکه باید خود نیز هزینه تراشی‌های بیهوده نداشته باشند و با واقعی کردن درآمد‌ها نیز کسری بودجه دولت کنترل شود.

قرار بود بودجه با اصلاحات مالیاتی بسته شود در این باره چه نظری دارید؟
بنده معتقدم جای اصلاحات نظام مالیاتی در بودجه نیست، ضمن اینکه دولت برای اصلاحات ساختاری مالیات زمان زیادی از دست داده است. بی تردید دولت باید با فوریت مالیات بر مجموع درآمد (PIT) را تصویب و پیاده سازی کند؛ لذا در بودجه نمی‌توان اصلاحات مالیاتی چندانی داشت مگر اینکه منابع جدیدی تدارک دیده شود، اما رقم کسری دولت آنقدر بزرگ است که نمی‌توان به مالیات فکر کرد، لذا در وهله اول و اولویت اول توجه به تدوین بودجه‌ای انقباضی است. قطعا در کوتاه مدت برای تامین بخشی از بودجه کشور چاره‌ای جز انتشار اوراق نداریم به هر حال سیاست گذاری بازتوزیعی مثل حذف ارز ۴۲۰۰ تومانی و عادلانه سازی یارانه حامل‌های انرژی می‌تواند راهکار‌های خوبی برای حمایت از دهک‌های کم درآمد جامعه و عدم فشار تورمی ناشی از کسری بودجه به اقتصاد باشد.

به گزارش دانشجو، دکتر مروی چند روز پیش در صفحه شخصی توئیتر خود با اشاره به نکته‌ای جالب در رابطه با تدوین لایحه‌ی بودجه نوشته بود: از بد اقبالی ماست که در کنار «نفرین نفت» دچار «نفرین لایحه بودجه» هم شده‌ایم.

حیف این حدیث قشنگ مولا که در صفحه اول این سیاهه گذاشته‌اند!

"برنامه ریزی درست، مال اندک را افزایش می‌دهد و برنامه‌ریزی نادرست، مال فراوان را نابود می‌کند."