آثار و قواعد ازدواج از منظر قرآن

ازدواج همان بهره‏بردارى درست از پديده غريزه جنسى است كه خالق حكيم در وجود انسان قرار داده است و انسان مى‏بايد در حد تعادل از آن استفاده كند تا ضمن هماهنگى تشريع با تكوين، زمينه دوام و بقاى نسل بشرى را فراهم آورد.

کد خبر: ۸۹۶۷۶

دوشنبه - ۲۹ شهريور ۱۳۸۹ / September 20, 2010

گروه معارف «شبكه خبر دانشجو»؛ ازدواج به عنوان يك پديده طبيعى، داراى آثار و فوايد فردى و اجتماعى فراوانى است، كه در قرآن كريم نيز به برخى از آن‏ها اشاره شده است:

الف- اثر اجتماعى (حفظ نسل)

مهم‏ترين اثر در بعد اجتماعى ازدواج، بلكه راز اصلى اين پديده، استمرار نسل بشرى است. افزون بر اشاره قرآن، امام على (ع) در راز وجود شهوت در انبيا مى‏فرمايد: «و اما الشهوه فجعلها الله تعالى فيهم لما اراده من بقائهم فى الدنيا ... فلولا موضع الشهوه، لما اكلوا، فبطل قوه اجسامهم عن تكاليفهم و يبطل حال النكاح، فلايكون لهم نسل ولا ولد، و ما جرى مجرى ذلك، فالشهوه مركبه فيهم لذلك؛ خداوند بدين جهت در انبيا شهوت قرار داد كه مى‏خواست آن‏ها بتوانند در دنيا زندگى كنند ...؛ پس اگر شهوت در آن‏ها نبود، غذا نمى‏خوردند، بدنشان از اداى وظايف باز مى‏ماند و نيروى نكاحشان از بين مى‏رفت، و ديگر نسل و فرزندى نداشتند؛ پس بدين‏ خاطر شهوت در درونشان جاسازى گرديد.» «. ر. ك: بحارالانوار، ج 93، ص 89» بايد توجه داشت كه شهوت در سخن امام اعم از شهوت جنسى و اشتهاى شكمى است، ولى مصداق بارز خواست انسانى شهوت جنسى است.

ب- آثار فردى‏

قرآن براى ازدواج در بُعد فردى، آثار چندى را بيان مى‏كند كه به برخى از آن‏ها اشاره مى‏كنيم:

1. آرامش روحى‏

وقتى بنا شد به حكم حكمت الهى و مصالح آفرينش، در درون انسان غريزه جنسى نهاده شود، چنان‏كه در روايتى از امام صادق (ع) به نقل از على (ع)، آمده است: «ان الله ركب فى الملائكه عقلًا بلا شهوه، و ركب فى البهائم شهوه بلا عقل، و ركب فى بنى آدم كليهما، فمن غلب عقله على شهوته، فهو خير من الملائكه، و من غلب شهوته على عقله فهو شر من البهائم؛ خداوند فرشتگان را از عقل محض آفريد، و حيوانات را از شهوت محض خلق كرد، ولى در آفرينش انسان، هر دوى عقل و شهوت را قرار داد؛ بنابراين، اگر عقل انسان بر شهوتش چيره شود، از فرشتگان برتر خواهد شد، و اگر شهوتش غالب گردد، از چهارپايان نيز پست‏تر مى‏شود.» «ر. ك: وسائل الشيعه، ج 11، ص 164»

در درگيرى ميان عقل و شهوت، به هنگام فوران كوره آتش شهوت، تنها چيزى كه مى‏تواند به انسان آرامش ببخشد، خاموش كردن طبيعى آتش شهوت است كه در قالب ازدواج قانونى انجام مى‏شود. اصلا وجود همسر شرعى و قانونى در كنار انسان از آن جهت كه هر زمان اراده كند، در اختيار او است، خود مايه آرامش است و از اين رو است كه قرآن مى‏فرمايد: «وَمِنْ آيَاتِهِ أَنْ خَلَقَ لَكُم مِنْ أَنفُسِكُمْ أَزْوَاجاً لِّتَسْكُنُوا إِلَيْهَا؛ ديگر از نشانه‏هاى خدا اين است كه از جنس خودتان همسرانى براى شما آفريد، تا در كنار آن‏ها آرامش يابيد» «. روم، 21» با اين آرامش به دست آمده، انسان بهتر مى‏تواند از عالم خاكى رسته، از ملك فراتر رفته و به خدا برسد.

2. دوست يابى‏

انسان در اين دنيا، به حكم اين كه در درونش، يك جاذبه و كشش قلبى وجود دارد، نمى‏تواند همواره به تنهايى زندگى كند، بلكه مى‏بايست براى خود شريك و رفيقى برگزيند. بديهى است كه رفقاى درسى و شركاى مالى هر كدام در كوتاه مدت، و تنها در بخشى از نيازها مى‏توانند انسان را يارى كنند، ولى آن كه در دراز مدت مى‏تواند يار و غمخوار انسان و انيس و مونس وى باشد، همسر او است؛ از اين رو، قرآن مى‏فرمايد: «وَجَعَلَ بَيْنَكُم مَوَدَّهً وَرَحْمَهً؛ «همان» و در بين شما دوستى و رحمت قرارداد.»

مودت در آغاز زندگى و رحمت در پايان آن است. مودت در بيشتر مواقع، دو سويه و رحمت از يك سوى مى‏باشد.

3. دژسازى‏

قرآن كريم از هر دوى زن و مرد نسبت به يكديگر تعبير به لباس مى‏كند و مى‏فرمايد: «هُنَّ لِبَاسٌ لَّكُمْ وَأَنْتُمْ لِبَاسٌ لَهُنَّ؛ آنان لباسى براى شما، و شما لباسى براى آنان هستيد.» «بقره، 187» فلسفه آن نيز روشن است؛ زيرا اين لباس است كه انسان را از سرما و گرما و خطر برخورد اشياء به بدن حفظ مى‏كند، عيوب انسان را مى‏پوشاند و نيز زينتى براى انسان است.»

زن و مردى هم كه ازدواج كنند، به آثار ارزشمندى مى‏رسند؛ زيرا جوان، چه پسر و چه دختر، وقتى به مرحله‏اى از زندگى رسيد، از يك سو احساس استقلال مى‏كند و مى‏خواهد به نحوى از خانه و خانواده جدا شده و شانه خود را از زير اوامر و نواهى پدر و مادر خالى كند و از سوى ديگر، اين استقلال در بسيارى امور نه تنها كارساز و مشكل گشا نيست، بلكه مشكل آفرين نيز هست.

در اين‏جا مى‏بايست ضمن دادن استقلال به فرزند، او را به جايى پيوند داد تا از تند بادهاى زندگى، حرارت شهوت، سردى عاطفه، گفتار نارواى مردم و ... در امان بماند و اين تنها ازدواج است كه مى‏تواند اين مهم را بر دوش بگيرد؛ يعنى پسر و دختر را در برابر آتش شهوت بيمه كند، در سردى زندگى عاطفه آن‏ها را تأمين نمايد، از گفت و شنودهاى بى پايه در امانشان دارد و هر كدام را مايه آبروى ديگرى سازد. افزون بر آن، اين‏كه زن و مرد بسان لباس عيب‏هاى ظاهرى و باطنى يكديگر را مى‏پوشانند.

4. يادگار نيك‏

يكى از آثار مهم ازدواج اين است كه انسان مى‏تواند، يادگارى شايسته به نام فرزند صالح تحويل جامعه دهد، ثمره صالحى كه چه بسا به مصلحى بدل شود و با فكر و انديشه خود عالمى را دگرگون مى‏سازد. روشن است كه با خوددارى از ازدواج ظهور چنين مصلحانى ممكن نخواهد بود؛ از اين رو قرآن به دنبال بيان «حرث لكم» مى‏فرمايد: «قَدِّمُوا لأَنْفُسِكُمْ؛ با پرورش فرزندان خوب، اثر نيكى را از پيش بفرستيد.» «. بقره، 223»

5. بى‏نيازى‏

افزون بر آثار عبادى و اخلاقى ازدواج، در بعد فردى و اجتماعى، اثر اقتصادى نيز در آن وجود دارد. قرآن مى‏فرمايد: «إِن يَكُونُوا فُقَرَاءَ يُغْنِهِمُ اللَّهُ مِن فَضْلِهِ وَاللَّهُ وَاسِعٌ عَلِيمٌ؛ اگر فقير و تنگدست باشند، خداوند آن‏ها را از فضل خود بى‏نياز مى‏كند.» « نور، 32» اين تعبير در پاسخ كسانى است كه از ترس‏ فقر، تن به ازدواج نمى‏دهند، و حال آن‏كه قرآن نه تنها ازدواج را موجب تنگدستى نمى‏داند، بلكه بر عكس مايه توسعه زندگى مى‏داند؛ زيرا فرد مجرد ممكن است لقمه نانى را از خانه پدر به دست آورد؛ از اين رو خود را آزاد انگاشته و دنبال كار و تلاش نرود، ولى همين كه ازدواج كرد و وظايفى بر دوش خود احساس نمود، بى‏شك تلاش خواهد كرد تا خود و خانواده‏اش را تأمين كند، و در پرتو اين سعى و كوشش به فضل الهى به زندگى‏اش فزونى بخشد.

6. كسب معنويت‏

وقتى بر اثر ازدواج، تعادل در غريزه جنسى ايجاد شد، انسان مى‏تواند در پرتو آرامش حاصل از آن به عبادت بپردازد و به مبدأ و معاد (خدا و قيامت) توجه بيشترى داشته باشد؛ چنان‏كه پيامبر (ص) مى‏فرمايد: «من احب ان يلقى الله طاهراً مطهراً فليقله بزوجه؛ هر كس مى‏خواهد پاك و پاكيزه خدا را ملاقات كند، بايد ازدواج كند.» «مقنعه، شيخ مفيد، ص 496»

/انتهاي پيام/