یادداشت دانشجویی

افزایش شاخص آلودگی هوا پس از اتمام محدودیت‌ها

با بررسی شاخص AQI در دو شهر تهران و شیراز آلودگی هوا در زمان محدودیت نسبت به زمان قبل از اجرای آن، حدود ۲۴ درصد افزایش یافته است.

کد خبر: ۹۰۱۱۴۷

سه‌شنبه - ۰۹ دی ۱۳۹۹ / December 29, 2020

گروه دانشگاه خبرگزاری دانشجو، عبدالله کاویانی راد؛ آلودگی هوا امروز به یکی از بزرگ‌ترین بحران‌های زیست‌محیطی در کشور‌ها بخصوص کلان‌شهر‌ها تبدیل شده‌است. آلودگی هوا علاوه بر مضرات برای سلامتی انسان می‌تواند شاخص خوبی جهت سنجش تحرک خودرو‌ها در سطح شهر‌ها باشد. احتراق سوخت فسیلی در خودرو‌ها سبب آزادسازی آلاینده‌های مختلفی ازجمله CO و NO۲ می‌شود.

شاخص آلودگی هوا یا AQI بالاترین میزان یک آلاینده بوده که به طور منظم و در ساعت خاصی از روز به‌عنوان شاخص ثبت شده و کیفیت هوا را با آن می‌سنجند. وقوع بحران کرونا باعث شد تا آلودگی هوا در بسیاری از کشور‌ها کاهش یابد و تحقیقات فراوان این موضوع را به اثبات رسانده‌اند.

در این مطالعات ذکر شده بود که برقراری محدودیت‌ها سبب کاهش تردد در شهر شده و بنابراین سنجنده‌ها شاخص AQI کمتری ثبت کرده‌اند. مشابه چنین وضعیتی در کشورمان نیز رخ داد و در ایام تعطیلات عید اکثر شهر‌های ایران روندی کاهشی در داشتند. اما نکته‌ای که دارای اهمیت است، افزایش مجدد شاخص AQI پس از لغو محدودیت‌ها می‌باشد. بطور مثال در بازه زمانی اواخر فروردین تا اواخر اردیبهشت و تیر تا اوایل مرداد ۱۳۹۹ که به ترتیب موج‌های اول و دوم بیماری به وقوع پیوسته‌اند، شاخص AQI افزایش یافته بود که نشان می‌دهد در زمان شیوع بیماری، تحرکات در سطح شهر هم افزایش یافته است.

به لطف خداوند و مجاهدت مردم در دوران محدودیت‌های آذرماه، روند ابتلای افراد به بیماری تا ۵۰ درصد نیز کاهش یافت و شهر‌های کشور از وضعیت قرمز خارج شدند. اما موضوعی که هنوز باعث نگرانی است، افزایش شاخص آلودگی هوا پس از اتمام محدودیت‌ها در ۱۵ آذر است. برای بررسی بیشتر این موضوع، شاخص AQI در دو شهر تهران و شیراز مورد ارزیابی قرار گرفت. داده‌های این تحقیق در سایت سامانه پایش کیفی کشور موجود است.

این ارزیابی شامل سه بازه زمانی (۱۵ آبان-۳۰ آبان)، (۱ آذر-۱۵ آذر)، (۱۶ آذر-۳۰ آذر) است. در شهر تهران میانگین AQI قبل از اعمال محدودیت‌ها ۸۳.۳۷، در زمان محدودیت ۱۰۳.۳۵ و بعد از محدودیت ۱۱۵.۸۱ بود؛ بنابراین آلودگی هوا در زمان محدودیت نسبت به زمان قبل از اجرای آن، حدود ۲۴ درصد افزایش یافته است. همچنین بعد از محدودیت، شاخص آلودگی هوا افزایشی ۱۲ درصدی را نسبت به دوره محدودیت نشان می‌دهد. تحلیل نمودار ۱ نیز مشخص می‌کند که AQI در روز‌های قبل از محدودیت‌ها نوسانات کمی داشته، ولی با شروع محدودیت‌ها افزایش چشمگیری داشته که احتمالاً به دلیل کاهش فعالیت سیستم حمل‌ونقل عمومی بوده است. به‌همین دلیل در این برهه زمانی افراد بیشتر از خودرو‌های شخصی استفاده کرده و درنتیجه آلودگی هوا بیشتر شده است. به علاوه افزایش AQI پس از اتمام محدودیت‌ها نگرانی را برای شیوع مجدد کرونا، بیشتر می‌کند.

در شهر شیراز میانگین AQI قبل از اعمال محدودیت‌ها ۸۹.۶۶، در زمان محدودیت ۶۹.۵۷ و بعد از محدودیت‌ها ۴۸.۸۵ بود؛ بنابراین آلودگی هوا در زمان محدودیت ۲۳ درصد کمتر از میانگین دوره قبل محدودیت است. همچنین بعد از اتمام محدودیت‌ها و دوره ۱۵ آذر تا ۳۰ آذر، AQI حدود ۳۰ درصد کاهش یافته است. نکته قابل‌توجه درباره آلودگی هوا در شیراز، روند کاهشی آن پس از اتمام محدودیت‌ها است (نمودار ۲). البته دلیل آن را می‌توان شروع مجدد فعالیت سیستم حمل‌ونقل عمومی دانست.

در این میان می‌توان نقدی را هم به نحوه اجرای محدودیت‌ها وارد نمود. زیرا با توجه به اطلاعات این نمودارها، در زمان محدودیت ها، تحرک در سطح شهر کاهش چندانی نیافته و فقط نوع وسیله حمل‌ونقل متفاوت است. با این‌که همچنان به کاهش موارد ابتلاء امیدوار هستیم، اما نباید از خطری که در کمین است غافل شد. تجربه‌ها در موج‌های قبلی بیماری نشان دادند که افزایش آلودگی هوا می‌تواند با افزایش شیوع بیماری همبستگی داشته باشد. امید است که هرچه زودتر شاهد پایان این بحران باشیم.

عبدالله کاویانی راد – عضو هسته تخصصی زیست محیطی بسیج دانشجویی دانشکده کشاورزی دانشگاه شیراز
انتشار یادداشت‌های دانشجویی به معنای تأیید تمامی محتوای آن توسط «خبرگزاری دانشجو» نیست و صرفاً منعکس کننده نظرات گروه‌ها و فعالین دانشجویی است.