مروری بر کتاب فاطمه اسوه بشر آیت الله جوادی آملی

آخرین دعای حضرت فاطمه (س) در بستر شهادت چه بود؟

اسماء گوید: فاطمه (س) زمزمه می‌کرد: إِلَهِی وَ سَیِّدِی اَسْئَلُکَ بِالَّذینَ اصْطَفَیْتَهُمْ وَ بِبُکاءِ وَلَدَیَّ فی مُفارِقَتی اَنْ تَغْفِرَ لِعُصاةِ شیعَتی وَ شِیعَةِ ذُرِّیَتِی.

کد خبر: ۹۰۵۶۱۶

شنبه - ۲۷ دی ۱۳۹۹ / January 16, 2021

به گزارش گروه فرهنگی خبرگزاری دانشجو، دفتر مرجعیت دینی و علمی آیت الله جوادی آملی در شرق تهران، به مناسبت سالروز شهادت حضرت زهرا (س) در ویژه نامه‌ای به تبیین اندیشه‌های فاطمی این مرجع تقلید برگرفته از کتاب ارزشمند فاطمه اسوه بشر پرداخت.

‌ حضرت زهرا (س) الگویی بی بدیل

وجود با برکت حضرت زهرا (س) همان گونه که در ابعاد مختلف زندگی به سان مشکاتی نورانی هدایت گر دل‌های مشتاقان به سوی کمال و رستگاری است، برای معرفی بهترین شیوه‌های تربیتی از منظر دین و بیان شیوه تعلیم و تربیت فرزندان و اطرافیان و نحوه پاسخگویی و آموزش مسائل دینی و دیگر ابعاد تربیتی و آئین همسرداری نیز هم، چون رسول خدا (ص) الگوی بی بدیلی است.

امروزه محققان علوم تربیتی می‌کوشند تا عوامل پیدا و پنهان ساختار شخصیت انسان و شاکله وجودی او را بررسی کنند و به همه زمینه‌ها، عوامل و موانع تربیت دست یابند و در جهت پیشرفت علوم تربیتی آن را به کار گیرند. اگر از این زاویه به مراحل تکوین، رشد و بالندگی دوران زندگی حضرت زهرا (س) نگاهی داشته باشیم، متوجه خواهیم شد که هر اندازه علوم تربیتی پیشرفت کند، شخصیت والای کوثر ولایت و مادر امامت بیشتر شناخته شده و انوار زهرای مرضیه (س) بهتر جلوه خواهد کرد و در این مسیر، نمونه‌ای بارزتر از آن حضرت یافت نخواهد شد.

مهمترین ابزار تربیتی حضرت زهرا (س)

حضرت فاطمه (س) در طول زندگی هجده ساله اش، همه عوامل و زمینه‌های تربیتی را در راه رسیدن به کمال تجربه کرده و خود نیز در این زمینه بهترین بهره را برده است. یکی از مهمترین ابزار‌های تربیتی آن حضرت، ایجاد انگیزه درونی و محبت و عشق به خوبی‌ها و کمالات در افراد می‌باشد؛ محبتی که از درون خود او می‌جوشد و در رفتار و گفتارش به چشم می‌خورد.

علاقه مندی حضرت نسبت به سعادت آفرینی برای دیگران فرد را تحت تأثیر قرار می‌دهد؛ منش حضرت به گونه‌ای است که هر مخاطبی را شیفته و دل داده عظمت وجودی خود کرده و از این طریق افراد را به سوی سعادت سوق می‌دهد؛ زیرا محبت و دل دادگی به خوبان، انسان را در رسیدن به کمال مطلق و سرچشمه رستگاری یاری می‌رساند؛ چرا که انسان بدون محبت هیچ گاه به مقصد دلخواه نخواهد رسید.

امام باقر (ع) فرمود: هَلِ الدِّینُ إِلَّا الْحُبُّ؛ آیا دین غیر از محبت است؟ از این رو، خداوند متعال مزد رسالت را فقط مودت و محبت نسبت به حضرت زهرا (س) و اهل بیت (علیهم السلام) قرار داده است: «قُلْ لا أَسْئَلُکُمْ عَلَیْهِ أَجْراً إِلاَّ الْمَوَدَّةَ فِی الْقُرْبی»، زیرا بدون این محبت همه زحمات پیامبر در هدایت جامعه و اصلاح امت به هدر خواهد رفت.

محبت اهل بیت (ع) در طول محبت خداوند

محبت در سیره این ذوات نورانی، در همه مراتبش در طول محبت خداوند قرار دارد؛ یعنی همه محبت‌های آن‌ها به عشق الهی ختم می‌شوند و به همین دلیل، دوست داشتن اهل بیت عصمت و طهارت (علیهم السلام) انسان را به سوی خدا سوق می‌دهد. امام صادق (ع) فرمود: «اگر دوستی‌ها و دشمنی‌ها و بذل و بخشش‌های کسی برای خدا باشد، او به بالاترین درجات ایمان رسیده و ایمانش کامل شده است». از این رهگذر، ابراز مهر و محبت، دل‌های مشتاق را صید، آتش کینه‌ها و اختلافات را خاموش، افسردگی‌ها را معالجه و سخت‌ترین شرایط زندگی را تحمل پذیر می‌سازد.

حضرت فاطمه (س) افزون بر برخورداری از زمینه‌ها و عوامل رشد و تربیت، در آغوش موفق‌ترین مربّی دنیای بشریت؛ حضرت خاتم الانبیا (ص) پرورش یافته است. آن حضرت مهربانی‌ها و گذشت‌ها و بردباری‌های مادر فداکار خویش را در سال‌های نخستین عمر خود شاهد بود و رفتار‌های مهرآمیز پیامبر (ص) را نیز نسبت به همسر و فرزندانش به نظاره نشسته بود. پیامبر گرامی اسلام (ص) با بوسه زدن بر دستان فاطمه (س) و ابراز محبت ویژه به او در پیش چشمان دیگران، بنیان مهر و وفا و روابط عاطفی و آئین مهرورزی را در منطقه‌ای که به غیر از خشونت و بربریّت چیز دیگری حاکم نبود و زنده به گور نمودن دختران در آن سنتی دیرین بود، استوار ساخت و در این راستا خاندان رسالت را به عنوان الگویی الهی معرفی فرمود.

حضرت زهرا (س) در اوج بی مهری‌های انسان‌های جاهل به دخترانشان، بیشترین محبت را از پدر بزرگوارش احساس کرد و همه آن را در زندگی به دیگران بخشید.

آن حضرت را "حانیه" نامیدند؛ یعنی بانویی که با شوهر و فرزندانش بسیار مهربان و دلسوز بود و "حبیبه" گفتند؛ یعنی دوست دار و محبوب رسول خدا (ص) بود و "امّ ابیها" لقب گرفت؛ چرا که برای پدر گرامی اش نه فقط یک دختر بلکه، چون مادر بود.

حضرت پناه شیعیان

یکی از ویژگی‌های حضرت زهرا (س) عنایت آن گرامی به امت اسلام به ویژه شیعیان امیرالمؤمنین علی (ع) است؛ به گونه‌ای که هرگاه دعا می‌کرد، هم، چون پدرش دیگران را بر خود مقدم می‌داشت و برای مردان و زنان مؤمن دعا می‌کرد و برای خودش دعا نمی‌کرد، از حضرت در این باره پرسیدند که فرمود: نخست همسایه وانگه اهل خانه.

مهریه حضرت شفاعت از گناهکاران امت

هنگام ازدواج حضرت فاطمه (س) وقتی مقدار مهریّه معین شد و آن بزرگوار از مبلغ مورد نظر آگاهی یافت، خطاب به پیامبر (ص) عرض کرد: یَا رَسُولَ اللهِ!  اِنَّ بَنَاتَ النَّاسِ یَتَزَوَّجْنَ بِالدَّرَاهِمِ فَمَا الْفَرْقُ بَیْنِی وَ بَیْنَهُنَّ؟  اَسْألُکَ تَردَّهَا وَ تَدْعُوا اللهَ تعالی اَنْ یَجْعَلَ مَهْرِی الشَّفَاعَةَ فِی عُصَاةِ اُمَّتِکَ؛‌ای رسول خدا! مهریه دختران مردم درهم هاست، پس چه فرقی بین من و آن‌ها خواهد بود؟ تقاضا دارم مهریه مرا بازگردانی و از خداوند متعال بخواهی که مهریه مرا شفاعتِ گناهکاران امت تو قرار دهد.

آن گاه حضرت جبرئیل نازل شد در حالی که در دستش پارچه‌ای لطیف ابریشمین قرار داشت و روی آن نوشته شده بود: جَعَلَ اللهُ مَهْرَ فَاطِمَةَ الزَّهْرَاء شَفَاعَةَ الْمُذْنبینَ مِنْ اُمَّةِ اَبِیهَا؛ خداوند متعال مهریه فاطمه زهرا (س) را شفاعت از گناه کاران امت پدرش قرار داد.

هنگامی که فاطمه (علی‌ها السلام) به حال احتضار رسید، وصیت کرد که آن پارچه را روی سینه و زیر کفنش قرار دهند و فرمود: «روز قیامت که محشور شدم، این نوشته را با دستم بلند کرده و گناهکاران امت پدرم را شفاعت‌ می‌کنم».

آخرین دعای حضرت در بستر

اسماً بنت عمیس گوید: «در آخرین لحظات زندگی حضرت فاطمه (س) حضور داشتم. آن بانوی بانوان عالم غسل کرد، لباس‌هایش را عوض کرد و در گوشه منزل به راز و نیاز مشغول شد. پیش رفتم تا از نجوا‌های آن بزرگوار با حضرت حق آگاه باشم. فاطمه (س) را دیدم که رو به قبله نشسته و دست‌ها را به سوی آسمان برده و با کمال خلوص زمزمه می‌کند: إِلَهِی وَ سَیِّدِی اَسْئَلُکَ بِالَّذینَ اصْطَفَیْتَهُمْ وَ بِبُکاءِ وَلَدَیَّ فی مُفارِقَتی اَنْ تَغْفِرَ لِعُصاةِ شیعَتی وَ شِیعَةِ ذُرِّیَتِی؛ خداوندا!‌ای آقای من! از تو می‌خواهم به حق انسان‌هایی که برگزیده‌ای و به ناله‌های دو فرزندم (حسن و حسین) در فراق من! از گناه شیعیان من و پیروان فرزندانم درگذری».

ورود حضرت در محشر و ندای منادی

جابر بن عبدالله انصاری از رسول خدا (ص) نقل می‌کند: «روز قیامت، دخترم فاطمه با جلال و شکوه و عزت و احترام در میان انبوه فرشتگان آسمان وارد محشر می‌شود، آن گاه منادی با صدای رسایی ندا می‌دهد:‌ای اهل محشر! چشمان خود را ببندید که فاطمه دختر محمد می‌خواهد عبور کند.

آن روز پیامبران، اولیای الاهی، صدیقان، شهیدان و همه مردمان چشمان خود را می‌بندند تا دخترم فاطمه در میان هاله‌ای از نور از صفوف محشر رد می‌شود و به مقابل عرش الاهی‌ می‌رسد و در آن جا عرض می‌کند: إِلَهِی وَ سَیِّدِی ذُرِّیَّتِی وَ شِیعَتِی وَ شِیعَةُ ذُرِّیَّتِی وَ مُحِبِّیَّ وَ مُحِبِّی ذُرِّیَّتِی؛  بارالها!‌ای آقای من! فرزندانم و شیعیانم و پیروان فرزندانم و دوستانم و دوستان فرزندانم [را نجات بده]!

آن گاه خداوند فرمان می‌دهد: کجایند فرزندان، شیعیان و دوستان فاطمه و دوستان فرزندان فاطمه؟ آنان به پیش‌ می‌آیند در حالی که فرشتگان رحمت خدا گرداگردشان را گرفته اند و فاطمه همه آنان را داخل بهشت‌ می‌برد».