گزارش ویژه|

ماجرای یک «سیلی» / مصائب سربازی از «موتوری» تا «نکِشی»!

حادثه ادعای سیلی زدن بر صورت سرباز وظیفه طبق معمول برای مدتی در رسانه‌ها داغ می‌شود و با فروکش کردن ماجرا به ورطه فراموشی می‌رود و آش همان آش است و کاسه همان کاسه!

کد خبر: ۹۰۷۲۲۱

يکشنبه - ۰۵ بهمن ۱۳۹۹ / January 24, 2021

گروه اجتماعی خبرگزاری دانشجو؛ مهمترین عبارتی که تقریبا تمام سربازان در طول خدمت سربازی آن را شنیده اند، «پایه خدمتی» است که جایگاه سرباز را به خوبی نشان می‌دهد، سربازان تازه وارد بار‌ها مورد پرسش‌هایی در مورد پایه خدمتی خود قرار می‌گیرند و گاهی هم به دلیل پایه خدمتی که دارند از سوی قدیمی تر‌های پادگان مورد خطاب‌های طنزآمیزی قرار می‌گیرند.

عبارت‌هایی مانند «اندک ماه»، «قلیل» و نظایر آن به سربازان تازه وارد گفته می‌شود، و نشان دهنده روز‌های سپری شده از خدمتشان است. تازه وارد‌ها گاهی با عبارت‌هایی مانند «جدیدالتحویل»، «موتوری» و «بوی واکسن می‌دهی» هم خطاب می‌شوند و این یعنی که هنوز مدت زمان زیادی از واکسنی که هنگام اعزام به سربازی زده اند، نگذشته است.

در سربازی عادات و اصطلاحات شیرین زیاد داریم که کسانی خدمت سربازی رفته‌اند، کم و بیش می‌توانند از ظاهر و عادات هر سربازی به طول دوران خدمتی، محل خدمت و دیگر مسائل به راحتی پی ببرند؛ مثلا نقطه‌های ریز در پوتین‌های سربازی، کلاه و جیب بغل شلوار که با لاک غلط‌گیر یا جوهر خودکار مشخص می‌شود، برای سربازانی است که بیش از ۱۲ ماه از خدمتشان گذشته است و هرچه تعداد نقاط بیشتر باشد به پایان خدمت نزدیکتر است.

شاید پرکارترین واژه برای هر سربازی «نکشی» است؛ نَکِش یعنی سربازی که خسته شده و از خستگی پایش را روی زمین می‌کشد، هیچ واژه‌ای، چون این کلمه آه از نهاد سربازانی که خسته از خدمتند برنمی‌آورد.

یگان‌های خدمتی هم سختی و آسانی خاص خودش را دارد، اگر مرزبانی را کنار بگذاریم سربازی سر خیابان و ایستادن ساعت‌های طولانی در نقاط خطرخیز و شلوغ در سرما و گرما یکی از سخت‌ترین احتمالاتی است که هر سربازی از آن معقولانه فراری است.

حال در چنین وضعی فرض کنید سربازی «نکش» که در سرما، دود و شلوغی در نقطه‌ای خدمت می‌کند که مسئولی رده بالا سعی دارد همراه شکستن قوانین با خودروی دناپلاسی که مدتی پیش دریافتش آه از نهاد مردم در صف خودرو مانده درآورد، از خط ویژه ترافیک را دور بزند!

شاید هر کسی بود به جای خرید دردسر احتمال برخورد فرماندهان بالادست از سخت‌گیری دست می‌کشید؛ ولی سربازی به جای عبور از قانون سعی کرد از حریم آن در مقابل یک قانونگذار دفاع کند!

خبر مثل بمب پیچید، یکی گفت که نماینده قانون سیلی بر پاسدار قانون زده است؛ دیگری تکذیب کرد و فعلا مسئولین امر طبق معمول وعده بررسی و برخورد در صورت اثبات چنین اقدامی کرده‌اند.

ولی ورای قصه سیلی واقعیت دیگری نهفته است، واقعیتی تلخ که نمایانگر روحیه‌ای است که زیردست را نه مخدوم و بلکه رعیت می‌بیند و برای حریم قانونی که خود واضع آن است ارزشی قائل نیست.

در آذر امسال هم یکی از بازپرس‌های دادگستری بابل هنگام مراجعه به محل کارش از درب ورودی ارباب رجوع با درخواست سرباز وظیفه‌شناس برای بازرسی بدنی مواجه شده بود که با برخورد فیزیکی آن سرباز را مورد ضرب و شتم قرار داده بود. موضوعی که با عذرخواهی این بازپرس دادگستری از سرباز وظیفه به پایان رسید، اما اتفاقات این چنینی به خصوص برخورد فیزیکی نماینده مجلس در صورت اثبات، آن هم در روزگاری که به سرعت به اخبار داغ بدل می‌شوند پس از گذر مدتی به ورطه خاموشی و فراموشی کشیده می‌شوند.

هنوز هم می‌توان تبعیض آشکاری که در برخی از یگان‌های نظامی کشور در حق سربازان وظیفه اعمال می‌شود را مشاهده کرد.

هنوز هم می‌شود سربازان بدون درجه نحیفی را دید که با لباس‌های مندرس و کوله‌پشتی‌های سربازی در فراخنای شهر‌ها به دنبال سایه‌سار می‌گردند و صورت‌های سیاه و نگاه‌های دردمند آن‌ها هر رهگذری را به فکر وا می‌دارد؛ و البته هنوز هم گه گاه خبر‌هایی از ضرب و شتم شدید سربازان وظیفه در یگان‌های خدمتی و بعضاً آسیب‌هایی که آن‌ها به واسطه این مسئله متحمل شده‌اند، در رسانه‌ها منتشر می‌شود.

این قبیل خبر‌ها پیرامون ظلم به سربازان وظیفه مسبوق به سابقه است. مثلا در حدود ۷ یا ۸ سال قبل بود که خبر قطع نخاع یک سرباز وظیفه بر اثر ضرب و شتم درجه دار مافوقش در رسانه‌ها منتشر شد.

یا بر طبق اخبار موجود، چند سال قبل در یکی از یگان‌های مسلح در یکی از استان‌های کشور تمریناتی آنچنان سخت به سربازان وظیفه داده شد که برخی از آنان دچار آسیب‌های جسمی شده و در همان دوران آموزش از خدمت معاف شدند.

البته شاید باور این اخبار هنوز هم برای عده‌ای سخت باشد، اما حقیقت آن است که تا هنگامیکه چتر عدالت و حمایت بر سر سربازان وظیفه کشور اعم از درس نخوانده و درس خوانده گسترده نشود و مسئولان امر برای این ۲۴ ماه عمر مفید جوانان برنامه‌ریزی‌های راهبردی نداشته باشند این ماجرا‌های تلخ ادامه خواهد داشت.

اینکه مدعی هستیم چتر عدالت و حمایت بر سر سربازان وظیفه کشور از جانب مسئولان امر گشوده نشده حرف گزافه‌ای نیست. تنها همین یک مثال می‌تواند مدعای ما را ثابت کند و آن اینکه سرباز وظیفه‌ای که در شهری غیر از موطن اصلی خود مشغول خدمت است اگر مورد آزار مافوق نظامی اش قرار بگیرد باید به کدام محکمه شکایت کند؟

شاید عده‌ای بگویند به فرمانده بالا دست مافوق مذکور و یا به دادسرای نظام امکان مراجعه وجود دارد، اما تجربه نشان داده است که اولا عموم فرماندهان مافوق به دلیل دیسیپلین موجود در یگان‌های نظامی، در موارد معدودی حاضر شده‌اند حق را به سربازان بدهند مگر آنکه جنبه آسیب و آزار آنقدر واضح بوده باشد که راهی برای انکار آن نباشد و ثانیا در مورد دادسرا‌های نظام نیز ضمن آنکه اطلاعات سربازان وظیفه بسیار کم است، اساسا اگر سرباز وظیفه‌ای هم بخواهد مسئله را از طریق دادسرا پیگیری کند به دلیل اینکه موطن اصلی سرباز همان یگان خدمتی است و مجبور است مدام در رفت و آمد بین یگان و دادسرا باشد (در صورت مراجعه احتمالی به دادسرا!) لذا ناگفته پیداست که می‌تواند کاملا تحت نفوذ مافوق فرضی اش قرار گرفته و برای این مراجعه بازخواست شده و تنبیهاتی علیه او لحاظ شود.

البته باید اذعان کرد که این تمام ماجرا نیست.هم اکنون در بسیاری از یگان‌های نظامی کشور، فرماندهان نجیب بسیاری هستند که به تمامی سربازان به چشم فرزندان خود نگریسته و محبت آن‌ها زبانزد محل خدمتشان است.

این ادعای ما هم نیازی به اثبات ندارد و خاطرات خوش بسیاری از سربازان وظیفه از برخی فرماندهان لایق خود گویای همین مسئله است. اما آیا این تمام ماجراست؟!

البته خدمت سربازی مسئولیت‌های سنگینی را هم برای سربازان دارد و شاید گاهی هم سربازان وظیفه به هر دلیلی مرتکب جرایمی شوند که حتی لایق اعمال مجازات‌ها توسط نهاد‌های مسئول هم باشند، اما حرف اساسی این است که باید باب ظلم و بی‌توجهی در این زمینه به کلی بسته شود؛ و بدتر آنکه اگر به دلایلی هم ظلمی صورت می‌گیرد باید هرچه سریعتر رسیدگی‌های لازم نسبت به آن صورت گیرد نه اینکه در ماجرایی مثل "سرباز راهنمایی و رانندگی"، همچنان شاهد تعلل مسئولان امر هستیم و مشخص نیست که چه کسی باید در این زمینه به این سرباز وظیفه، خانواده اش و در ادامه به افکار عمومی پاسخگویی کند.