آيا از نظر قرآن در آسمان‏ها موجود زنده وجود دارد؟

به طور قطع نمى‏توان نظريه‏ى «وجود موجودات زنده در كرات ديگر» را به قرآن نسبت داد هر چند طبق بعضي از تفاسير اين احتمال وجود دارد.

کد خبر: ۹۰۸۹۰

دوشنبه - ۰۵ مهر ۱۳۸۹ / September 27, 2010

گروه معارف «شبكه خبر دانشجو»؛ اگر چه علوم روز هنور به طور قطعى در مورد وجود موجودات زنده در آسمان، خبر نداده است ولى قرآن در اين باره با نوعى رازگويى در 15 قرن پيش، پنجره‏ى جديدى را به روى دانشمندان گشوده است.

با بررسى در آيات به نظر مى‏رسد قرآن كريم بر بودن موجودات زنده در آسمان اشاراتى دارد كه به برخى از آن‏ها اشاره مى‏كنيم:

1. خداوند در آيه‏ى 29 سوره‏ى شورى مى‏فرمايد: «وَمِنْ آيَاتِهِ خَلْقُ السَّماوَاتِ وَالْأَرْضِ وَمَا بَثَّ فِيهِمَا مِن دَابَّهٍ وَهُوَ عَلَى جَمْعِهِمْ إِذَا يَشَاءُ قَدِيرٌ»

«و از آيات اوست آفرينش آسمان‏ها و زمين و آنچه از جنبندگان در آنها منتشر نموده؛ و او هر گاه بخواهد بر جمع آنها تواناست.»

برخى صاحب نظران مى‏نويسند: «دابه» از نظر لغوى، مشتق از «دب» و به معناى راه رفتن و حركت كردن است و آن شامل حشرات و پرندگان و انسان‏ها مى‏شود. «به نقل از: قاموس قرآن و الميزان و نمونه»

علامه طباطبايى (ره) در مورد دلالت آيه مى‏فرمايد: ظاهر آيه اين است كه در آسمان موجوداتى از جنبندگان (دواب) مثل روى زمين وجود دارد، و اگر كسى بگويد: منظور از جنبندگان آسمان ملائكه هستند مردود است؛ زيرا «دواب» بر ملائكه اطلاق نمى‏شود. «برگرفته از الميزان، علامه طباطبايى، ج 18، ص 58»

هر چند طبق آيه‏ى 30 سوره‏ى انبياء، هر موجود زنده‏اى از آب آفريده شده است ولى همانگونه كه در روى زمين شرايط حيات موجودات زنده متفاوت است و گروهى آبزى، گروهى خاك‏زى و جمعى نيز هوازى هستند با مقياس وسيع‏ترى شرايط حيات در كرات ديگر براساس ساختمان مختلف جانداران متفاوت است و نبايد انتظار داشت، موجودات ديگر همان سازمان وجودى ما را داشته باشند. «برگرفته از: دانش عصر فضا، حسين نورى، ص 170، انتشارات جهان»

از حضرت على (ع) در اين زمينه نقل شده است، كه مى‏فرمايند: «اين ستارگانى كه در آسمان است، شهرهايى همچون شهرهاى زمين هستند كه هر شهرى با شهر ديگر با ستونى از نور مرتبط است.» «سفينه البحار، ج 2، ص 574؛ ماده نجم؛ از على بن ابراهيم نقل شده است»

از اين روايت مى‏توان چنين برداشت كرد كه: همانگونه كه در شهرهاى زمين انسان‏ها زندگى مى‏كنند، در آسمان‏ها نيز موجودات هوشمندى شبيه انسان زندگى مى‏كنند.

در ادامه‏ى، آيه مى‏فرمايد: «او بر جمع كردن آنها هنگامى كه بخواهد قادر است.» برخى صاحب نظران بر اين باورند كه: احتمال دارد منظور از جمع «جمع در آخرت» باشد و ممكن است «جمع در دنيا» باشد ولى احتمال دوم قوى‏تر است. چرا كه اگر منظور آخرت بود تناسب داشت آنرا با تاكيد بيان كند نه اينكه با مشيت- اذا يشاء- همراهش نمايد.

بنابراين مى‏فرمايد: هنگامى كه خداوند بخواهد ساكنين زمين و آسمان با همديگر ملاقات مى‏كنند. «الاعجاز العلمى فى القرآن، د. لبيب بيضون، ص 69، موسسه الاعلمى للمطبوعات، بيروت، 1424 ه-، 2003 م»

2. آيه‏ى ديگرى كه به اين مطلب دلالت دارد آيه‏ى 15 سوره‏ى رعد است؛ كه مى‏فرمايد: «وَلِلَّهِ يَسْجُدُ مَن فِى السَّماوَاتِ وَالْأَرْضِ طَوْعاً وَكَرْهاً وَظِلَالُهُم بِالْغُدُوِّ وَالْآصَالِ»؛

«تمام كسانى كه در آسمان‏ها و زمين هستند- از روى اطاعت يا اكراه- و همچنين سايه‏هايشان، هر صبح و عصر براى خدا سجده مى‏كنند.»

واژه‏ى «مَن» در عربى براى صاحبان عقل به كار مى‏رود، پس مقصود موجودات داراى شعور مثل انسان و فرشتگان هستند كه در آسمان‏ها و زمين براى خدا سجده مى‏كنند و از آنجايى كه ملائكه و جن، سايه ندارند پس مقصود از «كسانى كه در آسمان‏ها و زمين هستند» بشر و مخلوقاتى شبيه بشر هستند كه سجده از روى اطاعت، مربوط به مومنين، و سجده از روى اكراه، مربوط به كافرين است (البته سجده در اينجا به معناى خضوع است.) «برگرفته از: الاعجاز العلمى فى القرآن، د. لبيب بيضون، موسسه الاعلمى للمطبوعات، بيروت، 1424 ه-، 2003 م، چاپ اول»

آنچه تاكنون گفتيم در جهت اثبات وجود موجودات زنده در كرات ديگر بود كه امروزه اصطلاحاً «تئورى‏پردازى از ديدگاه قرآن» ناميده مى‏شود و در صورتى كه علوم تجربى نيز به همين نتيجه برسند اعجاز علمى آن اثبات مى‏شود.

اما از آنجا كه در تفسير آيات و احاديث بايد جنبه‏هاى مختلف را در نظر گرفت و با ديد وسيع‏ترى به آيات نگاه كرد تا به واقع نزديك‏تر شويم؛ در پايان احتمال ديگرى را در مورد آيه‏ى اول- 29/ شورى- مطرح مى‏كنيم كه با معناى ذكر شده متفاوت است.

«واژه سماء و سموات در قرآن، به چند معنا به كار رفته است؛ از قبيل جهت بالا، كرات آسمانى، جو زمين ...

تفسير آيه فوق به وجود موجود زنده در كرات ديگر، وقتى صحيح است كه ثابت شود واژه‏ى «سموات» در اين آيه، به معناى كرات آسمانى است؛ در حالى كه ممكن است منظور «جو اطراف زمين» باشد.

و منظور از «دابّه» موجودات ذره بينى مثل باكترى‏ها و يا موجودات درشت مثل پرندگان باشد.

حال اگر معناى دوم- جو زمين- را بپذيريم آيه در قسمت موجودات درشت، يك واقعيت خارجى را بيان مى‏كند، كه يكى از نشانه‏هاى الهى است؛ و در قسمت موجودات ريز، نوعى رازگويى علمى است كه علوم جديد بدان دست يافته است. « برگرفته از« پژوهشى در اعجاز علمى قرآن» دكتر محمدعلى رضايى اصفهانى، ج 1، ص 200- 201»

بنابراين به طور قطع نمى‏توان نظريه‏ى «وجود موجودات زنده در كرات ديگر» را به قرآن نسبت داد هر چند طبق تفسير اوّل احتمال آن وجود دارد.

معرفى كتاب براى مطالعه بيشتر:

1. پژوهشى در اعجاز علمى قرآن، محمدعلى رضايى اصفهانى، ج 1، انتشارات كتاب مبين، (چاپ دوم/ 1381)، ص 195- 206.

2. قطراتى از درياى قرآن، بهمن نيك بين، نشر نيريز، چاپ اول، 1376.

3. اثبات آسمانى بودن قرآن مجيد، شهاب فهيم، ناشر موحدين، 1380.

4. قرآن و علوم روز، عبدالغنى الخطيب، ترجمه: دكتر اسد الله مبشرى، (چاپ اول، 1362)، موسسه مطبوعاتى عطايى.

5. الاعجاز القرآن و التقدم العلمى، محمد عللوه، ناشر، دار الاشراق، 1997 م.

6. من دلائل الاعجاز العلمى، فى القرآن الكريم و السنه النبويه، دكتر موسى الخطيب، مؤسسه الخليج [المجعول‏]/انتهاي پيام/