زندگى در پرتو اخلاق

راستى بارزترين نشانه شخصيت‏

صدق و راستگويى يكى از نشانه‏هاى بارز شخصيت انسان و عظمت فكر و پاكى روح اوست و نام انسان واقعى را بدون اين دو نمى‏توان بر كسى گذارد.

کد خبر: ۹۱۱۶۸

سه‌شنبه - ۰۶ مهر ۱۳۸۹ / September 28, 2010

گروه معارف «شبكه خبر دانشجو»؛ بدون شك دو صفت راستى و درستى (صدق و امانت) بارزترين نشانه شخصيت است، بلكه نام انسان واقعى را بدون اين دو نمى‏توان بر كسى گذارد، و اين دو از يك ريشه مشترك منشعب مى‏شوند، زيرا راستگويى چيزى جز امانت در اداى سخن نيست، همانطور كه امانت هم چيزى جز صداقت در عمل نمى‏باشد، و چنانكه خواهيم ديد آثار اجتماعى اين دو نيز مشابه يكديگرند.

شايد به همين ملاحظه است كه در كلمات پيشوايان بزرگ اسلام «صدق الحديث» و «اداء الامانة» با هم ذكر شده و در گفتگوهاى معمولى نيز راستى و درستى را با هم مى‏آورند.

ارزش و اهميت راستى‏

همانطور كه اشاره شد صدق و راستگويى يكى از نشانه‏هاى بارز شخصيت انسان و عظمت فكر و پاكى روح اوست.

افراد راستگو معمولًا افرادى شجاع، صريح، با اخلاص، كم طمع‏ و خالى از تعصبهاى غلط و حبّ و بغضهاى افراطى هستند زيرا راستگويى بدون اينها ممكن نيست.

بعكس، افراد دروغگو معمولًا ترسو، رياكار، طماع، متعصب و لجوج و يا گرفتار حبّ و بغضهاى غلط مى‏باشند.

افراد راستگو حتماً در زندگى پايبند به اصولى هستند، اين اشخاص كمتر ممكن است ابن الوقت و مزوّر و دمدمى مزاج و منافق باشند زيرا صداقت با هيچ يك از اين امور سازگار نيست.

راستگويى را مى‏توان كليدى براى كشف باطن اشخاص از جنبه‏هاى مختلف دانست و لذا در بعضى از اخبار و احاديث اهل‏بيت عليهم السلام صدق حديث وسيله‏اى براى ارزيابى وجود افراد شمرده شده:

امام صادق عليه السلام مى‏فرمايد: نگاه به ركوع و سجود طولانى كسى نكنيد چه اينكه ممكن است عادت او باشد و اگر آن را ترك كند ناراحت شود، ولى نگاه به راستگويى و امانت او كنيد.(مجلسى، بحار الانوار 71/ 8)

قرآن مجيد نيز مى‏فرمايد: «وَلَتَعْرِفَنَّهُمْ فِي لَحْنِ الْقَوْلِ» «سوره محمد( 47) آيه 30»

مى‏توانى آنها (منافقان) را از طرز سخنانشان بشناسى.

اثرات معجز آساى راستگويى‏

از نظر اجتماعى بزرگترين خدمتى كه صدق و راستى مى‏تواند به انسانها كند مسأله جلب اطمينان و اعتماد است. البته مى‏دانيم تمام پيشرفتهاى علمى و صنعتى و اقتصادى كه نصيب بشر شده مولود سيستم زندگى او، يعنى زندگى دسته جمعى است.

ولى همكارى و همفكرى كه اساس زندگى دسته جمعى است در صورتى ميسر است كه افراد نسبت به هم اعتماد و اطمينان كامل داشته باشند. در غير اين صورت مشكلات زندگى دسته جمعى، مزاحمتها، نزاعها، كشمكشها و كار شكنى‏ها را خواهند داشت بدون اينكه از فوايد آن بهره‏مند گردند.

بديهى است مهمترين و مؤثرترين وسيله جلب اطمينان و اعتماد همان «صدق و راستى» و خطرناكترين دشمن آن دروغ است.

اگر مؤسسات اقتصادى تنها در معرفى يكى از كالاهاى خود دروغ بگويند، مردم نسبت به بهترين فرآورده‏هاى آنان بدبين خواهند شد.

اگر زمامداران دروغ بگويند، مردم به وعده‏هاى آنها، به دعوتهاى آنها، به اعلام خطرهاى آنها وقعى نخواهند گذارد و از پشتيبانى نيروى عظيم ملت محروم خواهند شد.

اگر در محيطهاى علمى دروغ رايج گردد، دانشمندان و دانش‏طلبان به گفته‏هاى يكديگر، به نقلهاى يكديگر، به قضاوتهاى يكديگر اعتماد نخواهند كرد و به اين ترتيب هركس بايد تمام زحمات لازم را براى يك تحقيق علمى شخصاً متحمل گردد و از زحمات هزاران سال عمر ديگران‏ نتواند استفاده كند. و اين نوع دروغ زشت‏ترين و كثيف‏ترين انواع دروغ است.

در نتيجه راستگويي باعث ارتباط صحيح، سالم و محكم در خانواده و جامعه مي شود و روند حركت انسانهاي را به كمال سرعت مي بخشد./انتهاي پيام/