در منزلت وقت شناسي؛

هش دار، كه اين ثانيه ها صبر ندارند

اگر چه مدت عمر انسان در اين دنيا محدود و در مقايسه با ابديت اندك است، امّا اگر انسان قدر آن را بشناسد و از لحظه لحظه آن به خوبي استفاده كند، ترديدي نيست كه مي‏تواند توشه‏اي ابدي را از آن برگيرد، بيان اهميت و ارزشمندي وقت براي همه است، امّا براي «دانشجو» بسي ارزشمندتر است.

کد خبر: ۹۱۱۸۲

سه‌شنبه - ۰۶ مهر ۱۳۸۹ / September 28, 2010

گروه معارف «شبكه خبر دانشجو»؛ وقت، گوهري گرانبهاست كه در گراني و ارزش، هيچ چيز به پاي آن نمي‏رسد. اگر چه مدت عمر انسان در اين دنيا محدود و در مقايسه با ابديت اندك است، امّا اگر انسان قدر آن را بشناسد و از لحظه لحظه آن به خوبي استفاده كند، ترديدي نيست كه مي‏تواند توشه‏اي ابدي را از آن برگيرد.

اين بيان اهميت و ارزشمندي وقت براي همه است، امّا براي دانشجو بسي ارزشمندتر. امام صادق« عليه‏السلام » فرمود: «از جمله پندهاي لقمان حكيم به فرزندش اين بود كه: فرزند دلبندم! برخي از روزها، سالها و لحظه‏هاي روزت را به كسب دانش بپرداز، زيرا هيچ ضايع كردني چون تضييع اين امر نيست.»1

علي « عليه‏السلام » فرمود: «مغبون (زيان كار) كسي است كه عمر گرانش را به چيزي بخس و بي‏ارزش بفروشد و مغبوط و نيك فرجام كسي است كه عمرش را در فرمانبري از خداوندش سپري كند.»2

امام حسين« عليه‏السلام » نيز فرمود: «مغبون كسي است كه به دنيا سرگرم شود و سودهاي اخروي از كف او بيرون گردد.»3

دانشجو بايد پيش از آنكه حايز مقام و منصبي والا گردد و قبل از آنكه به علم و فضل مشهور شود، از فرصتهاي دوران جواني براي تحصيل علم، به خوبي بهره جويد زيرا به محض آنكه انسان داراي مقام و منزلتي در جامعه شود و به علم و دانش نامور گردد، نه تنها اين امر، ميان اين شخص و درك كمالات معنوي و علمي او، بزرگ‏ترين مانع و فاصله را ايجاد مي‏كند، بلكه چنين وضعي، عاملي پرتوان و انگيزه‏اي نيرومند و كامل خواهد بود كه نقصان و ركود علمي و اختلال را در چنين فردي به بار مي‏آورد.»4

ناگفته نماند، كسب دانش وقت خاصي ندارد و حتّي در پيري هم نبايد از طلب علم باز ماند، امير مؤمنان علي« عليه‏السلام » مي‏فرمايد: «طلب دانش از كوچكي، چون نقش بر سنگ است.»5

از اين رو، جوانان به خاطر آمادگي پذيرش و شور و استعداد شگفت خود، بايد بيش از هر كس ديگر قدر وقت را بدانند و از اين دوران عزيز به خوبي بهره ببرند. رسول اكرم « صلي‏الله‏عليه‏و‏آله » مي‏فرمايد: هر شب فرشته‏اي از ساحت قدس الهي فرو مي‏آيد و ندا سر مي‏دهد كه: اي جوانان بيست ساله، تلاش و كوشش كنيد.»6

ناگفته پيداست كه مقصود حديث، تنها افراد بيست ساله نيست، بلكه منظور، تمام جوانان است. گمان نمي‏رود حسرتي جانكاه تر از حسرت يك پير بر عمر از دست رفته‏اش باشد. علي« عليه‏السلام »مي‏فرمايد: سخت‏ترين غصه‏ها از دست رفتن فرصتهاست.7

و نيز فرموده است: «فرصتها چون ابر مي‏گذرند، بكوش كه در راه خير از آنها بهره‏گيري وگرنه، پشيمان مي‏شود»8

در جاي ديگر، انسان، فرزند زمان دانسته شده است.9

دانشجوي عزيز! هر نفسي كه مي‏كشي دمي از عمر تو مي‏گذرد و يا به عبارت بهتر قدمي به جانب مرگ نزديك مي‏شوي.10

از پيامبر « صلي‏الله‏عليه‏و‏آله » درباره عمر پرسيدند، فرمود: در روز قيامت، بنده قدم از قدم بر نمي‏دارد مگر آنكه از وي مي‏پرسند عمرش را در چه اموري صرف كرده، جواني را در چه چيز به پيري رسانده، مالش را در كجا صرف نموده و امام و رهبرش چه كسي بوده است؟»11

برخي از علل هدر دادن و تباه كردن وقت، عبارت است از:

1ـ غفلت از مرگ

كسي كه از مرگ غافل است و خبر ندارد كه ضمانتي در زنده ماندن او نيست، هميشه فردا فردا مي‏كند و همه كارها را به آينده موكول مي‏نمايد. اين امر باعث مي‏شود كه قدر و قيمت وقت را نشناسد و در آينده ـ اگر زنده باشد ـ حسرت جانكاه تضييع آن را بچشد. البته ممكن است كه مرگ چنين شخصي زود برسد و ميان او و خواسته‏ها و آرزوهايش براي هميشه فاصله بيندازد.

رسول خدا« صلي‏الله‏عليه‏و‏آله » فرمود: چه بسيارند كساني كه روز خود را به پايان نمي‏برند و چه بسيارند كساني كه منتظر فردايي هستند كه هيچگاه بدان نمي‏رسند.»12

و علي« عليه‏السلام » فرموده است: «آنكه مراقب اَجَل خود باشد، فرصتها را غنيمت شمارد.»13

2ـ بازي و سرگرمي

در اسلام يكي از عوامل ضايع كردن وقت، لهو و لعب و پرداختن به امور بي‏فايده است.

حضرت علي« عليه‏السلام » فرمود: «بازي بدترين چيزي است كه عمر را ضايع مي‏كند.»14 و «عمر خود را در لهويات و بازيها مگذران تا در آخرت اميدت قطع نگردد.»15

3ـ اشتغال به كارهاي غير مهم

انسان و بويژه دانشجو بايد در انجام كارها اولويت را رعايت كند. از طرفي در اين دنيا آنقدر كار مهم و اساسي هست كه انسان به كارهاي كم فايده نپردازد. مثلا" در زمان تحصيل كتابهاي مهم،بسيار است و دانشجو نبايد وقت خود را صرف كتابهاي كم محتوا كند. علي« عليه‏السلام »فرموده است: «هر كه به كار غير مهم بپردازد، از كار مهمتر باز مي‏ماند.»16

4ـ بي‏نظمي و عدم توجه به استعداد

دانشجو بايد براي تمام كارهاي علمي و غيرعلمي خود، برنامه ريزي كند. گاه كسي از استعداد و توانايي و علاقه و... برخوردار است امّا به خاطر نداشتن برنامه در زندگي، هيچگاه موفق نمي‏شود.

«استعداد» نيز امر مهمي است. دانشجو بايد با توجه به استعداد و توانايي خود كاري را انجام دهد. گاه دانشجويي وقت گران خود را بر روي يك رشته، يك كتاب و... صرف مي‏كند امّا به خاطر ناهمگوني استعداد، از عهده آن بر نمي‏آيد و عمرش را ضايع مي‏گرداند.

5ـ مراقبت از جسم و جان

اگر دانشجويي در خوردن و خوابيدن، بر خورد با ديگران و هر رفتار شخصي ديگر، موازين درست و متعادل را رعايت نكند، دچار نارسايي روحي يا جسمي مي‏گردد. مثلا" اگر پرخوري كند يا غذاي ناسالم بخورد، بيمار مي‏شود و بايد وقت زيادي را صرف دارو و درمان كند و اي بسا از درس خود باز مي‏ماند. اگر به روان خود نيز اهميت ندهد، همين گونه در سختي مي‏افتد.

دانشجو بايد بداند چه وقت درس بخواند و مطالعه كند؟ چه وقت استراحت كند و يا بخوابد؟ چه وقت غذا بخورد؟ چه وقت از استاد بپرسد؟ چه وقت تشكيل خانواده بدهد؟ و چه وقت.... اين امور و دهها امور ديگر را بايد به موقع انجام دهد تا هيچ فرصتي از دست نرود.17

1) امالي طوسي، ص 66

2) غررالحكم، ج2، ص 525

3) امالي مفيد، ص 117، مجلس 23

4) آداب تعليم و تعلم در اسلام، ص 334؛ منيه‏المريد، ص 225

5) بحارالانوار، ج1، ص 224

6) مستدرك الوسائل، ج 12 ص 157

7) غررالحكم، ج 2، ص 441

8) همان منبع، ص 573 و نيز ر ك : فروع كافي، ج 6 و كتاب «الاطعمه و المحجة البيضاء» ج 3 و كتاب الاكل، ج 5، باب شكستن شهوت فرج و شكم.

9) همان منبع، ج 1، ص 122

10) همان منبع، ج 6، ص 170

11) تحف العقول، ص 56

12) امالي طوسي، ج 2، ص 139

13) غررالحكم، ج 5، ص 295

14) همان منبع، ج 4، ص 174

15) همان منبع، ج 6، ص 314

16) همان منبع، ج 4، ص174

17) ر. ك : مطلبي ـ سيد حسين:گوهر وقت، مركز چاپ و انتشارات سازمان تبليغات، چاپ اول /انتهاي پيام/