معيار انتخاب همسر شايسته از نظر قرآن

مهم‏ترين شرطى كه قرآن كريم در آيات متعدد براى همسر مطرح مى‏كند، ايمان و اعتقاد داشتن او است؛ زيرا ايمان و اعتقاد به خداوند و اسما و صفات او و باور قلبى به روز قيامت و حساب‏رسى دقيق آن، از آدمى انسانى متعهد مى‏سازد.

کد خبر: ۹۱۶۰۱

پنجشنبه - ۰۸ مهر ۱۳۸۹ / September 30, 2010

گروه معارف «شبكه خبر دانشجو»؛ آيات متعددى از قرآن كريم ويژگى‏هاى همسر شايسته را برمى‏شمارد كه برخى از آن‏ها عبارت‏اند از:

1. اسلام‏

قرآن كريم مى‏فرمايد: «عَسَى رَبُّهُ إِن طَلَّقَكُنَّ أَن يُبْدِلَهُ أَزْوَاجاً خَيْراً مِنكُنَّ مُسْلِمَاتٍ مُؤْمِنَاتٍ قَانِتَاتٍ تَائِبَاتٍ عَابِدَاتٍ سَائِحاتٍ ثَيِّبَاتٍ وَأَبْكَاراً؛ «تحريم، 5»

اميد است كه اگر شما را طلاق دهد، پروردگارش همسرانى بهتر از شما براى او جايگزين كند، (زنانى) مسلمان، مومن فرمانبردار [فروتن‏]، توبه كار، پرستشگر، روزه‏دار، بيوه و دوشيزه.»

از اين آيه شريفه به دست مى‏آيد كه همسر مناسب براى زندگى، بايد مسلمان باشد و شرايط مسلمانى را رعايت كند و قرآن كريم ازدواج با غيرمسلمان را براى پيروان خويش سفارش نمى‏كند.

2. ايمان‏

ويژگى ديگرى كه در اين آيه و آيات ديگرى از قرآن مطرح شده، ايمان است؛ چنان‏كه قرآن كريم در سوره بقره آيه 221 مى‏فرمايد: «... وَلَأَمَهٌ مُؤْمِنَهٌ خَيْرٌ مِن مُشْرِكَهٍ وَلَوْ أَعْجَبَتْكُمْ ... وَلَعَبْدٌ مُؤْمِنٌ خَيْرٌ مِن مُشْرِكٍ وَلَوْ أَعْجَبَكُمْ؛ « بقره، 221»

... و مسلماً كنيز با ايمان، از زن (آزاد بت پرستِ) مشرك بهتر است؛ و اگر چه شما را به شگفت آورد. ... و مسلماً برده با ايمان، از مرد (آزاد بت پرستِ) مشرك، بهتر است؛ و اگر چه شما را به شگفت آورد.»

«ايمان» يعنى اعتقادى كه در اعماق قلب انسان نفوذ كند.

مى‏توان گفت: مهم‏ترين شرطى كه قرآن كريم در آيات متعدد براى همسر مطرح مى‏كند، ايمان و اعتقاد داشتن او است؛ زيرا ايمان و اعتقاد به خداوند و اسما و صفات او و باور قلبى به روز قيامت و حساب‏رسى دقيق آن، از آدمى انسانى متعهد مى‏سازد؛ انسانى كه شرايط يك همسر خوب را دارد و حقوق همسر خود را زير پا نمى‏گذارد. در واقع ايمان واقعى، سبب و سرمنشا همه خوبى‏ها است.

آرى، نه مهريه‏هاى سنگين و نه الزامات ديگر هيچ‏كدام نمى‏تواند مانند «ايمان» و «اعتقاد» شخص را به زندگى و مسئوليت‏هاى آن پايبند كند.

بنابراين، اگر در فردى «ايمان قوى» يافتيم، مى‏توانيم اميدوار باشيم كه گزينه‏هاى ديگر را نيز دارد يا اگر ندارد، مى‏تواند آسان‏تر به دست آورد.

3. تواضع و فرمان‏بردارى (قانتات)

براساس آيه فوق، تواضع و پرهيز از تكبر و خودخواهى و فرمان‏بردارى يك ويژگى لازم براى همسر است. مادر خانواده اگر اهل فرمان‏بردارى نباشد و خضوعى را كه دين وظيفه او خوانده، ابراز نكند، زندگى از مسير طبيعى و فطرى خود خارج مى‏شود و مشكلات متعددى به بار مى‏آورد؛ البته متواضع بودن زن به معناى ابراز عقيده و اظهار نظر نكردن او نيست؛ همچنين به اين معنا نيست كه هميشه حرف پدر خانواده بايد حرف اول و آخر باشد، بلكه از مجموع آيات و رواياتى كه در اين زمينه وارد شده، چنين به دست مى‏آيد كه مرد نقش مدير خانواده را دارد كه بايد با اعمال مديريت زندگى را اداره كرده و حقوق همه را رعايت كند، و زن نقش مشاور و مدير داخلى خانه را دارد و مدير لايق كسى است كه اگر ديد يكى از اعضاى خانواده، اگرچه فرزند كوچك خانواده باشد، حرف حقى را ابراز مى‏كند، سخن او را ملاك عمل قرار دهد.

4. اعتراف به خطا و جبران آن (تائبات)

منظور از توبه كار بودن اين است كه اگر اشتباهى انجام داد درصدد جبران برآيد و با عذرخواهى و ابراز پشيمانى و عزم بر جبران آن، مشكلات به‏ وجود آمده را برطرف سازد. كه اگر بعد از انجام اشتباه، متكبرانه بر خطاى خود اصرار كند و حاضر به عذرخواهى صادقانه نباشد، گام به گام به سست كردن ستون‏هاى زندگى خود نزديك مى‏شود.

5. عبادت و بندگى خداوند (عابدات)

عبادت خداوند تاثير بسزايى در تنظيم روحيه و افكار افراد دارد و باعث آرامش و بهداشت روان و لطافت روح شده و موجبات تقويت ايمان و صالح شدن اعمال آدمى را فراهم مى‏كند؛ از اين رو، قرآن يكى از شرايط همسر را اهل عبادت بودن مى‏داند؛ چنان‏كه در سوره عنكبوت مى‏خوانيم:

«و نماز را برپادار [چرا] كه نماز از [كارهاى‏] زشت و ناپسند باز مى‏دارد، و البته ياد خدا بزرگ‏تر است و خدا آنچه را با زيركى انجام مى‏دهيد، مى‏داند.» «عنكبوت، 41»

بدين ترتيب نقش عبادت در سلامت زندگى معلوم مى‏شود.

6. سير طريق اطاعت خدا و اهل معصيت نبودن (سائحات)

«سائحات» جمع (سائح) را بسيارى از مفسران به معناى «صائم» و روزه‏دار تفسير كرده‏اند، ولى به طورى كه «راغب» در «مفردات» مى‏گويد روزه بر دو گونه است: «روزه حقيقى» كه به معناى ترك غذا و آميزش است، و «روزه حكمى» كه به معناى نگهدارى اعضاى بدن از گناهان است، و منظور از روزه در اين آيه، معناى دوم مى‏باشد. اين گفته «راغب» با توجه به مناسبت مقام جالب به نظر مى‏رسد، ولى بايد دانست كه «سائح» را به معناى كسى كه در طريق اطاعت خدا سير مى‏كند نيز تفسير كرده‏اند. «نفسير نمونه، ج 24، ص 280»

با توجه به مطالب فوق مى‏توان نتيجه گرفت: كسى كه اهل انجام محرمات الهى مى‏باشد و حدود الهى را رعايت نمى‏كند، نمى‏تواند فرد مناسبى براى زندگى باشد؛ زيرا كسى كه حقوق الهى را رعايت نمى‏كند و بى‏باكانه با خدا مخالفت مى‏نمايد، چگونه حقوق بنده او را رعايت خواهد كرد؟! « ر. ك: تفسير نمونه، ج 24، ص 280»

7. عيب پوشى و تامين نيازهاى همسر

قرآن كريم در سوره بقره آيه 187 مى‏فرمايد: «هُنَّ لِبَاسٌ لَّكُمْ وَأَنْتُمْ لِبَاسٌ لَهُنَّ؛ آنان لباسى براى شما، و شما لباسى براى آنان هستيد.»

«لباس» از يكسو انسان را از سرما و گرما و از خطر برخورد اشيا با بدن حفظ مى‏كند و از سوى ديگر، عيوب او را مى‏پوشاند و افزون بر اين دو، زينتى است براى تن آدمى، و اين تشبيه در آيه به همه اين نكات اشاره دارد؛ زيرا دو همسر شايسته كه عيوب همديگر را مى‏پوشانند، وسيله راحتى و آرامش‏ يكديگرند و هر يك براى ديگرى زينت مى‏باشند و مهم‏تر اين‏كه يكديگر را از انحراف‏هاى جنسى حفظ و اين نياز را نيز تامين مى‏كنند. «ر. ك: الميزان، ذيل آيه»

تعبيرى كه در آيه دربار زن و شوهر آمده، كاملًا ارتباط معنوى مرد و زن و نزديكى آن‏ها به يكديگر و همچنين مساوات آن‏ها را در اين زمينه روشن مى‏سازد؛ زيرا همان تعبير كه در مورد مردان آمده، درباره زنان نيز آمده است. «تفسير نمونه، ج 1، ص 732»

8. مهربانى‏

قرآن كريم در اين باره مى‏فرمايد: «وَمِنْ آيَاتِهِ أَنْ خَلَقَ لَكُم مِنْ أَنفُسِكُمْ أَزْوَاجاً لِّتَسْكُنُوا إِلَيْهَا وَجَعَلَ بَيْنَكُم مَوَدَّهً وَرَحْمَهً إِنَّ فِى ذلِكَ لَآيَاتٍ لِقَوْمٍ يَتَفَكَّرُونَ؛ «روم، 21»

و از نشانه‏هاى او اين است كه همسرانى از (جنس) خودتان براى شما آفريد، تا بدآن‏ها آرامش يابيد و در بين شما دوستى و رحمت قرارداد؛ قطعاً در آن [ها] نشانه‏هايى است براى گروهى كه تفكّر مى‏كنند.»

چنان‏كه آيه شريف مى‏فرمايد، فلسفه ازدواج سكونت و آرامش جسمى و روحى مى‏باشد و راز بقاى آن مهربانى و مودت زن و شوهر است. حال كه‏ چنين است، پس بايد يكى از شرايط اساسى همسر شايسته را اهل مودت و مهربانى بودن شمرد؛ چرا كه اگر شخصى اهل عاطفه و ابراز آن نباشد، در زندگى آينده خود دچار مشكل خواهد شد و نمى‏تواند نياز عاطفى همسر و فرزندان خود را تامين كند.

9. صالح بودن (تعهد و مسئوليت‏پذيرى)

خداى متعال مى‏فرمايد: «وَأَنكِحُوا الْأَيَامَى مِنكُمْ وَالصَّالِحِينَ مِنْ عِبَادِكُمْ وَإِمَائِكُمْ؛ «نور، 32»

و افراد بى‏همسرتان، و شايستگان از بندگانتان، و كنيزانتان را به ازدواج (يكديگر) در آوريد؛ اگر نيازمند باشند، خدا از بخشش خود آنان را توانگر مى‏سازد؛ و خدا گشايشگرى داناست.»

از نظر قرآن صالح بودن براى ازدواج شرط است. صالحان چه كسانى هستند؟ در اين رابطه در تفسير الميزان چنين مى‏خوانيم: و مراد از «صالحين» صالح براى تزويج است، نه صالح در اعمال.

از اين رو، بايد كسانى را به عنوان همسر انتخاب نمود كه به بلوغ فكرى و اجتماعى و ... كه براى زندگى لازم مى‏باشد، رسيده باشند و به عبارت بهتر، مسئوليت‏پذير و توانايى ايفاى نقش را داشته باشند.

10. سنخيت و همتايى‏

قرآن كريم در سوره نور آيه 26 مى‏فرمايد: «الْخَبِيثَاتُ لِلْخَبِيثِينَ وَالْخَبِيثُونَ لِلْخَبِيثَاتِ وَالطَّيِّبَاتُ لِلطَّيِّبِينَ وَالطَّيِّبُونَ لِلطَّيِّبَاتِ؛ زنان پليد از آنِ مردان پليدند، و مردان پليد از آنِ زنان پليدند؛ و زنان پاكِ (نيكو)، از آنِ مردان پاك (نيكوى) ند، و مردان پاك (نيكو) از آنِ زنان پاك (نيكوى) ند! آنان از آنچه مى‏گويند، بر كنارند؛ و براى آنان آمرزش و روزى ارجمندى است.»

اين آيه كريمه نيز به اصل مهم ديگر به نام «همانند بودن» اشاره مى‏كند؛ مسئله اساسى كه با نبود آن زندگى صحنه ناسازگارى‏ها و اختلافات خواهد شد. آرى، اگر زن و شوهر از نظر فكرى و ارزش‏هاى روحى با هم سنخيت نداشته باشند و هر كدام براى امرى خاص اهميت ويژه قائل باشند و نقاط اشتراك آن‏ها خيلى كم باشد، سرانجام اين زندگى يا طلاق است و يا بايد زندگى ناهمگون خود را به سختى ادامه داده و همديگر را تحمل كنند و شاهد به فعليت نرسيدن استعدادها و از بين رفتن فرصت‏ها باشند (كه در چنين مواقعى وضعيت فرزندان نيز روشن است).

پس پاكان بايد به دنبال امثال خود بوده و ناپاكان يا بايد خود را پاك كرده و با پاكان وصلت كنند و از اين رهگذر سعادت خود و فرزندان خود را رقم بزنند و يا با امثال خود ازدواج كنند. «ر. ك: تفسير نمونه، ج 14، ص 422».

/انتهاي پيام/