گزارش |

مشهد؛ قربانی سیاست‌های بی‌قواره مدیران / چرا مسئولان شهری در پروژه کمربند جنوبی از قوانین تبعیت نمی‌کنند؟

مشهد این سال‌ها قربانی بی قوارگی در تصمیمات مدیران شهری و استانی بوده و نمونه بارز آن را می‌توان در پروژه کمربند جنوبی مشاهده کرد؛ پروژه‌ای که شهرداری مشهد برای اجرای آن اصرار بسیار دارد.

کد خبر: ۹۲۰۳۵۷

سه‌شنبه - ۰۳ فروردين ۱۴۰۰ / March 23, 2021

گروه دانشگاه خبرگزاری دانشجو، اعظم ذوالفقاری منظری؛* شهرداری‌ها خیلی وقت است که در مدیریت شهر‌ها براساس سلیقه خودشان جولان می‌دهند. این موضوع از بدقوارگی آن‌ها به وضوح پیداست. شهرها؛ هم از نظر کالبدشان و هم نقشه هویتی ندارند و معلوم نیست کدام قسمت شهر چه کارکردی دارد یا اصلا شهر چه شکلی است؟ نقشه اش دقیقا کجاست و تا کجا می‌تواند بزرگ شود.

شورا‌های شهر تشکیل شدند تا نهاد قانون گذاری برای مدیریت شهری باشند و کالبد شهر‌ها سامان یابد؛ کمیسیون‌های ماده ۱۰۰ و ماده پنج هم قرار شد از تخلفات شهرسازی جلوگیری کنند، اما وقتی در بودجه ریزی شهرداری ها، بخش مهمی برای دریافت جریمه از ساخت و ساز‌های بی ضابطه درنظر گرفته می‌شود، نمی‌توان به این قانون گذاری‌ها امیدوار بود. آنچه در شهری مانند مشهد رخ داده، نمایانگر این سیاست گذاری‌های بی قواره است. یک نمونه بارز آن را در کمربند جنوبی مشهد می‌توان مشاهده کرد.

اگر بزرگراه‌های غربی مشهد، مانند بزرگراه کلانتری را برای تردد انتخاب کنید، در غرب این بزرگراه و درست مقابل کوهسنگی مجتمع‌های آبادگران را مشاهده می‌کنید، ساختمان‌های بلند که در منطقه‌ای مرتفع احداث شده اند. این مجتمع چند سالی است که احداث شده و اطراف آن، اکنون خیابان‌های زیادی برای تردد ساخته شده است. برج‌های مسکونی و تجاری سربه فلک کشیده این مجتمع را می‌توانید از بزرگراه کلانتری به سادگی ببینید.

خیابان‌های منتهی به این منطقه همگی با شیبی تند به بالا می‌روند و کاملا معلوم است که برای ساختن شهر، کوه‌ها تراشیده شده اند. بلوار نماز و به موازات آن بلوار‌های شهید فکوری و پیروزی ساخته شده اند تا مسیر‌های دسترسی به این مناطق مرتفع را مهیا کنند.

جاده‌ها برای توسعه شهر می‌آیند

همه این‌ها برای توسعه شهر کافی نیست؛ مسئولان شهری مشهد حدود ۲۰ سال قبل تصمیم گرفتند برای آیندگان به عنوان میراث خود، کوه‌های جنوبی مشهد را تخریب و مسطح کنند و روی آن جاده‌ای به عنوان کمربند جنوبی مشهد بسازند، اما این کمربند جنوبی بیشتر از آنکه برای مشهد سودآور باشد، باعث تخریب محیط زیست در ارتفاعات جنوبی شده و از طرف دیگر آلودگی هوا را در مشهد بیشتر می‌کند.

بیشتر بخوانید:

تکلیف مطالعات محیط زیستی کمربند جنوبی چه شد؟ / معاونتی که شهرداری و شورای شهر مشهد را روی انگشت می‌چرخاند!

۱۰۴ عضو هیئت علمی دانشگاه‌های کشور خواستار حذف کامل کمربند جنوبی مشهد شدند

شهرداری مشهد پیگیر تغییر نتیجه مطالعات محیط زیستی کمربند جنوبی است

هرگونه عملیات اجرایی در ارتفاعات جنوبی مشهد باید متوقف شود

اصرار به تخریب محیط زیست در ارتفاعات جنوبی مشهد / شهرداری زیر میز پیوست محیط زیستی کمربند جنوبی زد

اولین گروه‌هایی با اجرای پروژه کمربند جنوبی مخالفت کردند، فعالان محیط زیست و سمن‌های مردمی در این حوزه بودند. این مخالفت‌ها کم کم به رسانه‌ها باز شد و گزارش‌های متعددی طی چند سال اخیر درباره اثرات مخرب کمربند جنوبی بر محیط زیست ارتفاعات جنوبی مشهد و اثرگذاری بر کیفیت هوای مشهد در آینده منتشر شد.

مردم در میانه میدان نظارت بر عملکرد شهرداری

مطالبه گری مردم و رسانه ها، به آنجا رسید که دادگستری خراسان رضوی واکنش نشان داد. در آن زمان، محمد بخشی محبی، معاون دادستان خراسان رضوی و دبیر شورای حفظ حقوق بیت المال به میدان آمد در زمستان ۹۶ از ادامه پروژه کمربند جنوبی جلوگیری کرد تا زمانی که پیوست محیط زیستی برای این پروژه نوشته شود.

پروژه موقتا از کار افتاد، اما کمی بعد صدای بیل مکانیکی‌ها از دل کوه‌های جنوبی مشهد شنیده شد. پیگیری‌ها ادامه یافت تا اینکه نگارش پیوست محیط زیستی برای کمربند جنوبی به انجمن ارزیابی محیط زیست ایران سپرده شد و دانشگاه فردوسی هم به عنوان ناظر این پیوست معرفی شد. معاونت حمل و نقل شهرداری مشهد هم به عنوان کارفرما در این قرارداد حضور یافت، اما نتیجه ارزیابی اثرات محیط زیستی کمربند جنوبی آنقدر‌ها به ذائقه مسئولان شهرداری مشهد خوش نیامد.

شهرداری زیر میز مطالعات میحط زیستی زد

ساناز صنایع گلدوز، دبیر انجمن ارزیابی محیط زیست ایران، به خبرنگار ما می‌گوید که این مطالعات تا فصل چهارم انجام شده و نظر ما بر اجرایی نشدن این پروژه قرار گرفته است.

با این حال شهرداری مشهد حاضر نشد این مطالعات را بپذیرد و به نظر می‌رسد به دنبال تغییر در نتایج مطالعات انجمن ارزیابی میحط زیست ایران است! مسئولان شهرداری می‌گویند که این انجمن قرار بوده مطالعات EMP را انجام دهد، اما نتیجه مطالعات EIA را برایشان آورده است.

مطالعات EMP در واقع به مخاطبان می‌گوید که حالا برای پروژه‌ای که بخشی از طبیعت را تخریب کرده و برای آینده هم اثرات محیط زیستی مخرب دارد، چه کاری انجام دهیم که این اثرات کمتر شود. مطالعات EIA هم مجموعه تحقیقاتی که اثرات محیط زیستی یک پروژه را ارزیابی می‌کند؛ بنابراین نتیجه این مطالعات بررسی نتایجی است که یک پروژه عمرانی با محیط زیست اطراف خود گذاشته است.

با این حال، دبیر انجمن ارزیابی محیط زیست ایران می‌گوید: تا زمانی که مطالعاتی درباره اثرات تخریبی پروژه بر محیط زیست انجام نداده ایم، چطور می‌توانیم درباره کاهش اثرات آینده آن بر محیط زیست اظهارنظر کنیم؟

در واقع شهرداری مشهد از ابتدا ژست حمایت از محیط زیست به خود گرفت و برای مطالعات محیط زیستی کمربند جنوبی پاپیش گذاشت و حالا که نتیجه این مطالعات در گام اول، عدم اجرای پروژه است، نسبت به این نتیجه اعتراض می‌کند. در این مدت بیل مکانیکی‌ها همچنان مشغول کار بودند.

شهرداری مقابل دادگستر قد علم کرد

این بار دادگستری خراسان رضوی به میدان آمد؛ سیدهادی شریعت یار، معاون پیشگیری از وقوع جرم دادستانی خراسان رضوی برای بررسی میدانی فک پلمب صورت گرفته در ارتفاعات جنوبی مشهد، مسئولان شهرداری مشهد مانند معاون حمل و نقل، معاون خدمات شهری و مدیر پروژه کوه پارک را در این منطقه احضار کرد. کاظمی، معاون حمل و نقل شهرداری مشهد در این بازدید اعلام کرده بود که فعالیت عمرانی کمربند جنوبی ادامه پیدا نمی‌کند. او اعلام کرده فک پلمب صورت گرفته مربوط به پروژه کمربند جنوبی نبوده است.

او درباره مطالعات محیط زیستی هم گفته که این مطالعات در حال انجام است و پس از اتمام در اختیار کمیسیون ماده ۵ قرار می‌گیرد. پس از آن هم ستاد تدبیر استان باید درباره آن اظهارنظر کند. اما مساله اینجاست که معاونت حمل و نقل و ترافیک شهرداری مشهد حاضر به تحویل گرفتن مطالعات محیط زیستی این پروژه نیست و عملا باعث ایجاد اختلال در روند مطالعات شده است!

رهبر انقلاب در سال ۹۳ و در دیدار با جمعی از فعالان محیط زیست اعلام کرده بودند که تخریب کوه‌ها و محیط زیست جرم انگاری شود! ایشان در این سخنان به صراحت از ساخت و ساز‌های آبادگران و پروژه‌های تخریبی ارتفاعات جنوبی مشهد نام برده اند و آن را به عنوان جرم معرفی کردند. اما تاکنون این مساله از سوی مسئولان شهری و استانی خراسان رضوی مورد بی اعتنایی بوده است!

{$sepehr_media_1326215_400_300}

شهرداری ها، توانایی بسیار بالایی برای بازی با قوانین دارند. نبود سازوکار‌های نظارتی از سوی نهاد‌های دولتی و قضایی بر شهرداری‌ها به مسئولان و مدیران شهری توانایی بازی با قوانین را داده است. رفتار‌های مسئولان و مدیران شهری در سال‌های اخیر نشان داده است که نیاز به حضور مستقیم و جدی‌تر دستگاه‌های نظارتی در شهرداری‌ها وجود دارد. وظیفه‌ای که تاکنون توسط مردم و سمن‌های مردم نهاد انجام می‌شده است.