زندگى در پرتو اخلاق

سى گناه بزرگ كه از زبان سرچشمه مى‏گيرد

زبان سهلترين و ساده‏ترين و كم‏خرجترين وسيله‏اى است كه در اختيار انسان قرار دارد، بعلاوه سرعت عمل آن با هيچ چيز ديگر قابل مقايسه نيست و لذا بايد به شدت مراقب آن بود و از اين نظر مى‏توان آن را به مواد مفيدى كه قابليت و قدرت انفجار شديد دارد تشبيه نمود.

کد خبر: ۹۳۱۹۰

يکشنبه - ۱۸ مهر ۱۳۸۹ / October 10, 2010

گروه معارف «شبكه خبر دانشجو»؛ اهميت اصلاح زبان آنگاه آشكارتر مى‏گردد كه بدانيم قسمت مهمى از گناهان، مانند قسمت مهمى از اعمال نيك بوسيله زبان انجام مى‏گيرد.

مرحوم «فيض» در كتاب «محجة البيضاء» و «غزالى» در «احياء العلوم» بحث بسيار مشروحى تحت عنوان «گناهان زبان» ذكر كرده‏اند، از جمله غزالى بيست نوع انحراف و گناه براى زبان نقل نموده است بدين ترتيب:

1- گفتگو در امورى كه به انسان مربوط نيست.

2- سخنان زياد و بيهوده‏گويى.

3- گفتگو در امور باطل مانند وصف مجالس شراب و قمار و زنان‏ آلوده.

4- جدال و مراء (خرده‏گيرى و اعتراض بر ديگران به منظورهاى غلط مانند تحقير ديگران يا اظهار فضل خود).

5- خصومت و نزاع و لجاج در كلام.

6- تصنع در سخن و تكلف در سجع و مانند آن.

7- بد زبانى و دشنام.

8- لعن كردن.

9- غنا و اشعار غلط.

10- افراط در مزاح.

11- سخريه و استهزاء.

12- افشاء اسرار ديگران.

13- وعده دروغ.

14- دروغ در گفتار و قسم.

15- غيبت.

16- سخن‏چينى.

17- نفاق در سخن (زبان دوگانه داشتن).

18- مدح بيجا.

19- غفلت از دقايق و لوازم سخن و خطاهايى كه از اين رهگذر دامنگير انسان شود.

20- سؤالات عوام از مسايل پيچيده مربوط به عقايد كه درك آنها از عهده او خارج است.

ناگفته پيداست كه آفات و انحرافات زبان منحصر به آنچه «غزالى» شماره كرده نيست بلكه آنچه در كلام او ذكر شده تنها قسمت مهمى از آن‏ است و شايد نظر او هم غير از اين نبوده، مثلًا امور زير نيز از انحرافات زبان است كه در گفتار او نيامده است:

1- تهمت زدن.

2- شهادت به باطل.

3- خودستايى.

4- اشاعه فحشا و نشر شايعات بى‏اساس و اكاذيب اگرچه بعنوان احتمال باشد.

5- خشونت در سخن.

6- اصرار بيجا (مانند كار بنى‏اسرائيل و امثال آن).

7- ايذاء ديگران با گفتار خود.

8- مذمت كسى كه سزاوار نكوهش نيست.

9- كفران نعمت با زبان.

10- تبليغ باطل و تشويق به گناه.

البته بعضى از آنچه در بالا ذكر شد ممكن است مندرج در بعضى ديگر شود (مثلًا وعده دروغ و شهادت به باطل را مى‏توان داخل در مطلق دروغ دانست) و نيز پاره‏اى از آنها اختصاص به زبان ندارد (مثلًا غيبت، ايذاء مؤمن، كفران نعمت و مانند اينها هم ممكن است با زبان تحقق يابد و هم بوسيله غير از زبان).

ولى آنچه جاى ترديد نيست اين است كه مسأله اصلاح زبان بايد بعنوان يكى از مهمترين مسائل اخلاقى مورد مطالعه و تعليم قرار گيرد.

اهميت اين موضوع هنگامى روشنتر مى‏شود كه توجه به اين حقيقت داشته باشيم كه زبان سهلترين و ساده‏ترين و كم‏خرجترين وسيله‏اى است كه در اختيار انسان قرار دارد، بعلاوه سرعت عمل آن با هيچ چيز ديگر قابل مقايسه نيست و لذا بايد به شدت مراقب آن بود و از اين نظر مى‏توان آن را به مواد مفيدى كه قابليت و قدرت انفجار شديد دارد تشبيه نمود، همانطور كه انسان از چنان موادى به دقت مراقبت مى‏كند بايد همواره مراقب اين عضو حساس خويش نيز باشد./انتهاي پيام/