دانشجو آزاد است و آرمان هاي خود را آزادانه انتخاب مي كند

واقعه 16 آذر سال 1332 كه سرآغازي بر جنبش دانشجويي ايران اسلامي است، در اعتراض به سفر معاون رئيس جمهور ايالات متحده آمريكا به ايران انجام شد و در نهايت با ريختن خون پاك جوانان اين سرزمين در مقابل ريچارد نيكسون و اعطاي دكتراي افتخاري دانشگاه تهران به وي به پايان رسيد تا به اين ترتيب دولت كودتا با قرباني كردن سه تن از بهترين جوانان اين مرز و بوم خوش خدمتي خود را به اربابان خود نشان دهد؛ واقعه اي كه هيچ گاه از حافظه تاريخي ايرانيان پاك نخواهد شد.

اين ماجرا به دليل قرار گرفتن در بطن ايام حكومت طاغوت از تاريخ نگاري بسيار ضعيفي برخوردار است و آنچه از اين واقعه به يادگار مانده است حاصل تك نگاري هاي به جا مانده از شاهدان عيني حادثه 16 آذر 32 است.

مصطفي چمران يكي از اشخاصي است كه حوادث آن روز را به دليل حضور در بطن ماجرا به تصوير كشيده است؛ به همين منظور گفت و گويي را با مهدي چمران برادر وي و رئيس شوراي شهر در خصوص جنبش هاي دانشجويي و جريان دانشجويي در سال 32 و سال هاي پس از آن انجام داديم.

«شبكه خبر دانشجو»؛ آقای چمران، همان طور كه مي دانيد شهيد چمران به عنوان يكي از شاهدان اصلي حادثه 16 آذر سال 32 در دانشكده فني دانشگاه تهران نگاشته اي را در اين خصوص به رشته تحرير در آورده است. حادثه 16 آذر چگونه بوقوع پيوست و چطور آن روز به عنوان روزي تاريخي در تاريخ جنبش دانشجويي ثبت شد؟

مهدی چمران؛ حادثه 16 آذر 1332 بعد از كودتاي ننگين 28 مرداد رخ داد؛ در اين واقعه حكومت ملي و مردمي ايران با كودتاي آمريكايي-انگليسي سرنگون شد و شاه كه از ايران فرار كرده بود به كشور بازگشت و زمام امور را به دست گرفت و نفوذ دولت آمريكا پس از اين حادثه در ايران بيش از گذشته شد.

قرار شد ريچارد نيكسون، معاون رئيس جمهور آمريكا حدود سه ماه پس از كودتاي 28 مرداد و در روز 17 آذر ماه 1332براي اعلام حمايت از شاه و هم براي اعلام موضع دولت آمريكا در قبال ايران به كشورمان بيايد؛ مسئولان دولت كودتا براي اينكه كشور را در مدت حضور نيكسون به ايران آرام نگه دارند، تصميم گرفتند در دانشگاه هر صدايي را كه در مخالفت با رژيم و دولت بلند شد، مغلوب كنند، براي اين منظور گارد شاهنشاهي كه از مدت ها قبل در دانشگاه تهران مستقر شده بود، حتي در دانشكده ها و پشت در كلاس ها حاضر شد.

روز 16 آذر نيز وضع به همين صورت بود؛ همان گونه كه در دست نگاشته شهيد چمران وجود دارد و در واقع يكي از كاملترين و زيباترين تصاويري است كه از آن روز به جا مانده، به گفته مسئولان و نگهبانان خود دانشگاه، افسران گارد از همان ابتدا قصد آزار و اذيت دانشجويان را داشتند و حتي عنوان كرده بودند بايد چند دانشجو را از سردر دانشگاه آويزان كنند تا درس عبرتي براي ساير دانشجويان شود.

در آن روز يعني 16 آذر سال 1332 با وجود اينكه تظاهرات خاصي از جانب دانشجويان در دانشگاه صورت نمي گيرد، اما در صحن دانشگاه و بخصوص دانشكده فني حضور نيروي گارد و سربازان رژيم به وفور ديده مي شود.

يكي از اعضاي نيروي نظامي به منظور تعقيب يكي از دانشجويان وارد دانشكده فني مي شود، در اين هنگام دانشجويان و استادان از نيروي گارد مي خواهند محل دانشگاه را ترك كنند و تظاهرات از اينجا شروع مي شود و نيروهاي گارد دست به كشتار دانشجويان مي زند.

در همان لحظات اول سه دانشجو از دانشكده فني به نام هاي شريعت رضوي، قندچي و پاك نيا به شهادت مي رسند و تعداد زيادي از دانشجويان كه قصد داشتند خود را به محل امن برسانند به دليل شكسته شدن در آزمايشگاه دانشكده فني كه روبروي كلاس هاي اين دانشكده قرار داشت، مجروح مي شوند؛ همان طور كه شهيد چمران در تك نگاشته خود ذكر مي كند، پاك نيا مدتي زنده بود و شعار مي داده است.

«شبکه خبر دانشجو»، مهمترين آرمان و محور اصلي مخالفت دانشجويان با نیروهای گارد رژیم شاهنشاهی و دولت کودتا آن روز در صحن دانشگاه چه بوده است؟

مهدی چمران؛ كليه شعارهاي آن روز دانشجويان و پس از آن، در ضديت با رژيم سلطنتي و حكومت استبدادي و مخالفت با حضور آمريكا در ايران بود.

اصل و مبناي اعتراض هاي آن روز دانشجويان و روزهاي بعد مخالفت با استكبارستيزي، ظلم ستيزي و ديكتاتوري بود؛ شعاري كه تا لحظه آخر نيز از سوي دانشجويان شهيد فرياد زده مي شد.

مسئولان دانشگاه تهران بعد از واقعه 16 آذر براي آرام نگه داشتن فضاي دانشگاه براي نيكسون، اين دانشگاه را تعطيل مي كنند و در حالي كه آثار خون دانشجويان شهيد هنوز بر در و ديوار راهروي دانشكده فني وجود داشت، در همين دانشگاه به نيكسون دكتراي افتخاري مي دهند.

به گفته يكي از روزنامه ها، حضور نيكسون در ايران براي دولت كودتا آن قدر مهم بود كه پيش پاي او سه تن از بهترين جوانان و نخبگان اين كشور را قرباني مي كنند.

«شبکه خبر دانشجو»، شما از استكبارستيزي و استبدادستيزي به عنوان مهمترين آرمان و اصلي ترين شعار دانشجويان در 16 آذر سال 1332 نام برديد. در 16 آذر سال گذشته نيز شاهد بوديم برخي از دانشجويان با متهم كردن نظام به استبدادگري و سوزاندن عكس امام قصد ايجاد آشوب در دانشگاه هاي كشور را داشتند كه خوشبختانه با تدبير و آگاهي اكثر دانشجويان، بخصوص دانشجويان انقلابي اين توطئه خنثي، و حماسه 9 دي و 22 بهمن خلق شد. به نظر شما مستبد واقعي در حوادث بعد از انتخابات رياست جمهوري كه بود؟

مهدی چمران؛ ديكتاتور و مستبد بودن يعني پافشاري به عقيده و نظر خود، در حالي كه آن عقيده صحيح نباشد؛ حكومت استبدادي حكومتي است كه فرد يا گروهي بدون در نظر گرفتن راي و عقيده مردم به حكومت ادامه مي دهد.

بعد از كودتاي 28 مرداد، حكومتي استبدادي به صورت نظامي توسط اردشير زاهدي بر سر كار آمد و با ديكتاتوري كامل، حكومت مردمي و قانوني را سرنگون ساخت و منجر به وقوع 16 آذر در دانشگاه تهران و شهادت عده اي از دانشجويان شد؛ دانشجوياني كه حداكثر خواسته شان اين بود كه حضور دولت آمريكايي و وابسته به كشورهاي خارجي را در كشور نمي پذيرند.

در جريان كودتاي 28 مرداد دولتي كه با راي مردم و بر اثر يك انتخابات كاملاً‌ پارلمانتاريستي روي كار آمده بود بر اثر دخالت آمريكا و عوامل داخلي آن از بين مي رود.

من خود شاهد بودم اراذل و اوباش و شعبان بي مخ ها در ميدان تهران نزديك چهار راه مولوي دلارهاي تبديل نشده آمريكا را روي درشكه در بين مردم توزيع مي كردند و از آنها مي خواستند عليه مصدق و دولت وي شعار دهند.

آمريكايي ها حتي فرصت نكرده بودند دلارهاي خود را به ريال تبديل كنند و بسياري از فريب خوردگان داخلي نيز حتي نمي دانستند با دلارهاي آمريكايي چه كار بايد كرد و ارزش واقعي آن را نمي دانستند.

آمريكايي ها با يك كودتاي نظامي به كمك افسران رژيم، مصدق را زنداني كردند و دولت جديدي را تشكيل دادند؛ اين با دولتي كه بر اثر يك انتخابات كاملاً ‌مردمي و بنا به خواست مردم انتخاب شود، فرق مي كند.

به طور مسلم در جريان انتخابات يك گروه راي كمتري مي آورند و گروهي راي بيشتر؛ اينكه بخواهيم گروهي را كه راي بيشتري آورده به استبداد و مستبد بودن متهم كنيم با هيچ منطقي پذيرفتني نيست؛ از آن گذشته شاهد بوديم كه گروه مخالف با نتايج اعلام شده، براي اثبات مخالفت خود دلايلي را هم ارائه نكردند.

ماهيت 16 آذر سال گذشته با 16 آذر سال 32 كاملاً متفاوت بود؛ واقعه 16 آذر سال 32 توسط دانشجويان عليه آمريكا صورت گرفت، در حالي كه سال گذشته عده اي سعي داشتند واقعه اي را مسير اهداف آمريكا ايجاد كنند؛ آن 16 آذر عليه استبداد و ظلم و استكبار بود و 16 آذر سال گذشته براي به كرسي نشاندن حرف يك نفر يا خواسته هاي گروهي خاص بود؛ در 16 آذر 32 دانشجوياني در راه استكبارستيزي و استبدادستيزي به شهادت رسيدند، در حالي كه در 16 آذر سال گذشته عده اي سعي داشتند عليه نظام و حكومتي كه با راي مردم شكل گرفته و انقلابي كه كاملاً‌ مردمي و ملي بوده و در تاريخ هم بي نظير است و با نام انقلاب امام خميني شناخته مي شود، فعاليت هايي انجام دهند كه خوشبختانه اين گونه نشد و دانشجویان ارزشی تمام قد در مقابل آن ها ایستادگی کردند.

«شبکه خبر دانشجو»، نقش جریان دانشجويي را پس از پيروزي انقلاب چگونه مي بينيد؟ آيا جريان دانشجويي كشور توانست آرمان هاي خود را به عرصه هاي ديگر انقلاب نيز تعميم دهد؟

مهدی چمران؛ نهضت دانشجويي فراز و نشيب هايي را داشته است؛ نهضت دانشجويي در پيروزي انقلاب اسلامي و دوران مبارزات ضد رژيم شاهنشاهي حضور فعال و چشمگيري داشت. دانشگاه در آن دوران به عنوان يكي از مراكز مهم و تاثيرگذار در مبارزه عليه رژيم شاهنشاهي به شمار مي رفت؛ به طوري كه هم دانشجويان به عنوان يكي از مخالفان سرسخت رژيم شاهنشاهي، دانشگاه را به عنوان يكي از سنگرهاي اصلي مبارزه عليه رژيم مي دانستند و هم ديگر افراد و مخالفان نظام؛ كه حادثه روز 13 آبان و روز دانش آموز در مقابل دانشگاه رخ مي دهد و اين نشان دهنده ظلم ستيزي دانشگاه و دانشجوست؛ تحصن بسياري از بزرگان مانند شهيد مطهري و ديگر علما در مسجد دانشگاه تهران حاكي از پيوند و نزديكي روحانيت با دانشگاه است.

دانشگاه مركز مبارزات و مباحثات بود؛ گروهي از افراد ماركسيست و چپ گرا كه در دوران قبل از انقلاب در دانشگاه ها حضور فعالي داشتند با ساير دانشجويان و دانشگاهيان در خصوص مبادي اعتقادي خود به بحث و تبادل نظر مي پرداختند و جامعه از آن مباحثات بهره مي برد.

پس از پيروزي انقلاب فرهنگي فعاليت مجدد دانشگاه آغاز شد و اين مركز علمي در اين عرصه نيز نقش مهمي را به عهده داشت.

در دوران دفاع مقدس تعداد زيادي از دانشجويان به جبهه هاي مبارزه عملي رفتند و بسياري از آنها به شهادت رسيدند و بسياري ديگر مسئوليت هاي مهم و حساسي را در نظام و ارگان هايي چون ارتش و سپاه بر عهده دارند؛ جنبش دانشجويي همواره در فضاي سياسي كشور حضوري فعال و تاثيرگذار داشته است.

در دوراني از عمر اين جریان، عده اي تلاش كردند از آن به نفع گروه سياسي خاص و به عنوان نيروي پياده نظام استفاده كنند، اما جریان دانشجويي نشان داد كه با تفكرات گوناگون سياسي مي تواند در عرصه سياسي كشور حضور فعالي داشته باشد و به صورت مستقل از جناح و احزابي خاص و با توجه به آرمان ها و اهداف خود تصميم بگيرد و منطقي و اصولي رفتار كند.

جنبش دانشجويي بعد از 1320 در پي فراهم كردن زمينه اي براي استقرار حكومتي مستقل در كشور بود. بعد از كودتاي سال 1332جنبش دانشجويي تمام تلاش خود را به كار گرفت تا كشور را از زير يوغ انگليس و ديگر كشور استعماري برهاند، اين نهضت طي سال هاي 1332 تا 42 و بعد از آن در اعتراضات و تظاهرات مردمي عليه رژيم شاهنشاهي و با حمايت از امام و نهضت ايشان حضور چشمگيري داشت؛ در اين مسئله دانشجويان دانشكده فني دانشگاه تهران در بين دانشجويان و دانشگاه ها سهم بسزايي داشتند.

هر چند دانشجويان مستقلانه فكر مي كنند و تصميم مي گيرند، اما بعد از پيروزي انقلاب نيز تمام تلاش دانشجويان حركت در مسير انقلاب و حفظ ارزش ها و آرمان هاي آن است.

جريان دانشجويي كشور سعي مي كند آرمان هاي امام(ره) و نهضت مقدس وي را در جامعه زنده نگه دارد؛ اين جريان هر چند با فراز و نشيب هايي همراه بوده است، اما قشر دانشجو به دليل ضمير پاك خود تحت تاثير جريان هاي سياسي قرار نگرفته و تلاش مي كند از طريق ايجاد فضاي مباحثه  و گفت و گو و از طريق روش هاي منطقي در جهت حفظ آرمان ها و اهداف نظام كوشا باشد.

دانشجو آزاد است و آرمان هاي خود را آزادانه انتخاب مي كند و تجربه نشان داده است كه دانشجويان ما با ديدي باز، روشن و آگاه، نظام و انقلاب را در گردنه هاي حساس و تاريخي ياري رسانده اند./انتهاي پيام/