علت مرگ سلولهاي شبه عصبي حاصل از تمايز سلولهاي بنيادين بررسي شد
به گزارش گروه علمي و آموزشي «شبکه خبر دانشجو» به نقل از روابط عمومي دانشگاه تربيت مدرس، طي يك پژوهش كه در قالب رساله دكتري تخصصي يكي از دانشآموختگان رشته زيست شناسي (ژنتيك) دانشگاه تربيت مدرس صورت پذيرفت، علت مرگ سلول هاي شبه عصبي حاصل از تمايز سلول هاي بنيادين مغز استخوان قبل و بعد از پيوند بررسي شد و با مهار ژن موسوم به ژن مرگ، ميزان مرگ و مير به 3/1 كاهش يافت.
بر اساس تحقيقات به عمل آمده، توانايي سيستم عصبي انسان پس از تولد در ترميم ضايعات عصبي بسيار محدود است و ميتوان گفت که بعد از تولد، سلول هاي عصبي تقريبا خاصيت ترميم خود را پس از بروز ضايعات از دست ميدهند.
زهرا حاج ابراهيمي، دانش آموخته دكتري ژنتيك با بيان اين مطلب افزود: در چند دهه اخير سلول هاي بنيادين به عنوان ابزار قدرتمندي جهت درمان و ترميم ضايعات سيستم عصبي مورد توجه بوده است، اما پيوند موفقيتآميز سلول هاي بنيادين در محل ضايعه به زنده ماندن طولاني مدت اين سلول ها و فعاليت صحيح آنها در محل جديد بستگي دارد؛ اين واقعيت كه اغلب اين سلول هاي شبه عصبي قبل يا بعد از پيوند دچار مرگ ميشوند استفادههاي باليني آنها را با مشكل مواجه ساخته است.
وي در ادامه تصريح کرد: در اين پژوهش بيان ژن هاي كليدي و تنظيم كننده در سيستم عصبي ارزيابي شد و مورد مطالعه قرار گرفت و سپس مقايسه آن با سلول هاي بنيادين قبل و بعد از تماير به سلول هاي عصبي انجام شد و در پايان اطلاعات ارزشمندي بدست آمد.
دانش آموخته دكتري ژنتيك با اشاره به ايجاد ضايعات عصبي در موش هاي صحرايي جهت تحقيق و بررسي گفت: براي بررسي اينكه پس از تمايز سلول هاي بنيادين و پيوند سلول هاي شبه عصبي حاصل از اين تمايز به بافت آسيب ديده، ژن هاي كليدي دچار چه تغييرات و اتفاقاتي ميشوند، ضايعات عصبي را در موش هاي صحرايي ايجاد كرديم؛ در بخشي از اين پژوهش مشخص شد كه ژن نوروتروفين كه از مهمترين فاكتورهاي رشد در سيستم عصبي است و نقش كليدي در بقا و مرگ سلول هاي عصب دارد، قبل و بعد از تمايز بيان نميشود، در حالي كه در صورت بيان و پيوند موفقيت آميز نقش مهمي در ترميم ايفا خواهد كرد.
حاج ابراهيمي در ادامه افزود: يكي از مشكلاتي كه در استفاده از سلول هاي شبه عصبي حاصل از تمايز سلول هاي بنيادين براي درمان ضايعات عصبي وجود دارد، مرگ اكثر آنها به دنبال القاي تمايز عصبي است؛ با انجام تحقيقات ژن موسوم به ژن مرگ كه بيان آن در سلول ها موجب مرگ سلولي ميشود، شناسايي شد و با مهار بيان اين ژن با استفاده از فناوري SIRNA ميزان مرگ و مير به 3/1 كاهش يافت.
وي خاطرنشان کرد: اين مطالعه روشي را براي افزايش بقاي سلول هاي شبه عصبي حاصل از تمايز سلول هاي بنيادين مغز استخوان با استفاده از SIRNA عليه ژن P75NTR و دستكاري آنها در جهت افزايش كارايي آنها براي پيوند معرفي كرد.
دانش آموخته دكتري ژنتيك با اشاره به دستاوردهاي اين پژوهش در درمان ضايعات عصبي گفت: در بروز ضايعات عصبي همچون قطع عصب سياتيك كه موجب بي حسي اندام هاي تحتاني ميشود با بهرهگيري از سلول هاي بنيادين دو ناحيه عصب قطع شده را پيوند ميزنند يا در مواردي كه با قطع نخاع يا له شدگي نخاع مواجه هستيم و اكثر سلول هاي عصبي در ناحيه آسيب ديده دچار مرگ شدهاند، سلول هاي بنيادين پس از تمايز به محل آسيب ديده پيوند زده ميشوند؛ اين سلول هاي پيوند زده شده به ترميم سلول هاي مرده ميپردازند و از طرفي جلوي مرگ و مير بيشتر سلول هاي عصبي را گرفته و با ترشح فاكتورهايي كه در رشد موثر هستند به بيدارسازي سلول هاي خفته و ترميم ناحيه آسيب ديده ميپردازند.
حاج ابراهيمي در پايان تاكيد كرد: پيش از اين تحقيق، سلول هاي بنيادين مغز استخوان در پژوهشهايي ديگر به سلول هاي عصبي تمايز داده شده بود، اما علت مرگ سلول ها پس از تمايز بررسي نشده بود؛ در اين رساله براي نخستين بار بيان ژن هاي كليدي در رشد سلول هاي عصبي مورد تحقيق و مطالعه قرار گرفت و ژني كه موجب مرگ سلول هاي شبه عصبي حاصل از تمايز سلول هاي بنيادين ميشد شناسايي و مهار شد.
لازم به ذکر است، اين تحقيق كه در قالب رساله دكتري تخصصي زهرا حاج ابراهيمي به راهنمايي دكتر سيد جواد مولي و مشاوره دكتر منصوره موحدين و دكتر محمود تولايي صورت پذيرفت، روز 31 شهريورماه امسال در دانشگاه تربيت مدرس ارائه و دفاع شد./انتهاي پيام/