اهميت و اهداف پيشرفت در اسلام

بدون شك پيشرفت علم و پيشرفت و اعتلاى اقتصادى جزو هدفهاى اسلامى است گرچه اسلام نهضت و حركت معنوى و اخلاقى بود و هدف اعلاى اسلام عبارت است از ساخت انسان متكامل و منطبق با طراز اسلامى، لكن بدون شك پيشرفت علم و پيشرفت و اعتلاى اقتصادى جزو هدفهاى اسلامى است.

گروه انديشه: چگونگي ايجاد توسعه و پيشرفت همواره يكي از سئوالهاي اساسي و مهم در ايجاد دگرگوني و تحول تكاملي جوامع بوده است .

با توجه به اين موضوع تلاش مي كنيم تا با بازخواني اصول، اهداف، ابعاد و زمينه هاي تدوين الگوي اسلامي ايراني پيشرفت از ديدگاه رهبر حكيم و فرزانه انقلاب، صاحبنظران، اساتيد و نخبگان حوزوي و دانشگاهي را در زمينه تعمق، تفكر و پژوهش درباره اين موضوع با بهره گيري از نظرات معظم له ياري رساند.

ضرورت
-----------
" بايد به طور دايم در حال تحول و پيشرفت باشيد .

من از همه آقايان، بخصوص كسانى كه صاحب فكر نو و ابتكارى و جرأت اقدام در گشودن راههاى ناگشوده هستند، خواهش مى كنم كه سعيمان بر اين باشد كه به طور دايم و روزبه روز، اين مجموعه سراسرى كشور را تكامل ببخشيم. اگر ما قانع باشيم كه همانطورى كه ده سال پيش نمازهاى ما برگزار مى شد، حالا هم برگزار بشود، غبن است؛ "من استوى يوماه فهو مغبون ". قاعده ى هر كار مستمر، بخصوص وقتى وظيفه ى بزرگى بر عهده دارد، اين است كه به طور دايم در حال تحول و پيشرفت باشد.

بالاخره مجموعه انسانى، با ذخيره ى باارزشى از علم و معرفت و فرهنگ و تجربه و دانش، در مسؤوليتى والا قرار گرفته است، كه چون درباره اين مسؤوليت زياد بحث شده، قصد ندارم تكرار مطلب بكنم. اين مجموعه با اين مسؤوليت، بايد در حال پيشرفت و تحول باشد؛ راهش را پيدا كنيد. چگونه تحول ايجاد خواهد شد؟ ابزارش چيست؟ ما چه كار بايد بكنيم؟ شما بايد چه كار بكنيد؟ بايد اينها را فكر كنيد. اين جلسات قاعدتا براى اينگونه مقاصد تشكيل مى شود .(1)

اهميت پيشرفت در اسلام
------------------------------
" بدون شك پيشرفت علم و پيشرفت و اعتلاى اقتصادى جزو هدفهاى اسلامى است

گرچه اسلام نهضت و حركت معنوى و اخلاقى بود و هدف اعلاى اسلام عبارت است از ساخت انسان متكامل و منطبق با طراز اسلامى، لكن بدون شك پيشرفت علم و پيشرفت و اعتلاى اقتصادى جزو هدفهاى اسلامى است؛ لذا شما ملاحظه مى كنيد كه در تمدن اسلامى، اسلام در يكى از فقيرترين و عقب مانده ترين نقاط دنيا ظهور كرد؛ اما هنوز پنجاه سال از عمر آن نگذشته بود كه بيش از پنجاه درصد از دنياى متمدن آن روز در زير پرچم اسلام قرار گرفت و هنوز بيش از دو قرن از عمر اين تمدن نگذشته بود كه دنياى بزرگ اسلامى در آن روز، قله تمدن بشرى از لحاظ علم و انواع دانش و پيشرفتهاى مدنى و اقتصادى شد؛ اين نبود مگر به بركت تعاليم اسلام. اسلام به ما نمى گويد كه ما معنويت را ملاحظه كنيم، اما از متن زندگى جامعه ى انسانى غافل بمانيم. ما بايد براى استقلال امت اسلامى و براى عزت آن، همه ى تدابير لازم را به كار ببريم، كه يكى از مهمترين آنها، مسأله ى اقتصاد است. بنابراين، تلاش براى رشد و توسعه و اعتلاى جنبه ى اقتصادى دنياى اسلام، از كارهايى است كه بلاشك جزو هدفهاى اسلامى است .(2)

" كاربراى توسعه و پيشرفت كشور يك عبادت قطعى است"

من به كارگران سفارش مى كنم كه در هر بخشى و در هرجايى مشغول كار هستند - كارگاههاى بزرگ، كارگاههاى كوچك، كارهاى دستى، كارهاى ماشينى عظيم، كارهاى كشاورزى و روستايى - اين روزها را روز كار بدانند، اين دوران را دوران كار جدى تلقى كنند و كار را هم عبادت بدانند. اين كارى كه شما براى توسعه و پيشرفت كشور مى كنيد، يك عبادت قطعى است. به مسؤولان هم سفارش مى كنم كه پاس طبقات كارگر و محروم و مستضعف و اين مردم مؤمن را بدارند؛ آنها را در قوانين، در مراجعات ادارى و در ساير مراجعات گوناگونى كه با دستگاههاى دولتى دارند، مورد توجه قرار بدهند .(3)

" هر حركت علمى و فرهنگى و كارى كه در خدمت نظام و كشور جمهورى اسلامى و براى نوسازى و پيشرفت و آبادانى اين كشور انجام مى گيرد، يك عبادت است امروز هر حركت علمى و فرهنگى و كارى كه در خدمت نظام و كشور جمهورى اسلامى و براى نوسازى و پيشرفت و آبادانى اين كشور انجام مىگيرد، يك عبادت است. فرقى هم بين اين كارخانه و آن كارخانه و اين مدرسه و آن مدرسه نيست. اگر امروز در ايران اسلامى، يك معلم يك كلمه درس بدهد و قصدش اين باشد كه براى خدمت به اين كشور - كه امروز سرزمين اسلام و عرصه ى عظمت و درخشش احكام اسلامى است - شاگردى تربيت كند؛ اين يك كلمه، يك حسنه است كه اگر صد كلمه شد، صد حسنه مى شود. اگر او را شب و روز فرا گرفت، شب و روز او سرشار از حسنه است.

آن كارگرى كه در كارخانه اى كار مى كند، يا طراحى و مديريت و يا هر گونه تلاشى مى كند، براى اينكه ايران اسلامى - كه امروز عرصه ى جلوه هاى معنوى و الهى است - رشد و پيشرفت پيدا كند و آباد شود و از بيگانه ها بى نياز گردد و نگران تحريم اقتصادى اين قدرت و آن قدرت نباشد و استغناء پيدا كند، هر لحظه اى كار اين كارگر يك حسنه انجام مى دهد و يك عبادت مى كند. هر كسى به اين كار كمك كند، در اين عبادت سهيم است و از سهم آن كارگر هم كم نمى شود. آن كسى كه به او كمك كرده است، او نيز سهيم مى شود. دستگاه خدا اين گونه است. گاهى يك عمل انجام مى گيرد، ده نفر سهيمند و ده حسنه انجام مى گيرد. نه اينكه يك حسنه تقسيم شود؛ بلكه هر كدام پيش خداى متعال ثواب جداگانه دارند. امروز، اين گونه است. امروز، كشور شما اين خصوصيت را دارد .(4)

اهداف پيشرفت
-------------------

1- ايجاد يك تمدن الگو
امروز، خوشبختانه كارها در حال پيشرفت است. من اين را با اطلاع و آگاهى از مسائل كشور، به شما عرض مى كنم. البته، بسيارى از مردم ما هم، به ويژه كسانى كه در مسائل جارى، قرار و حضور دارند، اين پيشرفت را احساس مى كنند. فشارها به سمت ما از طرف قدرتهاى قلدر - كه دشمن ملت و استقلال ما هستند - زياد است. اما خوشبختانه، اين فشارها را اين كشور با عظمت، اين ملت بزرگ و اين دولتمردان مخلص و صميمى و دلسوز، با كمال قدرت، از سر خودشان دفع مى كنند و در درازمدت هيچگونه تأثيرى بر زندگى واقعى آنها نمى گذارد؛ اگر چه ممكن است بعضى از مشكلات را، در كوتاه مدت، به وجود آورد. همه ى اينها را مى توان به خوبى از سرگذراند. ما در حال پيشرفت و سازندگى و در حال بناى يك تمدن هستيم.

من اين را مى خواهم به شما بگويم: مسأله ى ما اين نيست كه زندگى خودمان را نجات دهيم و گليم خودمان را از آب بكشيم. مسأله اين است كه ملت ايران - همچنان كه شأن اوست - در حال پديد آوردن يك تمدن است. پايه ى اصلى تمدن، نه بر صنعت و فناورى و علم، كه بر فرهنگ و بينش و معرفت و كمال فكرى انسانى است. اين است كه همه چيز را براى يك ملت فراهم مى كند و علم را هم براى او به ارمغان مى آورد. ما در اين صراط و در اين جهت هستيم. نه اينكه ما تصميم بگيريم اين كار را بكنيم؛ بلكه حركت تاريخى ملت ايران در حال به وجود آوردن آن است .(5)

2- كسب قدرت
" پيشرفت ابزار قدرت است "

فرض كنيد شما يك انسان فرزانه ى عاقل و عالم با تقواى پرهيزگار را مقابل يك دزد سبيل از بناگوش دررفته ى گردن كلفت قلدر بگذاريد. مرد دانشمند پرهيزكار، جسما از طرف مقابل ضعيفتر است؛ اما قوت و زور طرف مقابل، به معناى كامل بودن او نيست. غلط است اگر كسى خيال كند "ما بايد تلاش كنيم تابه آنجا برسيم كه مثلا امروز ملتهاى غربى رسيده اند "! البته علم آنها را بايد به دست آوريم. علم شكوفا و پيشرفته اگر در اختيار يك ملت سالم و كامل باشد، مايه ى خير و بركت است. سلاح مدرن اگر در اختيار يك ملت عاقل و كامل باشد، بى خطر است. انرژى اتمى اگر در اختيار فرزانگان عالم و انسانهاى سالم دنيا باشد، مايه ى رشد انسانهاست؛ اما اتم، در دست ملتى كه از كمال برخوردار نيست، تهديد كننده ى حيات بشرى است.

موشكهاى قاره پيما، كلاهكهاى اتمى، زرادخانه هاى پيشرفته، فناورى فضايى و ارتباطات شگفت آور، وقتى در اختيار قدرتهاى امروز مستكبر دنيا باشد، نتيجه اش چه مى شود؟ نتيجه اش ظلمى مى شود كه امروز امريكا يا قدرتهاى ديگر - و ديروز شوروى سابق - در حق ملتها و ميليونها انسان روا مى داشتند و مى دارند. وقتى سلاح و قدرت و پول و سياست و مطبوعات و تبليغات در اختيار قدرتهاى تربيت نشده ى عالم باشد، نتيجه اين مى شود كه امريكا از آن طرف دنيا به خليج فارس مى آيد و ناوگان خود را در اينجا مستقر مى كند تا كشورى را بمباران و كشورهايى را تهديد كند؛ خليج فارس را از حالت سالم زيستى خارج كند و به تهديد دنيا و آخرت مردم منطقه بپردازد. چرا اين كار را مى كند؟ چون به قول خودش، مى خواهد منافعش را در اين نقطه ى عالم تأمين كند! يعنى همان حالتى كه يك انسان استثمارگر و ظالم، نسبت به زيردستان خود دارد.

البته يك ملت هم ممكن است به ملتى ديگر ظلم كند. در دوران استعمار، ملتهايى از آن سوى عالم و از آن طرف اقيانوسها حركت كردند و به اين سوى دنيا آمدند تا هندوستان، شبه قاره ى هند، كشور بزرگ چين، كشورهاى آسيا و كشور عزيز خود ما را زير لگدهايشان بكوبند. آمدند تا انسانها، شرفشان، حيثيتشان، منافعشان و دين و فرهنگشان را به خاطر منافع خود، لگدمال كنند. امكاناتى كه آنها دارند، علم است، قدرت است، سلاح است؛ اما كمال نيست. نشانه ى كمال اين نيست كه انسانى، انسان ديگرى را بدرد! مى بينيد كه قدرتها، با سلاح و پولى كه در اختيار دارند، ملتهاى ضعيف را مى درند. در داخل كشورهاى خودشان هم، وضعيت بهتر از اين نيست؛ يعنى در داخل جامعه ى ثروتمند و پيشرفته و برخوردار از ترقى و تكامل مادى امريكا، اختلاف طبقاتى، بسيار زياد است. آنجا به سياهان، فقرا و كارگران ظلم مى شود. انسانهاى بسيارى در آن مركز علم و ثروت و فن آورى، شب، كنار سگهاى ولگرد در خيابانها مى خوابند. انسانهايى، انسانهاى ديگر را به ناحق، مى كشند. آمار قتل و آدمكشى و جنايت در امريكا - به نسبت - از همه جاى دنيا بيشتر است؛ با اينكه آنها علم، فنآورى، ثروت و پيشرفتهاى مادى دارند .(6)

" هر كس هر كارى براى پيشرفت اين كشور مى كند، يك حركت اساسى براى استقلال اين كشور مى كند، كه مشتى بر دهان امريكا و همه ى زورگويان عالم است.

هر كس هر كارى براى پيشرفت اين كشور مى كند، يك حركت اساسى براى استقلال اين كشور مى كند، كه مشتى بر دهان امريكا و همه ى زورگويان عالم است. خداوند به كسانى كه در راه او حركت مى كنند، وعده ى كمك فرموده است و تا به حال بحمدالله به اين وعده هم عمل كرده است، كه همه ى ما آن را مشاهده كرده ايم و ديده ايم؛ بعد از اين هم خواهد بود .(7)

3- ترويج اسلام
" ما امروز در سطح جهان بايد كارى كنيم كه عمل اسلامى و خواست اسلامى در كشور ما، با برجستگى در مقابل چشم ملتها قرار بگيرد .

ما امروز در سطح جهان بايد كارى كنيم كه عمل اسلامى و خواست اسلامى در كشور ما، با برجستگى در مقابل چشم ملتها قرار بگيرد. مى بينيد كه در اين كشورهاى مسلمان، كه جبهه هاى اسلامى و جناحهاى اسلامى، احساسات خودشان را بروز مى دهند، دشمنان اسلام چه حساسيتى نشان مى دهند و چه طور از همه ى وسايل براى سركوب اين احساسات استفاده مى كنند. طرفداران اسلام بايستى بتوانند اسلام را در چشم آنها آنچنان شيرين و پرجاذبه نشان بدهند كه احساسات آنها هرگز به سردى نگرايد و اين اميد در دل آنها باقى بماند؛ و اين نمى شود، مگر اينكه جامعه ى ما از لحاظ مادى، از لحاظ معنوى، از لحاظ نظم، از لحاظ امنيت، از لحاظ تلاشهاى اجتماعى و از لحاظ همه ى اندازه ها و ميزانهايى كه در يك جامعه ى پيشرفته مورد نظر است، پيشگام باشد .(8)

4- هدف نهايي نيل به حيات طيبه
" تلاش همه ى دلسوزان بشر و راهنمايان بزرگ انسان و انبياى عظام و اوليا و مجاهدان فى سبيل الله در طول تاريخ، اين بوده است كه اين حيات طيبه را براى بشر به وجود آورند ."

هدف از همه ى مبارزاتى كه ملت ايران به رهبرى امام بزرگوار انجام داد تا انقلاب به پيروزى رسيد و همه ى تلاشهايى كه بعد از پيروزى انقلاب در اين كشور انجام شد، تشكيل حيات طيبه ى اسلامى بود. اسلام براى انسان، روش زندگى مناسب و لايقى قايل است. اگر تنها اين شرايط محقق شد، انسان مى تواند به سعادت و كمال برسد. تلاش همه ى دلسوزان بشر و راهنمايان بزرگ انسان و انبياى عظام و اوليا و مجاهدان فى سبيل الله در طول تاريخ، اين بوده است كه اين حيات طيبه را براى بشر به وجود آورند. از طرف ديگر، سعى همه ى دشمنان انسان و شياطين و طواغيت آن بوده است كه بشر را از اين حيات طيبه دور كنند. لذا عنصر ايمان و دشمنى با شيطانها و طاغوتها، از اجزاى اصلى دعوت همه ى پيامبران بوده و عمل پيامبر اسلام(صلى الله عليه واله وسلم) هم بر اين نكته قرار داشته است .(9)

" هدف از همه ى اين جريانات عظيم كه به هدايت الهى، از روز اول تا امروز پيش رفته است، عبارت بود از اينكه در اين كشور و در اين خانه ى اسلام، حيات طيبه ى اسلامى تحقق پيدا كند ."

يك نكته در باب وظايف عمومى ملت بايد مورد توجه قرار بگيرد و آن اين است كه هدف ما ملت مسلمان ايران كه پشت سر امام بزرگوارمان حركت و انقلاب كرديم و مردم جان و خون دادند و متحمل رنجها و مصايب شدند، چه بود؟ هدف از همه ى اين جريانات عظيم كه به هدايت الهى، از روز اول تا امروز پيش رفته است، عبارت بود از اينكه در اين كشور و در اين خانه ى اسلام، حيات طيبه ى اسلامى تحقق پيدا كند.

ما خواسته ايم كه در ميان ظلمات جاهليت قرن بيستم، خورشيد فروزان اسلام را به درخشش درآوريم. ما خواسته ايم در هنگامى كه نسلهاى بشر، از مكتبهاى گوناگون - از سرمايه دارى پليد غرب تا كمونيسم ملحد شرق - دلزده شدند، بتوانيم مكتب حيات بخش و راه زندگى سالم و مطلوب و شيرين را به بشر نشان بدهيم و آن، حيات طيبه ى اسلامى است. تقريباً در طول اين يازده سال، هرچه و در هر قسمتى كه ما در راه اسلام پيش رفتيم، در همان قسمت زندگى شيرين شده است و در هر بخشى كه توفيق پيدا نكرديم در جهت اسلام حركت بكنيم، در آن بخش زندگى سخت و تنگ و تلخ باقى مانده است .(10)

" ما آمديم براى اينكه يك جامعه ى اسلامى به وجود بياوريم؛ ما آمديم تا حيات طيبه ى اسلامى را براى كشورمان و براى مردممان بازتوليد كنيم "

" بازتوليد حيات طيبه ى اسلامى در كشور ما مي تواند و مي توانست و مي تواند همچنان الگوئى براى دنياى اسلام شود"

من و شما چرا در اين نظام مشغول كار شديم؟ آيا ما از اول به دنبال اين بوديم كه حكومتى تشكيل شود، دولتى به وجود بيايد، ما بشويم رئيس دولت، مسئول دولت، وزير دولت، وكيل دولت؟ مگر مقصود اين بوده؟

نه. اگر مقصود اين باشد، بايد عرض كنم زحماتى كه هر كدام از ما مي كشيم - اگر با اين نيت باشد - همه اش "هبائا منثورا "ست؛ بى ارزش است؛ پيش خداى متعال اجرى ندارد؛ با زوال عمر زائل مي شود، بلكه با زوال مدت مسئوليت زائل مي شود. ما فرقمان با بقيه ى گروههائى كه در كشورهاى مختلف مى آيند يك رژيمى را تغيير مي دهند، بر سر كار مى آيند و قدرت را به دست مي گيرند، اين است كه ما آمديم براى اينكه يك جامعه ى اسلامى به وجود بياوريم؛ ما آمديم تا حيات طيبه ى اسلامى را براى كشورمان و براى مردممان بازتوليد كنيم؛ آن را تأمين كنيم. و اگر بخواهيم با يك نگاه وسيعتر نگاه كنيم، چون بازتوليد حيات طيبه ى اسلامى در كشور ما مي تواند و مي توانست و مي تواند همچنان الگوئى براى دنياى اسلام شود، در واقع آمديم براى اينكه دنياى اسلام را متوجه به اين حقيقت و اين شجره ى طيبه بكنيم؛ ما براى اين آمديم. هدف، جز اين چيز ديگرى نبود، الان هم هدف جز اين چيز ديگرى نيست .(11)

پي نوشت:
1 . سخنرانى در آغاز هفتمين گردهمايى ائمه ى جمعهى سراسر كشور 25/06/1370
2. بيانات در ديدار با اقتصاددانان شركت كننده در اجلاس بانك توسعه ى اسلامى 25/06/1383
3 . سخنرانى در ديدار با گروه كثيرى از معلمان و مسؤولان امور فرهنگى كشور و جمعى از كارگران، به مناسبت روز معلم و روز جهانى كارگر 12/02/1369

4 . بيانات در ديدار با جمع كثيرى از كارگران، معلمان و فرهنگيان كشور 12/02/1375
5 . بيانات به مناسبت حلول سال 1373 شمسى 01/01/1373
6 . بيانات در اجتماع مردم مشهد مقدس و زائران حضرت ثامنالحجج، على بن موسى الرضا(ع) در روز عيد سعيد فطر 15/01/1371
7 . بيانات در ديدار با گروه كثيرى از دانش آموزان، دانشجويان و اقشار مختلف مردم به مناسبت يوم الله سيزده آبان 14/08/1376
8 . سخنرانى در ديدار با فرماندهان و مسؤولان سازمان عقيدتى، سياسى نواحى مختلف نيروى انتظامى در سراسر كشور 02/11/1370
9. سخنرانى در ديدار با گروههاى مختلف مردم و ميهمانان خارجى شركتكننده در مراسم دهه ى فجر و كنفرانس انديشه ى اسلامى12/11/1368
10 . سخنرانى در ديدار با جمع كثيرى از اقشار مختلف مردم قم، بهمناسبت فرا رسيدن 19 دى ماه (سالروز قيام مردم قم) 19/10/1368
11. ديدار روساي سه قوه و مسئولان و مديران بخشهاي مختلف نظام 19/06/1387

* مركز پژوهشهاي فرهنگي و اجتماعي صدرا

ادامه دارد...

لینک کپی شد

گزارش خطا

پسندها: ۰

اشتراک گذاری