علوم ديني وعلوم غير ديني

گروه معارف«خبرگزاري دانشجو»؛ ما بعضي علوم را علوم ديني و بعضي را علوم غير ديني مي خوانيم . علوم ديني يعني علومي كه مستقيما مربوط به مسائل اعتقادي يا اخلاقي يا عملي دين است و يا علومي كه مقدمه ياد گرفتن معارف يا دستورها و احكام دين است از قبيل ادبيات عرب يا منطق .

 

ممكن است بعضي اينطور خيال كنند كه ساير علوم به كلي از دين بيگانه اند و هر چه كه در اسلام درباره فضيلت علم و اجر و ثواب تحصيل علم گفته شده منحصر است به آنچه كه اصطلاحا علوم ديني گفته مي شود ، يا اگر پيغمبر اكرم ( ص ) علم را فريضه خوانده منحصرا مقصود همين علومي است كه اصطلاحا علوم ديني خوانده مي شود . حقيقت اينست كه اين ، اصطلاحي بيش نيست . از يك نظر علوم ديني منحصرا است به همان متون اوليه ديني يعني خود قرآن كريم و متن سنت پيغمبر يا اوصياء آن حضرت .

 

در صدر اسلام هم كه هنوز مردم به خود اسلام آشنا نبودند بر همه واجب و لازم بود كه قبل از هر چيز همين متون اوليه را ياد بگيرند . در آنوقت هيچ علمي نه كلام و نه فقه و نه اصول و نه منطق و نه تاريخ اسلام و نه علم ديگر وجود نداشت .

 

اينكه در حديثي نقل شده كه پيغمبر اكرم ( ص ) فرمود " انما العلم ثلاثة : آية محكمة ، و فريضة عادلة ، و سنة قائمة " ( 1 ) كه خلاصه اش اينست : علم منحصر است به ياد گرفتن آيات قرآن و فرا گرفتن حديث پيغمبر ، ناظر به تكليف و وضع آنروز مسلمين است ، ولي بعدا مسلمين با آن متون اوليه كه به منزله قانون اساسي اسلام است آشنا شدند و به حكم فرمان قرآن و حديث پيغمبر ، علم را مطلقا به عنوان يك فريضه مسلم شناختند و تدريجا علومي مدون شد و به وجود آمد .

 

 

لهذا از نظر ديگر هر علمي كه به حال مسلمين مفيد باشد و گرهي از كار مسلمين باز كند ، آن علم فريضه ء ديني و علم ديني است . ما چرا نحو و صرف و لغت عرب را علوم ديني مي دانيم ؟ آيا جز از اين راه است كه نفع و فايده اي را در بردارد كه موافق با منظور اسلام است ؟ به چه مناسبت ما اشعار عشقي امرؤالقيس و اشعار خمري ابو نواس را به عنوان تحصيل علوم ديني ياد مي گيريم ؟ البته براي اينكه ما را در فهم زبان قرآن كمك مي كند .

 

پس هر علمي كه به حال اسلام و مسلمين نافع است و براي آنها لازم است آن را بايد از علوم ديني شمرد ، و اگر كسي خلوص نيت داشته باشد و براي خدمت به اسلام و مسلمين آن علم را تحصيل كند ، مشمول اجر و ثوابهائي كه در تحصيل علم گفته شده هست ، مشمول اين حديث است

 

منبع:ده گفتار؛ استاد مطهري

 

/انتهاي پيام/