با ناس و فلق بيشتر آشنا شويم!

گروه معارف«خبرگزاري دانشجو»؛ فلق به اتفاق سوره ناس و دوسوره دیگر به نام های اخلاص و کافرون ، كه همگی سرآغاز مشتركی دارند  مجموعه چهار قل را تشكیل می‏دهند.

 

این مجموعه ، از آسمان به زمین آمده‏اند تا به انسان گفتنی‏ترین گفتنی‏ها ، وبه عبارتی اساسی‏ترین و ضروری‏ترین و حیاتی‏ترین گفتنی‏ها را بر زبان جسم و جان ما جاری و حاكم كنند.

 

آنان آمده‏اند اساسی‏ترین دستور زبان و منطق را به مابیاموزند و حیاتی‏ترین جمله هستی را ورد جان و زبان آدمی کنند.

 

 

هر آنچه ‏ مخلوق خداوند است ، می‏تواند دشمن و مایه شرّ آدمی باشد ؛ از پدر و مادر ، زن و فرزند ، اقوام و آشنایان و دوستان و حتی از نفس آدمی گرفته تا كوه و درخت و در و دشت و جنگل و آسمان و ستارگان و خلاصه یكایك آفریده‏های خداوند ، همه و همه - از آن جهت كه مخلوق‏اند - می‏توانند دشمن ما باشند و این نگهبانان قرآن (سور قرآن ) هستند كه ما را از چنگال یكایك آنها و حتی از شرّ خودمان و در یك كلام، از شرّ ماخلق رها می سازند و در پناه رب‏الفلق در می آورند .

 

این سور آدمی را مورد خطاب قرار داده و می گویند : : " شما گمان می‏كنید كه فقط مار و عقرب ، دشمنان شما هستند ، درحالی‏كه هر چیزی می‏تواند دشمن فوق‏العاده خطرناكی برای آدمی به حساب آید .

 

در جایی دیگر می گویند : بدون انس با ما و بی‏آن‏كه ما را در قلب خود جای دهید و بر فكر و ذكر خود حاكم كنید ، چگونه در این دنیای سراسر شرّ ، روزگار می‏گذرانید و در جهانی كه از شرّ یكایك پدیده‏های آن باید به رب‏الفلق پناه برید ، زندگی می کنید ؟!

استفاده وسواس در مورد شیطان به این معنا می باشد که ؛ گویی شیطان بی سرو صدا و آرام به سراغ طعمه خود می رود و آهسته و مخفیانه با او سخن گفته و هدف هایی را پی ریزی می کند

سفارشی از معصومین!

 

روایت است از رسول اكرم(ص) كه فرمود: " هركس سوره‏های فلق و ناس را بخواند ، گویی تمامی كتاب‏هایی آسمانی را كه خداوند (از آدم تا خاتم) بر پیامبران خود نازل كرده است ، خوانده است ! (مجمع‏البیان، ج 5/ص567؛ المیزان ، ج 20 /ص 551) و نیز فرمود : سوره فلق برترین سوره قرآن است .( مخزن‏العرفان ، ج4/ص357)

 

 

دو سوره ناس و فلق" معوّذتان یا معوّذتین" نامیده می شوند ؛ زیرا از ویژگی های این دو سوره ، این است که با خواندن این دو سوره می توان خود یا کس دیگری را " تعویذ" کرد؛ تعویذ به معنای در پناه قراردادن ، دفع شر کردن و حفظ نمودن از بلایی می باشد .

 

 

" خناس" صیغه مبالغه از ماده " خُنوس" است . خنوس به معنای « پنهان شدن بعد از آشکاری  و نیز به معنای عقب رفتن و کناره گیری کردن » بیان شده است . (طبرسی / ج 10 / ص225)

 

در روایت آمده است که : شیطان بینی خود را بر قلب انسان می گذارد ( به سراغ انسان می آید)، ولی وقتی این انسان به یاد خدا افتاد ، خود را عقب می کشد و مخفی می شود :" فاذا ذکر الله خَنسَ "(علل الشرایع/ ص 125) ؛ لذا شیطان نیز خنّاس نامیده شده است .

 

پس در یک جمع بندی کلی ، خنّاس را می توان " بسیار کناره گیری کننده و عقب رونده یا بسیار مخفی شونده  و " وسواس خناس" یعنی " آن که آهسته و بی سر و صدا و بدون جلب توجه به سراغ انسان می آید و با او سخن می گوید و بسیار مخفی می شود و عقب می نشیند ."

روایت است از رسول اكرم (ص) كه فرمود: " هركس سوره‏های فلق و ناس را بخواند ، گویی تمامی كتاب‏هایی آسمانی را كه خداوند (از آدم تا خاتم) بر پیامبران خود نازل كرده است ، خوانده است ! و نیز فرمود : سوره فلق برترین سوره قرآن است.

 

 

از جمله ویژگی هایی که برای این دو سوره ، در روایت ذکر شده است، دفع بعضی از شرور و آفات است .

برای مثال در روایتی از امام باقر علیه السلام، چنین نقل شده است :

 

رسول اکرم صلی الله علیه و آله به بیماری سختی مبتلا شده بودند و از درد شدیدی رنج می بردند، جبرائیل و میکائیل علیهماالسلام، به خدمت ایشان آمدند جبرائیل بالای سر آن حضرت و میکائیل پایین پای ایشان نشستند . آن گاه جبرائیل با " قل اعوذ برب الفلق" و میکائیل با " قل اعوذ برب الناس" آن حضرت را تعویذ کردند .(طبرسی / ج 10 / ص 560) یعنی برای دفع شر از آن حضرت ، این دو سوره را برایشان خواندند.

 

و نیز نقل کرده اند که رسول اکرم (ص) بعد از این که، کسی درصدد سحر کردن ایشان برمی آمد ، خود را با این دو سوره " تعویذ " می کردند و نیز دو فرزند دلبند خود ، امام حسن و امام حسین علیهماالسلام  را نیز با این دو سوره تعویذ می نمودند .( ابن منظور /ج 3 / ص 251)

 

 وسواس ، یوسوس

 

" وسوسه " یعنی سخن گفتن پنهانی .

 

 وسواس به معنای صدای آهسته صیاد و سگ های[او] و  به طور کلی هر صدای پنهان و آهسته ای را شامل می شود .

 

این نکته نیز قابل ذکر است که ؛صدای ظریف زیور آلات را نیز " وسواس" می گویند . ( زبیدی / ج 9 / ص 31 ).

 

پس " وسواس" در معنای وصفی ؛ یعنی کسی وچیزی که صدای آهسته دارد و بی سر و صدا حرف می زند و کار خود را انجام می دهد .

 

استفاده وسواس در مورد شیطان به این معنا می باشد که ؛ گویی شیطان بی سرو صدا و آرام به سراغ طعمه خود می رود و آهسته و مخفیانه با او سخن گفته و هدف هایی را پی ریزی می کند .

معنای " یوسوس " نیز آهسته و بی سر و صدا سخن گفتن می باشد.

 

 منابع:

 

1-   قرآن کریم

 

2- مجمع البیان علوم القرآن. ابوعلی فضل بن الحسن الطبرسی

3

- معجم الفاظ القرآن الکریم ، مجمع اللغة العربیة قاهره ، محمود شلتوت و دیگران

 

4-   المیزان فی تفسیر القرآن ، محمد حسین طباطبائی

 

5- مقاله ؛ "دکتر حمیدرضا مستفید"، مجله گلستان قرآن.

 

/انتهاي پيام/