چرا در نظام اسلامی ما هنوز مثل 1400 سال پیش عمل می‌شود؟

گروه معارف «خبرگزاري دانشجو»؛ اسلام1400 سال قبل در پرتو وجود مبارك و نورانی حضرت رسول اكرم ـ صلی الله علیه و آله ـ رشد و نمو خود را آغاز كرد و در فاصله زمانی كوتاهی توانست سرزمینهای زیادی را تسخیر نماید. این امر بدلیل وجود زیرساختهای معقول و منطقی از طرفی عملكرد صحیح منادی اسلام و خواص مرتبط با ایشان از طرف دیگر بود. بدیهی است نقصان در هر یك از این دو، باعث ركود و شكست اسلام می‌گشت. اسلام در همه عرصه‌ها حرفی برای گفتن داشت، بلكه باید گفت: تنهاترین سخن جامع در عرصه‌های گوناگون، از آن اسلام بود.

 

نكته بسیار مهم در این زمینه وجود زیر ساختهای معقول و مستحكم بود. اصولی كه اسلام بر آنها بنا نهاده شده بود همگی منطبق با عقل سلیم بود. بگونه‌ای كه در طول تاریخ حتی شاهد كوچكترین تعارضی بین آنها و عقل سلیم نخواهیم بود. اما نظام اسلامی ما در حال حاضر چگونه است؟

 

در این باره باید گفت: به بركت نظام جمهوری اسلامی ایران، توانسته جایگاه رفیعی در بین كشورهای جهان عموما و آسیا و خاورمیانه خصوصا بدست آورد، البته ناگفته نماند كه وضعیت فعلی جامعه ما با وضعیت مطلوبی كه یك نظام اسلامی از نظر اقتصادی و فرهنگی باید ایجاد نماید، فاصله زیادی دارد، اما با وجود موانع بی شماری كه بر سر راه ترقی و تكامل نظام اسلامی وجود دارد. شاهد پیش رفتهای سیاسی، اقتصادی و فرهنگی عظیمی هستیم كه اعتراف نهادها و سازمانهای بین‌المللی و حتی دشمنان نظام اسلامی را بدنبال داشته است.

 

در این بین برخی افراد جاهل یا مغرض(به عللی كه اكنون جای مطرح كردن آنها نیست) سعی می‌كنند وضعیت جامعه اسلامی را از رژیمهای گذشته بدتر جلوه دهند. برخی دانسته یا ندانسته. كاستیهای موجود در نظام اسلامی را نه به عملكرد نابجا و غلط برخی عناصر، كه به اصل اسلامی بودن نظام ربط می‌دهند و اسلام را مانع پیشرفت و عامل كاستیها می‌شمارند.

نكته قابل تامل در این سؤال این است كه آیا عمل بر طبق برنامه‌ای كه مدتی از زمان تدوین آن گذشته معقول است یا نه؟ آیا قدیمی بودن یا نو بودن یك برنامه می‌تواند ملاكی برای ارزش گذاری آن باشد؟ در پاسخ به این پرسش باید نگاه به اصل برنامه معطوف گردد. اگر اصل برنامه بر اساس اصولی باشد كه در هر زمان و در هر مكان قابلیت اجرا داشته باشد و جوابگوی نیازهای گوناگون در همه اعصار و همه امكنه باشد، عمل بر طبق آن برنامه، امری است كه عقل درستی آن را قبول دارد.

 

به عبارت دیگر، عقل قدیمی بودن یك برنامه ودستورالعمل را ملاك بی ارزشی، یا كم ارزشی آن نمی‌داند، بلكه نگاه عقل به محتوای آن معطوف است. در مقابل عقل هیچگاه به برنامه‌ای كه جدیدا تدوین شده، به عنوان یك برنامه بی نقص نگاه نمی‌كند. آنهم به جهت تازگی آن، بلكه باز به محتوای آن نظر دارد. اگر این برنامه جدید، از اتقان و استحكام علمی برخوردار بود، ارزشمند می‌باشد در غیر اینصورت، فاقد هر گونه ارزشی خواهد بود.

به حكم عقل دین اسلام محكم‌ترین پاسخ صحیح نسبت به سؤالات اساسی زندگی انسان را در بر دارد، كه غیر آن توان چنین پاسخگویی را ندارد.

 

صحت این مدعی در مباحث دقیق فلسفی و كلام اسلامی به اثبات رسیده است. نظام اسلامی ایران نیز بر اساس اصول دین اسلام، در حال حركت و تلاش است و همواره سعی در پیمودن راهی كه دین برای آن مشخص نموده دارد. اما این بدان معنا نیست كه هر حركتی كه صورت گرفت عین صواب است و هیچ نقصی در آن نیست. فرق است بین اینكه اصل برنامه‌ای دارای نقص باشد و یا اینكه اصل برنامه بی نقص باشد ولی عملكرد عاملان به برنامه، دارای نقائصی باشد. حال باید دید اگر در نظام اسلامی، كاستی یا عقب افتادگی مشاهده می‌شود، معلول چه عواملی است؟ این نقیصه مختص نظام اسلامی نیست بلكه تمام نظام‌ها و حكومتها این معضل را دارا هستند. اساسا در دنیای امروز، كشوری كه به توسعه كامل و همه جانبه رسیده باشد وجود خارجی ندارد.[1]

نقائصی كه در نظام اسلامی دیده می‌شود، نه به خاطر پیروی از برنامه‌ای است كه 1400 سال از ظهور آن می‌گذرد، بلكه معلول همچون، 1. عدم نظم 2. عدم وجدان كاری3. عدم مشاركت عمومی در فرایند توسعه4. مصرف زدگی 5. عدم خلاقیت6. برخی سیستم‌های غلط آموزشی7. عدم انتصابات شایسته در پاره‌ای مسئولیتها 8. راحت طلبی و عدم توجه به مقوله تلاش و فعالیت«كار» 9. قانون گریزی 10. نا امنی 11. عدم استفاده از ابزار كار آمد. و ... هر چند عوامل فوق از حیث اهمیت یكسان نیستند، اما عدم توجه به هر كدام از آنها عواقب سوئی بدنبال خواهد داشت.

راه رهایی از چنین خطراتی تنها عمل كردن صحیح به دستورات و فرامین دینی(در حد امكان) است چرا كه«والذین جاهدوا فینا لنهدینهم سبلنا»[2] كسانی كه در راه ما(خدا) كوشش و تلاش دارند را قطعا به راههای خود هدایت خواهیم كرد.

 

[1] . عباس حاج فتحعلی‌ها، توسعه و تكنولوژی، دانشگاه علامه طباطبائی، 1372 ص 10
[2] . و كسانی كه در راه تلاش و مجاهده كنند، هر آینه ما براههای(نجات بخش) خود راهنمائیشان می‌كنیم. عنكبوت/69  /انتهاي پيام/