با جوانان چگونه رفتار كنيم؟

 

متاسفانه برخوردی كه تاكنون از سوي برخي، در ارتباط با جوانان ،پي‌گيري شده و متاسفانه دامنه آن تمامي جريانهاي سياسي را (هر یک در مرتبه ای ) در بر گرفته است نه تنها نشان از دغدغه‌هاي مصلحانه ديني ندارد بلكه برخی شروط اوليه مواجه اي علمي و ضابطه مند با یک پدیده را هم فاقد است. تو گوئي اين سنخ مواجهه، بيشتر از سر دستپاچگي و انفعال نسبت به پديده اي اجتماعي و فرهنگي صورت مي بندد تا كوشش براي تحصيل فهمي حتي المقدور واقع نما و همه جانبه!

از مسئوليت‌هاي مهم یک دیندار «مسئوليت دينداري ديگران» است. شخص متدين ولو آن كه به اسلام به منزله يك ايدئولوژي یا مکتب هم باور نداشته باشد نمي‌تواند به عواقب و پيامدهاي عمل سیاسی خود از آن حيث كه بر دينداري ديگران تاثير مي‌گذارد ،بي اعتنا باشد. حتي اگر اين تاثير‏ تاثيري ناخواسته باشد.

آنها هم که به هر تقدیر از دین روایتی متفاوت از روایت مرسوم در سر دارند، از شمول این سخن خارج نیستند. انها نیز چنان که داب "جامعه شناسان معرفت" است ، می باید به هویت اجتماعی سخن خود و پیامدهای ناخواسته آن بنگرند. آنگاه هم ایشان ملاحظه خواهند کرد که در سالهای اخیر سخن روشنفکرانه ایشان ممد دینداری(یا دستکم اخلاق و معنویت ) مخاطبانشان بوده است یا خیر؟ به هر حال ،توجه به پیامدهای ناخواسته بصیرتهای سودمندی را در پی خواهد داشت.

در اين رابطه ،تمسک به برخوردهاي افراطي برخي در رماندن جوانان از دين نيز موجه نیست .چرا كه نمي‌توان به بهانه یک افراط به جانب تفريط غلطيد. متاسفانه در سالهای بعد از پیروزی انقلاب ، از کف دادن لگام عقل ،در هر مقطع به نحوی، ما را از راه عدل خارج ساخته است . حزم، احتياط، تامل، همه جانبه‌نگري و دامن نزدن به كنش‌هاي هيجاني در رفتار سياسي نه تنها شرط دينداري است كه پيش از آن ،مقتضای خردمندي هم هست. کما اینکه كه امام علي (ع) مي‌فرمايند:"ما رایت جاهلا" الا فارطا" او مفرطا" (جاهلي را نديدم جز آن كه افراط مي‌كند يا تفريط).

 

 می توان در تبلیغ و ترویج دین از زبان‌ و ابزار جدید بهره برد. اما در اين صورت باید به نکته ای توجه داشت . ابزارها و مفاهیمی كه تاكنون در كار انتقال پيام‌هاي ديني نبوده‌اند بدون آنكه از ساخت و بافت غيرديني خود جدا نشوند نمي‌توانند در ساخت و بافت ديني به کار گرفته شوند چرا كه تبادر ذهني همواره آنها را در همان متن و زمينه غيرديني در نظر مي‌آورد . پيام‌هاي ديني و انقلابي به خواست و ناخواست ما از هر رسانه‌اي قابليت انتقال ندارند.

همچنین شايد در نظر برخي حساسيت نداشتن در باب وسايل و شيوه‌ها با تمسك به هدفي «مطلوب» موجه شمرده شودو گمان برده شود كه استفاده از دين‌گريزي اقشاري، و حتي دامن زدن به آن، موقعيت سياسي جماعتی را كه نهاستا"خادمين دين و ملت خواهند بود، تحكيم خواهد كرد؛ اما سخن بلند امیر المومنین (ع) را به گوش جان بشنویم كه «الغالب بالشر مغلوب» (آن كه با توسل جستن به شر غالب شود، مغلوب است). وسيله ،هر چه که باشد، در ماهيت «هدف» نيز موثر خواهد افتاد و صرف نظر از خواست و نیت ما، هدف را هم، هم‌سنخ با خود مي كند.
 
ملاحظه "رفتار جوانان امروز" در پرتو" آنچه جوانان دیروز کرده اند":

حدود یک دهه ای است که مفهوم "نسل " به راحتي از سوي مدعيان" تعارض نسلها" ،"سوءاستعمال" مي شود .آنها هر ناراستي و كاستي در جوانان را حتي اگر خود مصدر و مؤيد آن بوده اند( یا باشند) به بلاگرداني به نام "نسل سوم" ارجاع مي دهند .بيگانگی برخی جوانان با دین در سخن ایشان، از " تغيير زمانه "یا " تفاوت نسل جديد از قديم " و حتي "جهان متفاوت ايشان از عالم کهن" نشات می گیرد.

 

این جماعت، پاک از این معنا غافلند که مظاهر مورد استشهاد ایشان ، در همين جامعه ما مسبوق به سابقه اند.بگذريم از اينكه معلوم نيست مفهوم جامعه شناختي فرهنگي "نسل هاي متفاوت " را به راحتي بتوان در مورد دو گروه سني مختلف ، به كار برد.با اين حال و به رغم اين همه ،حتي اگر از مناقشات مفهومي در مورد مفهوم "نسل" هم صرفنظر كنيم درريشه يابي بيگانگي با دين در ميان جوانان ، معمرين (يا همان نسل قديم!) بايد بدانچه خود كرده اندو مي كنند هم بنگرند.

استاد شهيد مطهري حدود چهار دهه پيش، هوشمندانه و روشن‌بينانه در خطابه‌اي با عنوان «رهبري نسل جوان»، نسل قديم آن روز را به همين ضرورت توجه مي‌دهند. ضرورتي كه امروزه نيز براي نسلي كه به تدريج و به جبر زمان ،جاي خود را به نسل جديد خواهد سپرد، آموزنده است.

در نظر استاد،نسل جديد هر چه كه هست، مولود نسل قديم است و اگر در بخش‌هايي از اقشار نوخاسته، شاهد فاصله‌گيري از هر آنچه بوي دين دهد هستيم علت را بايد در "عدم جد و جهد دردينداري نزد نسل قديم "جست. مطهري مي‌گويد: «ما امروز از اين نسل گله داريم كه با قرآن آشنا نيست. چرا در مدرسه‌ها قرآن ياد نمي‌گيرند، حتي به دانشگاه هم كه مي‌روند از خواندن قرآن عاجزند. البته جاي تاسف است كه اين طور است. اما بايد از خودمان بپرسيم تاكنون چه اقدامي در اين راه كرده‌ايم؟ آيا با همين فقه و شرعيات و قرآن كه در مدارس است توقع داريم نسل جوان با قرآن آشنايي كامل داشته باشد؟

عجبا كه خود نسل قديم، قرآن را متروك و مهجور كرده، آن وقت از نسل جديد گله دارد كه چرا با قرآن آشنا نيست. قرآن در ميان خود ما مهجور است و توقع داريم نسل جديد به قرآن بچسبد...

اگر كسي علمش علم قرآن باشد يعني در قرآن زياد تدبير كرده باشد، تفسير قرآن را كاملا بداند، اين آدم چقدر در ميان ما احترام دارد؟ هيچ.

اما اگر كسي «كفايه» آخوند ملا كاظم خراساني را بداند يك شخص محترم و باشخصيتي شمرده مي‌شود...

عجب‌تر اين كه اين نسل كه با قرآن اين طور عمل كرده، از نسل جديد توقع دارد كه قرآن را بخوانند و قرآن را بفهمند و به آن عمل كنند! اگر نسل كهن از قرآن منحرف نشده بود قطعاَ نسل جديد منحرف نمي‌شد. بالاخره ما كاري كرده‌ايم كه مشمول نفرين پيامبر (ص) و قرآن شده‌ايم....هم نسل قديم و هم نسل جديد به قرآن جفا كردند و مي‌كنند. اول نسل قديم جفا كرد كه حالا نسل جديد جفا مي‌كند. در رهبري نسل جوان، بيش از هر چيز دو كار، بايد انجام شود: يكي بايد درد اين نسل را شناخت و آنگاه در فكر درمان و چاره شد. بدون شناختن درد اين نسل هرگونه اقدامي بي‌مورد است. ديگر اين كه نسل كهن بايد اول خود را اصلاح كند».

منابع :مطهري، مرتضي، ده گفتار، مقاله رهبري نسل جوان
 

مقاله از امير حسين تركش دوز همراه با تلخيص

 

/انتهاي پيام/