برنامه آموزشي – پژوهشي يك دانشگاه اسلامي

گروه معارف«خبرگزاري دانشجو»؛ دانشگاه اسلامي مثل هر دانشگاه ديگر بايد شرايط آموزش و پژوهش در سطح دانش روز را فراهم كند و دو هدف مهم دانشگاه را كه بالا بردن مرزهاي دانش و رفع نيازهاي جامعه باشد محقق سازد. اما علاوه بر اينها اين گونه دانشگاه بايد در بعد عملي شرايط لازم براي تهذيب اخلاقي دانش پژوهان را فراهم كند و در بعد نظري دانشجويان را با بينش اسلامي مجهز سازد. براي اين كار لازم است:

اولا) يك سلسله دروس مرتبط با جهان بيني اسلامي و مباني اعتقادي و ايدئولوژيك اسلام مقدم بر ساير دروس براي دانشجويان عرضه شود تا زيربناي فكري آنها با اعتقادات قطعي اسلامي مستحكم گردد و آنها بتوانند كليت قضايا را در چهارچوب جهان بيني الهي تحليل و تفسير كنند. ضمناً به نظر نگارنده لازم است استادان معارف اسلامي به اندازه كافي از علوم روز مطلع باشند.

 

ثانياً) تعدادي دروس كه قلمرو علوم و محدوديت آنها را تبيين كند عرضه شود. آموزش فلسفه ي علم و جامعه شناسي علم در پرتو معرفش شناسي اسلامي ضروري است.

 

ثالثا) براي دانشجويان هر رشته دروسي خاص عرضه گردد كه در آنها معارفي از آن رشته را كه به نظر مي رسد تعارض اصولي با جهان بيني اسلامي داشته باشند تبيين كند تا آنها بتوانند واقع بينانه تر قضايا را تحليل نمايند.

 

رابعاً) علم اسلامي بايد همبستگي تمام اشيا را، كه حاكي از ارجاع كثرات به واحد است نشان دهد. آن نبايد فقط به تجزيه ها توجه كند، بلكه بايد تركيب ها را هم در نظر داشته باشد (يعني به كليت واقعيت توجه كند). البته در مقام گردآوري داده ها و مطالعه ي آنها گريزي از تجزيه ي دانش به بخش هاي مختلف، نظير فيزيك، رياضي، زيست شناسي و غيره، نيست.

اما مساله هماهنگي اين علوم هرگز نبايد مورد غفلت واقع شود. وحدت بخشي نيروهاي مختلف طبيعت كه در چند دهه ي اخير مورد توجه فيزيك دانان قرار گرفته، نمودي از همين مطلب است، ولي در ديدگاه اسلامي وحدت صنع حاكي از وحدت صانع است و وحدت تدبير حاكي از يگانگي مدبر. امروزه كار علما پرداختن به جزئيات است، آدم هم در حوزه ي بسيار باريك تخصصي شان، و البته به حق بايد گفت كه از اين قضيه گريزي نيست. اما نكته اي كه هست اين است كه اكتفا به جزءنگري و غفلت از كل نگري درست نيست، زيرا ما را از رسيدن به جوانب مختلف اشياء و همبستگي هاي نامرئي آنها محروم مي سازد.

در سال هاي اخير، تعدادي از دانشمندان برجسته ي زمان ما متوجه شده اند كه تخصص گرايي بيش از اندازه دانش پژوهان را باريك بين به بار آورده است و جهان آنها را به حوزه ي باريكي كه در آن تخصص پيدا كرده اند محدود كرده است.

 

جهان اسلام، كه زماني پايگاه اين بينش بود، بايد بار ديگر به احياء آن بپردازد و در مراكز علمي خود آموزش و پژوهش علوم مهندسي و پزشكي را از حالت يك بعدي فعلي درآورد – حالتي كه در آن تفكر غالب فقط به يك زمينه ي تخصصي محدود اهميت مي دهد و دانش را به همان زمينه هاي خاص تخصصي محدود مي كند و جايي براي بينش جامع نگر باقي نمي گذارد.

منبع: از علم سكولار تا علم ديني ؛ دكتر مهدي گلشني با اندكي تلخيص

/انتهاي پيام/