سلیمی نمین: مصدق با انگلیسیها مشکلی نداشت
به گزارش خبرنگار سياسي «خبرگزاري دانشجو»، مناظره حسين شاه حسيني، از اعضاي سابق جبهه ملي و عباس سليمي نمین، مدير مركز مطالعات و تدوين تاریخ معاصر عصر سه شنبه، 30 فروردین در دانشگاه صنعتی اميركبير برگزار شد.
در اين برنامه كه با موضوع نهضت ملي شدن صنعت نفت توسط انجمن اسلامي دانشجويان مستقل دانشگاه اميركبير برگزار شد، ابتدا شاه حسيني با نظر به انتخابات دوره چهاردهم مجلس ملی، به اظهارنظر پرداخت.
وي انتخابات دوره چهاردهم مجلس را شروع خوبي براي بررسي نهضت نفت دانست و گفت: ويژگي بارز انتخابات اين دوره، ايجاد آزادي نسبي بود.
عضو سابق جبهه ملي افزود: در اين انتخابات تعدادي از شخصيت ها كه در زمان رضا شاه به حاشيه رانده شده بودند دوباره وارد عرصه شدند؛ ضمن اينكه تاييد صلاحيتی در ميان نبود و مردم مستقيما وكلا را انتخاب مي كردند.
شاه حسيني خاطرنشان كرد: البته محمدرضا نگذاشت اين آزادي به طور كامل اجرا شود و با دخالت او، خانواده مسعودي از تهران وارد مجلس شدند؛ اين در حالي است كه سايرين براي گرفتن راي، جلسات انتخاباتي برگزار مي كردند.
وي اضافه كرد: بيشتر اين افراد از شاگردان مدرس بودند و در جلسات انتخاباتي، فساد متصديان امور مثل تدين و سهيلي را برملا مي كردند كه در نهايت توانستند به همراه تعدادي از تحصيلكرده هاي خارج و تعدادي از چپ ها وارد مجلس شوند.
رئيس سازمان تربيت بدني دولت بازرگان در مورد آيت الله كاشاني گفت: او از كساني بود كه سابقه مبارزات ضد انگليسي در عراق داشت و دوران تبعيدش را در ايران مي گذراند و علاقه ملت به رهبران مذهبي باعث ورود وي به عرصه سياسي شد.
شاه حسيني در پايان بخش اول صحبت هايش گفت: در اين دوره، مسئله مهم براي ملت، انتخابات آزاد بود و هنوز بحث ملي شدن صنعت نفت مطرح نشده بود، اما این انتخابات، مقدمه شروع حركتي ملي در قالب مذهب بود.
سليمي نمين نيز با تاييد نظر شاه حسيني گفت: سابقه آيت الله كاشاني در ضديت با انگليس طولاني تر از دكتر مصدق است.
مدير مركز مطالعات و تدوين تاریخ معاصر افزود: اگر چه دكتر مصدق نسبت به مسائل ملي حساس بود، اما تا آغاز نهضت، حساسيتي نسبت به انگليس در او نمي يابيم.
وي بهترين مرجع تاييد حرف هايش را كتاب خاطرات خود مصدق دانست و اضافه كرد: در خاطرات و تالمات مصدق آمده است كه قبل از كودتاي 1299، وي كه والي فارس بوده، رابطه حسنه اي با پليس جنوب كه يك نيروي مهاجم به كشورمان محسوب مي شد، داشته و آنها را در مراسم رسمي دعوت مي كرده است.
سليمي نمين دوره انقلاب اسلامي را دوره تعريف نادرست شخصيت مصدق دانست و گفت: در دوره انقلاب اسلامي عده اي تلاش مي كردند مصدق را بيشتر از آنچه بود، نمايان كنند تا او را به عنوان يك رهبر، در مقابل رهبران جمهوري اسلامي قرار دهند.
مدير مركز مطالعات و تدوين تاریخ معاصر باز هم از خاطرات مصدق به عنوان شاهد مثال استفاده کرد و گفت: مصدق مي گويد: «پیرنيا به خانه من آمد و دو نفري تنها بوديم. وقتي او خواست درباره قرارداد دارسي صحبت كند گفتم حتي اينجا هم درباره رضاخان حرف نزن. من تصميم گرفته ام هيچ حرفي درباره سياست نزنم تا دچار مشكلي نشوم.»
وي افزود: حالا این شخصيت مصدق را مقايسه كنيد با مدرس كه از هر فرصتي براي برملا كردن فساد رژيم استفاده مي كرد.
سليمي نمين در توصیف شخصیت مصدق گفت: مصدق كسي است كه اگر ببيند همه مردم يك مطالبه را دارند و امكانات فراهم است، او هم همراه مي شود.
مدير مركز مطالعات و تدوين تاریخ معاصر فداييان اسلام را ركن اساسي نهضت ملي شدن صنعت نفت در كنار مصدق و كاشاني دانست و گفت: بعد از رضا شاه، استبداد متمركز رفته، اما استبداد غير متمركز جايگزين آن شده بود؛ در اين شرايط اگر فداييان اسلام نبود و از صندوق هاي راي محافظت نمي كرد و بعضي از موانع را برنمي داشت، هيچ عنصر ملي گرايي نمي توانست به مجلس راه يابد.
شاه حسيني در پاسخ به نظرات سليمي نمين درباره فداييان اسلام گفت: من با نواب صفوي و شهيد عراقي زندگي كرده ام؛ قطعا نقش فداييان اسلام بسيار حائز اهميت است.
وي فداييان اسلام را شاخه تندرو جریان كاشاني دانست و گفت: نواب صفوي گاهي به خود كاشاني هم معترض بود و نظريات خودش را هم در كنار دستورات آيت الله كاشاني اعمال مي كرد؛ همان طور كه كاشاني هم در بسياري موارد به نواب اعتراض مي كرد.
عضو سابق جبهه ملي در پاسخ به گفته سليمي نمين كه فداييان اسلام را حافظ انتخابات دانسته بود، از سازمان نگهبانان آزادي انتخابات نام برد كه در نهايت توده هاي خرده بورژوا به آنها اضافه شده و از حاميان ملي شدن صنعت نفت شدند.
شاه حسيني كاشاني را روحاني ای دانست كه در عين برجسته بودن، از حمایت حوزه علميه برخوردار نبود.
در ادامه مناظره، سليمي نمين ضمن مخالفت با شاه حسيني تصريح كرد: درست است كه آيت الله كاشاني، نماينده همه روحانيت نبود، اما ارتباط خوبي با مرجعيت داشت.
سليمي نمين در ذكر مصاديق براي اين امر گفت: وقتي كاشاني از تبعيد برگشت، آيت الله بروجردي به ديدارش رفت و در جايي ديگر، هزينه وديعه مسكن كاشاني را تقبل كرد.
مدير مركز مطالعات و تدوين تاریخ معاصر درباره آيت الله بروجردي نيز گفت: وي يك ماموريت خاص براي خود قائل بود و آن اينكه در دورهاي كه همه نهادهاي ديني نابود شد، به تجديد بناي نظام روحانيت پرداخت، بنابراين به حمايت معنوي از آيت الله كاشاني اكتفا كرد.
وي تاكيد كرد: آنچه از مكتوبات عناصر شاخص دريافتم، اين است كه مصدق پيشقراول مبارزه نيست، اما با اقبال ملت همراه مي شود، در حالي كه حساسيت جدي به انگليسيها ندارد.
شاه حسيني در مقام دفاع از مصدق گفت: مصدق عنصري نبود كه در مقابل مذهب بايستد؛ در دوره هفدهم مجلس و در زمان مصدق براي اولين بار فراكسيون روحانيت شكل گرفت؛ مصدق همان مجازاتي را كه براي اهانت به شاه در قانون آمده بود براي مراجع هم گذاشت، اما نبايد در زندگي او به دنبال نماز و روزه باشيد؛ چرا كه او مذهب را خيلي بالاتر از اين اعمال مي دانست.
وي درباره اختلاف كاشاني و مصدق هم گفت: اطرافيان كاشاني و بويژه فرزندان و دامادش، ذهن او را نسبت به مصدق خراب كردند؛ فرزندان او كار را به گونهاي پيش بردند كه جامعه در مقابل كاشاني قرار گرفت و همانها او را از بين بردند.
اين عضو سابق جبهه ملي تاكيد كرد: انگليسيها از طريق فرزندان كاشاني از او انتقام گرفتند.
سليمي نمين در ادامه تصريح كرد: علاوه بر ايراداتي كه درباره اطرافیان آيت الله كاشاني به درستي مطرح شد، بايد گفت كه آیت الله کاشانی خودش هم ضعفهايي داشت.
مدير مركز مطالعات و تدوين تاریخ معاصر افزود: درست است كه فرزندان كاشاني چندان صالح نبودند و به شخصيت و شانيت او لطمه جدي وارد كردند، اما كاشاني خودش هم ضعفهايي داشت كه يكي از مهمترين آنها نداشتن تشكيلات بود.
وي سپس به انتخاب نادرست شمس قنات آبادي، مسئول امور بيت كاشاني اشاره كرد و گفت: كاشاني نبايد به آدم مشكوكي مثل او كه يك روزه لباس روحانيت را كنار گذاشت، اعتماد مي كرد.
سليمي نمين سپس تاكيد كرد: اين ضعفهاي كاشاني را مصدق هم داشت، او وقتي مي خواست به آمريكا برود، دامادش را كه همه مي دانستند حقوق بگير انگليس است از ترس همسرش با خود برد.
مدير مركز مطالعات و تدوين تاریخ معاصر درباره منشا اختلافات دو رهبر نهضت نفت تصريح كرد: پان ايرانيستها نقش مهمي در دامن زدن به اختلافات مصدق و كاشاني داشتند، بنابراين طبيعي است كه كاشاني قبول نكند فروهر كه سردسته حمله به منزلش و تخريب آن است، از طرف مصدق نيامده باشد؛ چون او از افراد بسيار نزديك به مصدق بود.
وي تاكيد كرد: دكتر مصدق در ايجاد اين تصور غلط در ذهن آيت الله كاشاني نقش اساسي داشته است.
سليمي نمين افزود: مصدق برخلاف توصيههاي بسياري از دلسوزان، به حزب توده بسيار پر و بال داد و دشمن هم از نفوذش در حزب توده استفاده كرد و آن چنان نگراني در جامعه به وجود آورد كه مردم از نهضت دور شدند؛ اگر مصدق اين اشتباه را نمي كرد، قطعاً آيت الله كاشاني اين چنين دچار ياس نمي شد.
شاه حسيني در آخرين بخش از صحبتهايش با انتقاد از استدلالهاي سليمي نمين گفت: مصدق نخست وزير كشور بود و بايد در همه امور دخالت مي كرد، اما اين سطح دخالت در حيطه وظايف كاشاني نبود و طبق قانون نبايد به مسائلي مثل گفت و گو با سفراي خارجي و اظهارنظر درباره سياست خارجي می پرداخت.
وي افزود: كاشاني نبايد به كنفرانس صلح نماينده مي فرستاد و يا نبايد چند بار به محمدرضا نامه مي نوشت؛ چرا كه او يك چهره ضد شاه بود، با اين توضيحات بايد گفت، كاشاني عظمتي را كه يك رهبر سياسي بايد داشته باشد، نداشت؛ اين در حالي است كه بعضيها دوست داشتند كاشاني هر كاري مي خواست بكند.
سليمي نمين در پاسخ به اين اظهارات شاه حسيني گفت: آيت الله كاشاني علاوه بر برجستگي چهره مذهبي و سياسي، رئيس مجلس است و به عنوان رئيس يك قوه به اندازه نخست وزير حق اظهارنظر و دخالت در امور، اما در حيطه قانون را داشت.
وي ادامه داد: چگونه است كه مصدق مي گويد در كشور آزادي است و حزب توده بايد بتواند حرفش را بزند، اما اين آزادي را براي آيت الله كاشاني قائل نيست.
مدير مركز مطالعات و تدوين تاریخ معاصر تاكيد كرد: يكي از ايرادات مصدق اين است كه خودش را قدرت مطلق مي داند و حرف هيچ كس ديگري را قبول نمي كند؛ او نه مجلس مي خواهد و نه قانون، اشكالي كه اكنون هم در بعضي از مسئولان مي بينيم.
سليمي نمين ادامه داد: اشتباه بزرگ ديگر مصدق تعطيل كردن مجلس بود؛ چرا كه اگر اين كار را نمي كرد شاه جرات خلع او را پيدا نمي كرد.
رئيس مركز مطالعات و تدوين تاريخ معاصر در پايان خود بزرگ بيني مصدق را عامل شكست او دانست.
لازم به ذکر است، سلسله جلسات رفتارشناسی سیاسی سه شنبه هر هفته توسط انجمن اسلامی دانشجویان مستقل در دانشگاه امیرکبیر برگزار می شود./انتهاي پيام/