سفارشي سازي؛ كتاب‌هايي براي نخواندن

گروه فرهنگي «خبرگزاري دانشجو»؛ يكي از مواردي كه در حوزه دولتي فرهنگ و هنر وجود دارد، بحث آثار سفارشي است كه حوزه ها و قالب هاي مختلف و در دولت هاي گوناگون با سياست ها و سيلقه هاي متفاوت، ولي به صورت مستند وجود داشته است.

واقعيت آن است كه سفارش آثار هنري و توليد آثاري كه بودجه آنها توسط نهادهاي عمومي شكل مي گيرد، امري است مسبوق به سابقه كه بسياري از آثار برجسته هنري در طول تاريخ هنر از دل همين سفارش ها بيرون آمده اند و تجربه تاريخ هنر گوياي اين حقيقت است كه سفارش دادن يك اثر هنري و توليد آن بر اساس سياست هاي حمايتي بالذات و در اصل، الزاما نكته اي منفي در برندارد و لزوما نتيجه اي نامناسب را به دنبال نخواهد داشت.

مروري بر آثار پديد آمده از دل مناسبات سفارشي، گوياي اين حقيقت و واقعيت است كه بخشي از هنر فاخر نتيجه كارهاي سفارشي است؛ مثل بسياري از نمايش ها، آثار موسيقيايي و حتي فيلم هاي سينمايي.

اين واقعيت گوياي اين است كه اصل سفارش دادن و سفارش گرفتن نهاد و هنرمند نه تنها الزاما هيچ نكته منفي در برندارد، بلكه مي تواند كمك موثري در جهت تقويت هنر فاخر و اصيل و ماندگار باشد.

اما از سوي ديگر بسياري از تجربه هاي هنر سفارشي نيز قابل دفاع نيستند و نتايج تاسف باري را به دنبال داشته اند.

آثاري كه در قالب هاي گوناگون و با صرف هزينه هاي گزاف پديد آمده اند، بدون آن كه مخاطبي جدي داشته باشند و بدون آن كه اثري بر جامعه هنري گذارند و نامي از خود باقي.

اين آثار پيش از آن كه تولد يابند، مي ميرند و قبل از آن كه مخاطبي براي خود برگزينند، از دست مي روند؛ گر چه زمان و هزينه گزافي صرف تبليغات آنان شود و انواع و اقسام حمايت ها از آنها صورت گيرد، با اين حال از اثرگذاري حداقلي در ميان مخاطب معدود نيز عاجزند.

دليل اصلي روي دادن اين اتفاق، نبودن استانداردها و عدم رعايت ضوابط هنري و اصول قصه اي در امر توليد اين آثار و حمايت هاي صورت گرفته از آنها است. نمونه هاي متعدد چنين وضعيتي را مي توان در حوزه كتاب در دوران دولت فعلي و قبلي مشاهده كرد؛ آثار مختلفي كه بدون رعايت پشتوانه هاي فكري و هنري و جذابيت هاي لازم توليد مي شوند و در نهايت يا توسط ادارات دولتي و شبه دولتي براي كتابخانه هاي عمومي خريداري و يا راهي خمير خانه مي شوند، انبوهي از اين كتاب ها كه توسط ناشرين دولتي و شبه دولتي در طول سال هاي اخير منتشر شده است، فاقد ارزش هاي متني و جذابيت هاي لازم براي مخاطبين متنوع در سطح جامعه است.

كتاب هايي كه در حوزه هاي مختلف و صرفا به مدد بودجه دولتي و رابطه ميان ناشران و برخي نويسندگان پديد مي آيند و اساس اين كتاب ها بي ارزش و بي فايده و غالبا بي اثرند.

يكي از مواردي كه درباره اين آثار وجود دارد، تامين و جبران موارد فوق الذكر است. با ارائه آمارهاي غلط انداز و عموما كاذب، به نحوي كه وقتي يك كتاب با بودجه عمومي چاپ مي شود و مخاطبي ندارد، ناشر دولتي و يا شبه دولتي بايد براي اين اقدام خود دستاويزي داشته باشد و چه چيزي بهتر و گمراه كننده تر و سهل والصول تر از ارائه آمار كاذب.

 

ارائه اين آمار گاه هرچه فربه تر و غير واقعي تر باشد، بيشتر مي تواند فضاي مسموم ايجاد كرده و مسئولان و مخاطبين را بيشتر تحت تاثير قرار دهد و به همين نحوه سيكل معيوبي از زمينه هاي غير استاندارد منجر به توليد آثار بي ارزشي مي شود كه بايد براي پديد آمدنشان توسط عاملين آنها توجيه و دليل تراشي به اندازه كافي و وافي صورت گيرد و همين امر موجبات بوجود آمدن شرايط غير واقعي و به دور از حقيقت در حوزه نشر كتاب و تبعات منفي بي شمار ناشي از آن مي شود؛ فضايي كه در نوشته هاي بعدي به تفصيل آن را بررسي خواهيم كرد./انتهاي پيام/