آواتار؛ سيطره اي بر تكنيك مجلل

گروه فرهنگي «خبر گزاري دانشجو»؛ آواتار ساخته جيمز كامرون كارگرداني كه در مراسم اسكار، خود را رهبر جهان ناميده بود فيلم مهمي است.

فيلمي از كارگردان برجسته سينماي آمريكا كه در كارنامه پر و پيمانش يك اثر استثنايي به عنوان خيره كننده ترين و پرفروش ترين فيلم تاريخ سينما دارد؛ تايتانيك.

اما در آواتار خلاقيت ها و ويژگي هاي تكنيكي كاملا جديد در قالب هاي نو و فرا مدرني به شكلي انبوه و حيرت آور وجود دارد.

فيلمي در 163 دقيقه و با بودجه اي حدود 300 ميليون دلار كه خلاقيت هاي تكنيكي فرا مدرني اش موجبات ميخكوب شدن مخاطبان را در سراسر جهان فراهم كرد.

آواتار فيلمي است در سيطره تكنيكي مجلل و براق كه يادآور فيلم هاي جنگ ستارگان است با اين تفاوت كه خلاقيت و تكنيك و ظهور و بروز دستاوردهاي محيرالعقول بشر در اين وادي كه به شكل انبوه و متراكمي در اين فيلم است آن را تبديل به اثري بي نظير و بي قرينه در طول تاريخ سينما و سينماي معاصر كرده است.

واقعيتي كه براي آوتار از اين جهت پديد آمده صرفا معلول حضور متراكم و قدرتمند تكنولوژي نيست بكله ره آورد استفاده هاي خلاقانه و جشم نواز در اين تكنولوژي است.

از جهت ساختاري آواتار وجه تمايزي جدي با نمونه هاي پيشين خود دارد كه در فضاي تكنيكي و از جهت بهره مندي هاي تكنولوژيك صورتي قدرتمند و جلوه اي معتنابه داشته اند و آن وجه تمايز تلفيق اين سيطره تكنيكي مجلل با يك فضاي داستاني است به نحوي كه مخاطب  علاوه بر اينكه با فضاي خلاقانه و صورت هاي خيره كننده تكنولوژيك فيلم روبه رو مي شود در دريايي عميق از داستاني گرم غرق مي شود و اين دقيقا اتفاقي است كه عموما در آثار سينمايي از اين دست كمتر شاهد آن هستيم و يا اين عمل به شكلي رقيق و غير قابل دفاع رخ مي دهد.

داستان آواتار در سال 2154 مي گذرد و زماني كه گروهي از ارتش آمريكا به سياره اي ناشناخته و جنگل وار اعزام مي شوند و در آن براي استخراج منابعي كه زمين به آن نياز شديدي دارد به كار مي افتند و در اين موقعيت تعامل ها و تقابل هاي كه ميان افراد ارتش آمريكا و بوميان سياره ناشناخته رخ مي دهد فضاي مي شود براي روايات داستاني فيلم كه البته همانطور كه اشاره شد در فضاي كاملا خيره كننده و فرامدرن و با استفاده از تكنولوژي و تكنيك هاي ساختاري فضاي بي نظير و مجلل از نسل جديدي از جلوه هاي ويژه سينمايي را به منصه ظهور مي رساند.

اما در اثناي اين روايت داستاني و آن تكنيك هاي ساختاري دو مضمون به عنوان پيام هاي انساني و سياسي فيلم مورد توجه قرار مي گيرد.

يكي از اين مضامين بحث پردامنه و چالش برانگيز نابودي تمدن انساني و طبيعت جهان به دست خود انسان و مضمون ديگر نوعي پيام ضد جنگ درباره حضور نظامي آمريكا در سال هاي اخير است كه در فيلم به تشبيه و كنايه و در پوشش اتفاقات سال 2154 بيان مي شود.

اين دو مضمون در تلاقي با آن خلاقيت هاي تكنيكي در راستاي يك كليت سينمايي قرار مي گيرد كه اين كليت سينمايي تمام دستاورد بصري آواتار طي اكران آن در غرب و ديده شدندش در ساير نقاط جهان است و آن دستاورد چيزي نيست جزء يك همپوشاني ناگفته و همداستاني نهفته ميان مخاطب فيلم و سازنده اثر كه همان سيطره مرعوب كننده تكنيك و جلوه هاي ويژه باشد در سرشت و سرنوشت انسان معاصر.

 

به عبارت ديگر آواتار گرچه مضموني سياسي همچون ضد جنگ بودن و پيام سبز دفاع از طبيعت و مضمون انساني تذكر و تنبه نسبت به چالش نابود تمدن بشري به دست خود انسان را در لايه هاي متني و تو در توي بطن فيلم مي گنجاند اما حقيقت آن است كه اين همه در قدرت اعجاب آور و حيرت انگيز نسل جديدي از جلوه هاي ويژه كه آواتار قدرت بالامنازعه رونمايي و استمرار آن است محو مي گردد و فرصتي براي خودنمايي و جهت دهي بايسته و شايسته و در خورد تعامل به ذهن مخاطب نمي دهد.

نهايتا نكته مبنايي و اساسي درباره آواتار كه ساخت آن آنطور كه جيمز كامرون، كارگردان پرآوازه اش مدعي است كه 12 سال به طول انجاميده اين است نوع تصويري كه از جامعه آمريكا و نمادهاي قدرت آن مثل ارتش در كنار مضامين سياسي و انساني فيلم به اينجا منتهي مي شود كه جهان آينده در هر فضا و موقعيتي كه باشد قطعا مرعوب و در سيطره تكينيك مجلل غرب به ويژه آمريكا و زير سلطه فكري و فرهنگي نماد كامل و بي منازعه اين فرهنگ و آموزگار بشر امروز يعني سينماست.

 

ادامه دارد ...

 

/انتهاي پيام/