بي‌توجهي مسئولان نمايشگاه به تخلفات ناشران و بي‌عدالتي در واگذاري غرفه‌‌ها

گروه فرهنگي «خبرگزاري دانشجو»؛ بيست و چهارمين نمايشگاه بين المللي كتاب تهران عصر روز گذشته با حضور رئيس جمهور كار خود را آغاز كرد، در اين دوره از نمايشگاه 2300 ناشر داخلي و 1600 ناشر خارجي از 67 كشور جهان حضور دارند؛ به اين بهانه گفت و گويي را با دكتر محس پرويز، معاون سابق فرهنگي وزير ارشاد داشته ايم كه متن اين گفت‌وگو بدين شرح است: 

 

دكتر محسن پرويز در گفت‌وگو با خبرنگار فرهنگي «خبرگزاري دانشجو»، در خصوص روند معرفي كتاب ها به خانه كتاب براي حضور در نمايشگاه گفت: خانه كتاب مرجع تصميم گيري در خصوص آمدن كتاب‌ها به نمايشگاه نيست؛ بلكه به عنوان يك پايگاه اطلاع رساني كتاب و مطلع اي از روند چاپ كتاب‌ها است باعث شده است كه ناشران كتاب هاي خود را براي حضور در نمايشگاه به اين موسسه اعلام كنند.

وي در ادامه با اشاره به تدوين آيين نامه اي براي حضور كتاب ها در نمايشگاه بيان داشت: در اين آيين نامه شرايط كتاب‌ها اعلام و به ناشران داخلي و خارجي اطلاع داده مي شود.

 

 

پرويز با بيان اينكه بخشي از محدوديت‌ها در اين آيين نامه مربوط به سال انتشار و برخي ديگر مربوط به محتوي كتاب هاست، افزود: در سال بين 60 تا 70 هزار عنوان كتاب در كشور عرضه مي شود، طبعاً اگر محدوديتي براي كتاب‌‌هاي حاضر در نمايشگاه نباشد و با توجه به اينكه در نمايشگاه كتاب‌ها با تخفيف عرضه مي شود، ممكن است بعضي از ناشرين كتاب‌‌هاي تاريخ گذشته  و يا كتاب هايي را كه طالب بيرون از نمايشگاه ندارد، عرضه كند.

معاون فرهنگي سابق وزير ارشاد در ادامه گفت: در دوره‌هايي از نمايشگاه‌هاي استاني اين اتفاق افتاد و ناشر كتاب‌هايي را كه در انبار موجود داشت به نمايشگاه آورد.

وي در خصوص محدوديت در بحث محتواي كتاب‌ها نيز گفت: يه تعداد كتاب كه شايد تعداد آن به 100 عنوان نيز نرسد، به لحاظ محتوايي فروششان در دوره‌هاي قبل نمايشگاه محدود و به ناشر نيز اعلام شده بود.

 

پرويز؛ كتاب‌هاي فروغ فرخزاد را از جمله اين كتاب‌ها دانست و گفت: امسال را اطلاع ندارم كه اين محدوديت‌ها اعمال مي شود يا نه اما در 5 دوره فعاليت بنده دليل محدوديت كتاب‌هاي فرخزاد يك تصميم كارشناسي بود كه گرفته مي شد.

معاون فرهنگي سابق وزير ارشاد ادامه داد: كتاب‌هاي فروغ ممكن بود كه در نمايشگاه باعث عكس العمل افراطي بعضي از افراد شود و مشكلاتي را براي نمايشگاه ايجاد كند.

مشكل جمع آوري كتاب در نمايشگاه بيشتر مختص ناشران خارجي است

 

وي در ادامه با بيان اينكه مشكل محتواي كتاب يا جمع آوري آن بيشتر با ناشران خارجي است، بيان داشت: در بخش خارجي به خصوص ناشران عرب زبان بعضي ضوابط رعايت نمي شود مثلاً كتابي را به نمايشگاه مي آورند كه در متن كتاب اسم خليج عربي آورده شده در حالي كه از قبل به ناشر اعلام شد كه چه محدوديت‌هايي براي عرضه كتاب  وجود دارد و مسلماً اين كتاب فضا را ملتهب مي كند و از سطوح نمايشگاه بايد جمع آوري شود.

پرويز اظهار داشت: مشكل دوم در بخش ناشران خارجي كتاب‌هايي است كه به صورت اندك عرضه مي شود و تاثيرگذاري فرهنگي مهمي هم ندارد، مثلاً كتابي در خصوص نظرات وهابيت است و در حدود 4 عنوان در نمايشگاه عرضه مي شود و قطعاً مراكز پژوهشي از اين كتاب‌ها استفاده مي كنند اما يك فردي اين كتاب را خريداري مي كند و به افرادي كه درد دين دارند مثل مراجع اين كتاب را نشان مي دهد و مي گويد كه اين  كتاب در نمايشگاه كتاب عرضه شده است به خاطر همين مسئله اين نوع كتاب‌ها از سطوح نمايشگاه جمع آوري مي شوند.

 

معاون فرهنگي سابق وزير ارشاد در خصوص كتاب‌هايي كه از سطح نمايشگاه جمع آوري مي شوند و مورد دارند، گفت: قبل از نمايشگاه نوزدهم تعداد كتاب‌‌‌هايي كه از سطح نمايشگاه جمع آوري مي شد چند برابر بود، اما انعكاس خبري نزديك به صفر بود؛ اما در دوره دولت نهم حجمه رسانه اي در اين خصوص چندين برابر شد.

وي افزود: در هر صورت نمايشگاه همواره بايد بدون حاشيه برگزار شود و قطعا حضور برخي كتاب‌‌ها ايجاد حاشيه مي كند و قاعدتا نبايد عرضه شوند، اين مسئله محدود به ايران نيست بلكه در نمايشگاه‌هاي كشورهاي ديگر نيز اگر در نقد صهيونيسم و يا هولوكاست كتابي داشته باشيد اجازه عرضه نمي دهند، مسئله اينجاست كه بايد رفتارمان در قبال اين مسائل عاقلانه و با تدبير و برنامه ريزي باشد.

پرويز تاكيد كرد: ممكن است ناشر كتابي را چاپ كند و بعد مجوز كتاب در بازرسي باطل شود، اما ناشر همان عنوان كتاب را به نمايشگاه بياورد و وقتي كتاب جمع آوري شود براي اينكه تخلف خود را بپوشاند شروع به سر و صدا كند.

 

 

معاون فرهنگي سابق وزير ارشاد بيان داشت: در كميته ناشران داخلي تخلفات ناشران در نظر گرفته مي شود و اگر ناشري سال قبل تخلفي را انجام داده باشد و به همان ميزان فضا در نمايشگاه در اختيارش باشد اين مسئله قصور برگزار كننده نمايشگاه است كه به تخلفات توجه اي نكرده است.

 

وي در خصوص انحصاري بودن حق چاپ كتاب‌هاي افرادي كه وجه ملي و فراملي دارند، گفت: قانون مصوب كه مربوط به دهه چهل بود تا 30 سال حق انحصار كتاب را به خانواده اين افراد مي داد مثلا در خصوص شهيد مطهري 30 سال تمام شد اما پسرشان طرحي را به مجلس بردند كه حق انحصار براي هميشه براي خانواده باقي بماند كه مجلس هم با تغييراتي اين طرح را تصويب كرد.

 

پرويز در مورد اينكه اين طرح براي هميشه در انحصار خانواده باشد، گفت: قانون گذار با توجه به اينكه اين افراد كه محل درآمدشان از چاپ كتاب بوده است و خود را وقت علم كرده اند بعد از فوت اين افراد اين حق را به خانواده داده است و در همه جاي دنيا نيز همين طور، اما در مورد اينكه ممكن است مشكلاتي در اين خصوص به وجود بيايد وزارت ارشاد نمي تواند در اين مورد تصميم بگيرد و مجلس كه قانون گذار است بايد در اين مورد راهكاري بيانديشد.

 

 

 

معاون فرهنگي سابق وزير ارشاد همچنين در خصوص ضابطه مند بودن مميزي‌ها در حوزه ادبيات داستاني گفت: عملكرد امروز را بايد از مسئولان وقت سوال كنند اما ملاك عمل در ضوابط نشر كتاب مصوب شوراي عالي انقلاب فرهنگي در سال 67 است و به جهت اينكه اين ضوابط شفاف نبود بازنگري درسال 89 انجام و ابلاغ شد.

وي افزود:در آيين نامه جديد ضوابط نشر كتاب هيئت‌هاي نظارت ساماندهي شده و قاعده بر اين شده است كه كار نظارت بر عهده دو هيئت نظارت كودك و بزرگسال باشد در آيين نامه قبلي هيئت نظارت، منتخب شوراي فرهنگ عمومي بودند كه با حكم وزير انتخاب مي شدند اما در آيين نامه جديد سطح هيئت نظارت بالاتر آمد و منتخب شوراي عالي انقلاب فرهنگي شد كه زير نظر اين هيئت كميته‌هاي تشكيل شد كه اين كميته‌ها در حوزه‌هاي مختلف مشغول به كار مي شوند و در همين حوزه دو كميته به شكل موازي فعاليت مي كنند كه اعضاي اين كميته‌ها از شوراي فرهنگي عمومي هستند.

 

 

پرويز بيان داشت: ‌در آيين نامه قبلي مسئوليتي متوجه ناشر نبود اما در حال حاضر ناشر موظف است اثر را قبل از چاپ بخواند و تاييد كند كه مطابق با ضوابط است در حالي كه قبلا فقط ارشاد اين مسئوليت را به عهده داشت.

معاون فرهنگي سابق وزير ارشاد با بيان اينكه آيين نامه در حال حاضر مسكوت مانده است، گفت: هنوز هم به آيين نامه جديد عمل نمي شود و اين مسئله از لحاظ حقوقي مشكل دارد اين در حالي است كه اقدامات اداره كتاب با وجود ثبت شدن هيئت نظارت وجه قانوني ندارد، همچنين از زماني كه اين آيين نامه ابلاغ شده آيين نامه‌هاي مغاير باطل است و طبق آيين نامه قبلي نمي توان عمل كرد، اين در حالي است كه هيئت نظارت قبلي هم مهلتش تمام شده و در حال حاضر به آيين قبلي و جديد عمل نمي شود و اداره كتاب به نظر خودش و مسئولان بالاتر توجه مي كند در حالي كه اين خلاف است.

 

وي با بيان اينكه بنده در زمان مسئوليتم در معاونت فرهنگي ارشاد از حوزه نظارت پيش از چاپ كتاب در محدوده ادبيات داستاني راضي نبودم، گفت: در حال حاضر نيز اتفاقي در اين حوزه نيفتاده و بعضا سهل گيري ها و سختگيري هاي بي‌‌جا انجام مي شود ولي چون بنده بنا نداشتم در مسائل جزئي دخالت كنم طبق روال كارها انجام مي شد، اما انتقاد به اين حوزه وارد است.

پرويز در خصوص كتاب «مردگان باغ سبز» كه توقف و رفع توقيف شد، گفت: اين مسئله مربوط به دوره آقاي دري است و من اين كتاب را نخواندم اما مطمئنم كه بايرامي انسان متعهدي است و قلمش نلغزيده است و با توجه به اينكه كتاب با اصلاح مقدمه‌اش دوباره مجوز گرفت نشان دهنده آن است كه اين مسئله سوء تفاهم بوده چون داستان كه با مقدمه اصلاح نمي شود و اين سوء تفاهم است كه با مقدمه اصلاح مي شود.

 

معاون فرهنگي سابق وزير ارشاد در خصوص انتشار آثار در حوزه انقلاب اسلامي با توجه به تاكيدات رهبري گفت: فرمايشات رهبري در حوزه ادبيات داستاني رهنمودهاي عام است و تك اثر هاي خوبي نيز در اين حوزه به خصوص كودك و نوجوان چاپ شده است البته يك مجموعه نيز تحت عنوان داستان‌هاي انقلاب توسط حوزه هنري گردآوري شد.

 

وي تاكيد كرد: در واقع حجم پرداختن به انقلاب اسلامي به عنوان يك رخداد مهم مدنظر بوده است كه طبيعي است كه از اين حجم بالا آثار برگزيده شاخصي خارج شود.

 

 

پرويز با اشاره به جشنواره داستان انقلاب گفت: اين جشنواره به همت امير حسين فردي تشكيل شده است كه توجه زيادي را به سوي حوزه داستان انقلاب ايجاد كرد، در دوره‌هاي قبل جزو هيئت داوري نبودم اما در اين دوره اخير دو يا سه كتاب خيلي خوب از شهرستان وجود داشت كه جز آثار برگزيده هم بودند.

 

معاون فرهنگي سابق وزير ارشاد با بيان اينكه اين جشنواره باعث شده افرادي برگزيده شوند كه شايد امكانات زيادي هم ندارند اما آثار خوبي را ارائه مي كنند اظهار داشت: جريان سازي در اين حوزه مدنظر رهبري است و اميدواريم با حمايتي كه از جشنواره داستان انقلاب مي شود در اين حوزه شاهد جريان سازي باشيم.

 

 

 

وي با اشاره به تاسيس بنياد ادبيات داستاني گفت: با توجه به تاكيدات رهبري در حوزه ادبيات داستاني و روحيه عدالت محوري در دولت نهم، با صفار هرندي، وزير سابق ارشاد به اين نتيجه رسيديم كه لازم است تشكيلاتي در حوزه ادبيات داستاني ايجاد شود كه از اين حوزه حمايت كند و به آثار اين حوزه در شهرستان‌ها بپردازد.

 

پرويز افزود:نامه نگاري‌هاي تشكيل بنياد ادبيات داستاني  در سال 85 صورت گرفت و اساسنامه‌اي تهيه شد كه به امضاي وزير رسيد. اما در روند اجرايي در سطوح پايين تر 3 بار دست به دست شد. و در نهايت در سطح شركت به ثبت قانوني رسيد. اما مشكل از دورن وزارت ارشاد بود كه مجوز فعاليت از اداره كل مربوط صادر شد.

معاون فرهنگي سابق وزير ارشاد بيان داشت: هيئت امناي بنياد نيز با ملاك و معيار و مكان مشخص تشكيل شد و فعاليت‌هايي را در شهرستان‌ها آغاز كرد اما با رفتن بنده از وزارتخانه شنيدم كه اين بنياد منحل اعلام شده و بايد به عنوان زير مجموعه خانه كتاب فعاليت خود را ادامه دهد كه اين مسئله از لحاظ حقوقي مشكل دارد و يك مجموعه مشخص نمي تواند زير مجموعه يك مجموعه ديگر باشد بلكه بايد منحل شود و به عنوان يك بخش كار كند.

وي افزود: بر اين اساس نامه‌اي را در سايت شخصي خودم چاپ كردم كه باعث شد تعطيلي اين بنياد متوقف و هيئت امناي جديد معرفي شود و دري هم در جوابيه نامه من نوشت كه تا يك سال ديگر 100 عنوان كتاب شاخص در اين حوزه هم رديف با جنايت و مكانات بينوايان خواهيم داشت.

نويسنده هاي جوان تحول بزرگ ادبيات دردهه 80 هستند

 

پرويز در خصوص بزرگترين تحول در دهه هشتاد در حوزه ادبيات گفت: پيدا شدن چهره‌هاي جوان و جديد كه خوب مي نويسند و آثار خوبي هم از آنها چاپ شده شاخص ترين رويداد دهه هشتاد حوزه ادبيات است.

 

 

معاون فرهنگي سابق وزير ارشاد در خصوص وضعيت حجاب غرفه داران در نمايشگاه كتاب گفت: غرفه داران كارمند وزارتخانه نيستند و توسط بخش خصوصي به خدمت گرفته مي شوند اين در حالي است كه حدود 12 هزار نفر مشغول به فعاليت در روزهاي نمايشگاه هستند.

 

وي با بيان اينكه اگر نمايشگاه حاشيه ديگري نداشت اين مسئله قابل حل بود، گفت: ناشر، چند فروشنده براي مدت محدود استخدام مي كند و گاهي اوقات اين افراد ثابت هستند، راه درست اين مسئله اين است كه هر كسي در غرفه كار مي كند كارت ويژه اي داشته باشد كه معرف او باشد اما اين مسئله مخصوصا در دوره فعلي امكان پذير نيست چون بايد از چند ماه جلوتر اين كار مي شد.

پرويز بيان داشت: در 5 دوره حضور بنده در وزارتخانه به اين سمت رفتيم كه نمايشگاه يك نهاد ثابت و مكان ثابت داشته باشد.

معاون فرهنگي سابق وزير ارشاد تاكيد كرد: اگر نمايشگاه يك نهاد دائمي داشته باشد و در طول سال با ناشران جلسه بگذارد مطمئنا اين مشكلات قابل حل است، امسال مطمئنا مشكلات سال قبل حل نشده چون در يك موقعيت سخت قرار نگرفته و روند اصلاحي انجام نشده، اگر مشكلات سال‌‌‌هاي گذشته حل شود امكان بهبود شرايط وجود دارد.

 

وي ادامه داد: سال گذشته در حوزه حجاب و عفاف كار اساسي كرديم به طوريكه هر شب غرفه‌ها رصد و به كساني كه وضعيت حجاب درست نداشتند تذكر داده مي شد و در پايان نمايشگاه از غرفه‌هاي برتر در حوزه حجاب تقدير شد.

پرويز افزود: بايد ببينيم‌ آيا امسال با ناشران متخلف سال گذشته برخورد شده است من مي گويم نه، چون احكام مديران بعد از عيد صادر شده در حالي كه بايد از سال قبل اين موضوع انجام و با ناشران در مورد توزيع عادلانه غرفه‌ها جلسه گذاشته مي شد، مطمئنا الان عدالت صورت نگرفته و اگر كسي سال گذشته تخلفي داشته امسال در توزيع غرفه‌ها اين مسئله رعايت نشده است.

 

معاون فرهنگي سابق وزير ارشاد در خصوص پيشنهاد اختصاص يك روز از نمايشگاه به خانم‌ها گفت: اين مسئله مشكلاتي را به دنبال دارد زيرا درصدي از بازديدكننده‌ها از شهرستان‌ها مي آيند، همچنين در خصوص غرفه داران نيز مشكلاتي مطرح است.

وي بيان داشت: در حال حاضر حدود 35 يا 45 درصد فضاي مسقف به غرفه‌ها اختصاص دارد و بقيه فضاي باز است اين در حالي است كه در نمايشگاه هاي بزرگ دنيا اين آمار 40 به 60 است و گاهي اوقات 50-50 اما ما در نمايشگاه فقط يك خيابان درست كرده‌ايم و دو طرف را غرفه قرار داده‌ايم، فضا حتي براي ديدن كتاب هم مناسب نيست، اين جزو مشكلاتي است كه بايد كارشناسي و راه حلي مناسبي برايش در نظر گرفته شود./انتهاي پيام/