نظارت نمایندگان بر نمایندگان

گروه سياسي «خبرگزاري دانشجو»؛ طرح نظارت بر نمایندگان مجلس، طرحی است که با پیشنهاد مقام معظم رهبری و تایید نمایندگان به مجلس وارد شد و پس از گذشت حدود یکسال مراحل نهایی تصویب را طی می‌کند. طرح نظارت بر نمایندگان مجلس که امروز به یکی از مهمترین طرح‌های مجلس بدل شده است، پیشنهادی بود که حدود یکسال پیش از سوی رهبر معظم انقلاب در دیدار سالانه بهارستانی ها مطرح شد.

 

در خردادماه سال گذشته رهبر معظم انقلاب در دیدار با نمایندگان مجلس شورای اسلامی، با توجه به اهمیت کار نمایندگان مجلس اظهار داشتند: «مجلس که بر دیگران نظارت می‌کند، خوب است که بر خود هم نظارت کند.» نمایندگان نیز با سر دادن تکبیر آمادگی خود را برای تصویب و اجرای این طرح اعلام داشتند. پس از دیدار اخیر نمایندگان مجلس با رهبر معظم انقلاب و تاکید حضرت آیت‌الله خامنه‌ای بر اعمال نظارت بر مجلس، برخی نمایندگان با محوریت احمد توکلی طرحی را تهیه کردند که بر اساس آن بر نمایندگان مجلس نظارت اعمال می‌شد.

 

با داغ شدن موضوع اعمال نظارت بر نمایندگان، این بحث‌ جدی‌تر پیگیری شد و وکلای ملت در بهارستان واکنش‌های متفاوتی نسبت به این طرح نشان دادند تا اینکه کمیسیون اصل نودم قانون اساسی به عنوان بازوی نظارتی مجلس وارد میدان اعمال نظارت بر نمایندگان شد. بر اساس توافق به عمل آمده، کمیسیون اصل 90 طرح اولیه رئیس مرکز پژوهش‌های مجلس را به عنوان طرح ابتدایی به میان گذاشته و کار را برای پخته‌تر شدن طرح وی آغاز کرد.

 

پس از تشکیل کمیته‌ای ویژه در کمیسیون مذکور برای بررسی کارشناسی طرح نظارت بر نمایندگان، نهایتا طرح 33 ماده‌ای نظارت مجلس بر امور نمایندگان با سه محور «نظارت مجلس بر مجلس»، «نظارت مجلس بر نمایندگان و کمیسیون‌های تخصصی» و «نظارت مردم بر نمایندگان و مجلس» تهیه و در مجمع اعضای ثابت و غیرثابت کمیسیون تصویب شد.

 

کارگروه منتخب کمیسیون نظارت بر نمایندگان مجلس نیز به دلیل اهمیتی که این طرح برای نمایندگان داشت حدود دو ماه به بررسی این طرح پرداخت و با برگزاری چند جلسه، طرح مذکور را در 14 ماده تصویب کرد و آن را به کمیسیون مشترک نظارت بر نمایندگان مجلس سپرد تا در جلساتی دیگر این طرح را بررسی و نهایی سازد. محورهایی چون رسیدگی به تخلفات نمایندگان مجلس و ایجاد تشکیلات نظارت بر کار نمایندگان مجلس از جمله جزئیات مصوبات 14 ماده‌ای طرح نظارت بر نمایندگان مجلس بود.

 

پس از خروج طرح از کارگروه منتخب، جلساتی نیز در کمیسیون مشترک نظارت بر نمایندگان برگزار شد و با حذف و اصلاح برخی از مواد مانند حذف ماده 7 مربوط به منشور اخلاقی نمایندگان و اصلاح ماده 9 که ناظر بر شغل نمایندگان بود، این طرح مورد بازنگری نهایی قرار گرفت و دست آخر بنا شد طرح مزبور پس از پایان بررسی بودجه سال 90 در صحن علنی مجلس شورای اسلامی مطرح شود.

 

 

طرح نظارت بر نمایندگان مجلس، طرحی است که ناظر بر کار و فعالیت نمایندگان مجلس پس از احراز صلاحیت آنها توسط شورای نگهبان و ورود نمایندگان ملت به خانه ملت است.

 

برخی از ناظران سیاسی عقیده داشتند مجلس شورای اسلامی که یکی از نهادهای نظارتی قوی است باید اتاقی شیشه‌ای برای نظارت بر کار نمایندگان خود ایجاد کند و نبود طرحی نظارتی در مجلس را پاشنه آشیل مجلس می دانستند؛ چرا که در سطوح بالاتر حتی برای رهبر معظم انقلاب سازوکار نظارتی در کشور وجود دارد و مجلس نیز نباید مبرا از این موضوع باشد.

 

طرح نظارت بر نمایندگان مجلس شامل 13 ماده است که به مجلس این اجازه را می‌دهد که با تشکیل هیئت نظارت بر کار نمایندگان به تخلفات آنان رسیدگی نماید و مسائلی چون «دوشغله بودن نمایندگان»، «تخلفات مالی و اخلاقی»، «دریافت هر گونه هدیه نقدی یا غیر نقدی غیر متعارف» و «سوء استفاده از اختیارات نمایندگی و اخذ هر نوع امکانات و امتیازات از بخش دولتی، عمومی و خصوصی» را بررسی نماید.

 

حجت‌الاسلام موسی قربانی، سخنگوی کارگروه منتخب کمیسیون نظارت بر نمایندگان پیش از این در توضیح مصوبات کارگروه متبوعش گفته بود: بر اساس یکی از مصوبات مقرر شد نمایندگان مجلس غیر از تدریس در دانشگاه هیچ شغل دیگری از جمله عضویت در هیئت مدیره شرکت‌های خصوصی و یا دولتی نداشته باشند.

 

به گفته سخنگوی کمیسیون مشترک رسیدگی به طرح نظارت بر نمایندگان در صورتی که فردی به این مشاغل تصدی داشته باشد از سوی هیئت نظارت مجبور به استعفا می شود.

 

قربانی در بیان دیگر مصوبات کارگروه مذکور اضافه کرد: یکی دیگر از موارد مطرح شده در جلسه مربوط به منع نمایندگان از دریافت هدایای نقدی و غیر نقدی غیر متعارف بود و در صورت انجام این کار نماینده متخلف به هیئت نظارت ارجاع داده می شود.

 

سخنگوی کارگروه منتخب کمیسیون نظارت بر نمایندگان افزود: بنا شد تمام دستگاه ها اعم از امنیتی و اطلاعاتی در صورتی که اطلاعاتی در زمینه تخلفات مطرح شده در طرح نظارت بر نمایندگان داشته باشند آن را به هیئت نظارت اعلام کنند.

 

 

طرح نظارت بر نمایندگان مجلس باتوجه به اهمیتی که برای نمایندگان دارد و در واقع فعالیت آنان را زیر ذره‌بین قرار می‌دهد، حرکتی کند و لاکپشتی را تا رسیدن به سر منزل نهایی طی می‌کرده است، بعد از رأی منفی وکلای ملت به فوریت و توقف بعضا طولانی مدت این طرح در ایستگاه‌های مختلف، در آستانه دیدار دوم نمایندگان مجلس با مقام معظم رهبری، تکاپوی نمایندگان نیز برای تصویب طرح بیشتر گردید تا بدین جهت نمایندگان با دستی پر به دیدار رهبر انقلاب بشتابند.

 

برخی از ناظران سیاسی با توجه به این مطلب برآیند کار را مطلوب ارزیابی نمی‌کنند و اقدامات انجام شده در این راستا را تنها اقدامات شعاری و ظاهری تلقی می‌کنند.

 

علي مطهري يكي از نمايندگاني بود كه به صورت كامل از اين طرح انتقاد داشت.

 

وي در تشریح مخالفتش با این طرح گفت که شورای نگهبان، مردم و کمیسیون اصل نود بر عملکرد نمایندگان نظارت دارند و نیازی به تدوین یک طرح جدید نیست مضاف بر اینکه شعب تصویب اعتبار نامه نمایندگان، در طول دوره نمایندگی نیز می تواند فعال باشد.

 

مطهري با اعتقاد بر اینکه تاکید رهبری انقلاب بر دقت بیشتر به انجام این امور بوده است، افزود: با این حساب دیگر نیازی به تدوین یک طرح جدید نیست.

 

دكتر مهدي‌ كوچك‌زاده نيز از نمايندگاني بود كه اشكلاتي بر طرح ايراد كرد.

 

نماينده مردم تهران در مخالفت با كليات طرح نظارت بر نمايندگان گفت: اين طرح از استحكام لازم براي براي نظارت بر نمايندگان برخوردار نيست.

 

حمید رسایی، نماینده مردم تهران در مجلس با انتقاد از اینکه مجلس زمان لازم برای بررسی و تصویب طرح نظارت مجلس بر نمایندگان را از دست داده است و تا هفتم خرداد وقت زیادی باقی نمانده است، گفت: نمی‌دانیم نمایندگان چگونه پاسخ مطالبه مقام معظم رهبری را خواهند داد؟ انتقاد دیگری که در خصوص تصویب این طرح بیان می‌شود اصل موضوع «نظارت نمایندگان بر نمایندگان» است. برخی با نقل این مضمون که ممکن است با توجه به روابط نمایندگان مجلس با یکدیگر «اصل نظارت» خدشه دار شود؛ خواستار نظارت نهادی بالاتر از بهارستان بر مجلسی‌ها شده‌اند.

 

حجت الاسلام قربانی، سخنگوی کارگروه کمیسیون منتخب طرح نظارت بر نمایندگان، در پاسخ به این انتقاد بحث نظارت بر نمایندگان مجلس را به عنوان یک مسئله داخلی به مانند نظارت اداره‌ها و دستگاه‌های مختلف بر کارمندان و خدمه خود می‌داند که البته با بروز تخلفات قضایی این تخلفات در محاکم قضایی نیز قابل پی‌گیری است.

 

اینک يك هفته مانده به دیدار ساليانه نمایندگان با رهبر معظم انقلاب كه کلیات این طرح توسط نمایندگان مجلس به تصویب رسید، طرحی که انتظار می‌رفت با توجه به اهمیتی که دست کم برای نمایندگان مجلس داشت زمان بیشتری را برای بحث و بررسی سپری کند. انتظار می‌رود این طرح برای دوره‌های آتی مجلس شورای اسلامی به اجرا گذارده شود./انتهاي مطلب/