جدايي علم و دين امكان پذير نيست/دين هيچ ممنوعيتي در ادراكات عقلي عموم ندارد

به گزارش خبرنگار علمي «خبرگزاري دانشجو»، آيت الله صمدي آملي امروز در مراسم افتتاح مركز علوم انساني سازمان بسيج دانشجويي در دانشگاه علامه طباطبايي با بيان اينكه راهي بهتر از راه تعالي به سوي كمالات انساني وجود ندارد، اظهار داشت: شناخت دين بدون شناخت ديندار حقيقي، شناخت عرفان بدون شناخت عارف حقيقي و شناخت علم بدون شناخت عالم واقعي و شناخت حكمت بدون شناخت حكيم حقيقي ممكن نيست.

اين استاد اخلاق افزود: تعريف هاي مفهومي علم فرآيند سطح بالايي براي كمال بشر ارائه نمي كند و براي تعريف علم بايد عالم حقيقي را تعريف كرده و مصداق واقعي آن را ارائه كنيم تا فردي كه تشنه علم است سير صعودي را بيابد.

وي تاكيد كرد: در تعريف دين، قيامت، بهشت و علم، صرف ارائه تعريف مفهومي، واقعيت خارجي آن مشخص نمي شود و بايد اگر راه معرفي مي شود روند راه نيز معرفي شود تا فرد قابليت ها و نيازهاي راه را شناخته و با توانايي هاي خود بسنجد.

صمدي آملي تصريح كرد: سردادن نداي تعالي توسط انبياي الهي به اين معني است كه بشر قابليت حركت به سمت تعالي را داشته و اين امر حكايت از استعداد دروني انسان ها دارد؛ چرا كه اگر اين قدرت و استعداد در انسان وجود نداشته باشد سردادن چنين پيامي بي معنا خواهد بود.

اين استاد اخلاق در ادامه در خصوص معناي واژه لعل در قرآن كريم گفت: بيان اين واژه در قرآن كريم حاكي از وجود صلاحيت و استعداد دروني انسان ها بوده و هر جا اين واژه عنوان مي شود منظور اين است كه استعداد ذاتي براي دريافت فيض و حركت به سوي كمال در انسان وجود دارد و هر كس در اين مسير به هر اندازه اي كه تلاش كند، به همان اندازه به مقصود رسيده است.

وي در خصوص تعريف علم اظهار داشت: علم يعني معرفت واقعي به كتاب مصنف و نظام هستي و كلمات وجودي آن به قدر طاقت بشري و علم به اين معنا هيچ رشته اي را فروگزار نمي كند.

صمدي آملي گفت: برخي از علوم، قوه خيال انسان را بدون عقل تقويت مي كند، مانند علم سحر كه شرع مقدس، محدوديت هاي را براي اين گونه علوم ايجاد كرده است.

اين استاد اخلاق اضافه كرد: انسان به گونه اي آفريده شده كه مي تواند متخير، متوهم و متعقل باشد؛ بر اين اساس در صورتي كه انسان با حواس پنجگانه به شناخت علم بپردازد عالم محسوس شده و در صورتي كه علم را با وهم بشناسد، عالم موهوم و اگر براي شناخت علم عقل را بكار گيرد عالم معقول مي شود.

وي تاكيد كرد: شايد محدوديت هاي ديني در مورد ادراكات خيالي و وهمي به صورت جزي اعمال شود اما در زمينه ادراك عقلي حتي يك مورد محدوديت از طرف شرع اعمال نشده است.

صمدي آملي تصريح كرد: انسان در شناخت نظام هستي با استفاده از ادراكات عقلي از نظر دين و شرع هيچ ممنوعيتي ندارد و محدوديت هاي دين در زمينه ادراكات حسي و وهمي نيز براي تعالي نفس است؛ چرا كه گاهي ادراكات حسي صرف، راه ادراكات عقلي را مي بندد.

اين استاد اخلاق با بيان اينكه براساس مباني علمي، فلسفي و كلامي تمامي عناصر هستي يا علت هستند يا معلول و يا خالق هستند يا خلق بيان داشت: در مقام مباني توحيدي نيز هر چه را مشاهده مي كنيم اگر به صورت مخلوق ديده شود، حق است و اگر براي آن خالق بيابيم علم واقعي مي باشد؛ يعني در صورتي كه خالق و مخلوق در مسير شناخت يافت شوند، علم حقيقي حاصل شده است.

وي اضافه كرد: در صورتي كه شناخت واقعي نسبت به خالق و مخلوق حاصل نشود، علم واقعي محقق نشده است؛ بر اين اساس شناخت علم و عالم بدون شناخت خداوند ممكن نيست.

صمدي آملي در ادامه در تعريف دين اظهار داشت: دين عبارت است از برنامه حقيقي و دستور واقعي نگاهدار حد انسان و تحصيل سعادت ابدي انسان؛ آداب و متون دين محض، علم و عين ثواب است كه تنظيم اين برنامه جز توسط آفريدگار ممكن نيست.

اين استاد اخلاق ادامه داد:‌ دين برنامه انسان سازي است كه اين برنامه منظم الهي از ابتداي خلقت انسان وجود داشته و در زمان خاتم انبيا كامل شد.

وي تاكيد كرد: متون ديني علم محض است و هيچ گاه علم و دين از هم جدايي ندارند؛ بر اين اساس قرآن، برهان و عرفان نيز عناصري جدايي ناپذيرند.

صمدي آملي با بيان اينكه عالم حقيقي يا وحدت حق را درك مي كند يا كثرت خلق را گفت: در صورتي كه عالم، كثرت خلق را به صورت استقلال وجودي بيابد بايد بداند كه هنوز به علم حقيقي دست نيافته است؛ چرا كه بايد در دل كثرت خلق، تعلق و فقر ذاتي به علت و خالق را مشاهد كند.

اين استاد اخلاق با تاكيد بر اينكه تفكيك علم حقيقي و دين امكان ندارد، گفت: دين برنامه اي است براي نگه داشتن حد انساني و از جمله حدود انساني به تعلقات؛ بر اين اساس انسان بايد با سير در معقولات به فضيلت و كمال انساني دست يابد.

وي با بيان اينكه دين اسلام مبتني بر دين و علم است، گفت: اسلام به عنوان دين خردمندان نازل شده است هر چه علم پيشرفت بيشتري كند، حقيقت آن جلوه بيشتري خواهد داشت.

صمدي آملي اضافه كرد: نوع بشر خواهان كمال است و شايد تنها يك تا دو درصد افراد، كساني باشند كه خبيث ذاتي هستند.

اين استاد اخلاق در پايان با بيان اينكه در سطح جهان نيز يك وحدت تعقلي ايجاد نشده است، گفت: با وجود پيشرفت هاي بسيار، بشر هنوز به فكر سعادت نيست، بنابراين حتي برخي از دانشمندان بزرگ در شاخه هاي مختلف علوم نيز در اجتماع احساس نگراني دارند./انتهاي پيام/