بكارگيري منابع قديمي علوم انساني باعث پس رفت از مسير توسعه مي‌شود

دكتر اميرهوشنگ سمائي زاده در گفت و گو با خبرنگار علمي «خبرگزاري دانشجو»، با بيان اينكه علوم انساني از طريق سه مباني «فلسفي»، «تجزيه و تحليل» و «علمي» قابل بررسي است، اظهار داشت: مبانی علمی نيز از جهات روش شناسي، هستي شناسي و معرفت شناسي قابل ارزيابي است.

 

وي با اشاره به اينكه مباني فلسفي، می تواند روند پيشرفت علوم انساني را از قبل رنسانس تاکنون مورد مطالعه قرار دهد و به چارچوب فكري تکاملی مناسبي دست یابد، افزود: يكي از گله مندی های رهبري نیز، بكارگيري نظريات قدیمی توسط برخي از اساتید بدون توجه به چهارچوب فکری جدید بوده است.

 

این استاد دانشگاه تربيت معلم ادامه داد: در حال حاضر بسياري از اساتید، حتی كتب‌ مربوط به پنجاه سال گذشته را در دانشگاه‌ها تدريس مي كنند و بر کاربرد نظریات آن کتب بدون توجه به رسالت دانش پایه و توسعه محور عصر حاضر اصرار می ورزند كه اين امر حکایت از عدم مطالعه كافي اين افراد در زمينه رشته تخصصي خود دارد.

 

سمائي زاده تاكيد كرد: به عنوان مثال نظريه مدیریت علمی تيلور در یک قرن گذشته اعتبار و كاربرد داشته و بکارگيري آن در عصر حاضر جاي بحث و بررسي دارد.

 

وي با تاكيد بر اينكه انسان از موهبت الهی انديشه برخوردار است، تصريح كرد: انديشه انسان از گذشته تاكنون قدم به قدم پيشرفت كرده و در دوران‌هاي مختلف از دیدگاه ذهنی گرایی ارسطو و افلاطون گرفته تا دیدگاه عینی گرایی فرانسیس بیکن و سپس دیدگاه های ایدئالیستی هگل و ماتریالیستی ماركس، دیدگاه هایی براي تكميل نظريات گذشته ارائه شده است.

 

مدیر علمی مرکز آموزش های عالی آزاد دانشگاه تربيت معلم گفت: در دوره‌هاي مختلف برخي نظريات در خصوص ذهني گرایی و برخي ديگر در خصوص عيني گرایی ارائه شدند تا اينكه در یک نقطه عطف، منجر به نظریه تعاملی ماکس وبر مبتنی بر تعامل بین واقعیات ذهنی و عینی شد که در دو دهه اخیر منجر به توازن ناشی از آن و بروز نظریه توسعه محور (BSC) از سوی رابرت کاپلان، استاد دانشکده بازرگانی دانشگاه هاروارد (HBS) و دیوید نورتن، مدیر شرکتی تحقیقاتی (KPMG) در امریکا می شود که ضرورت تلفیق فکر با عمل را بخوبی نشان می دهد.

 

سمائي زاده با بيان اينكه اين نظريه تعاملي حاكي از توجه همزمان به فکر و عمل بوده و با توجه به ثنویت دکارتی مبتنی بر جوهر بدن و جوهر اندیشه نیز، اشاره به تلفیق جسم و روح دارد، اظهار داشت: پس از گذشت ساليان دراز، اندیشه طبیعی و دستکاری نشده انسانی به اين نتيجه رسيد كه بايد توازني بين ذهنیت و عینیت، یعنی فکر و عمل و یا به عبارت دیگر جسم و روح ايجاد كند و اين همان چهارچوبي است که قرن ها پیش، اندیشه اسلامی توصیه كرده است.

 

وي با اشاره به اينكه از حدود نیم قرن گذشته و پس از ارائه نظرياتی مانند نظریه ماركسيستي، دستكاري در علوم انساني آغاز شد، گفت: پس از ارائه اينگونه نظريات، برخي از دولت ها درصدد سوء استفاده از اين نظريات برآمده و تحولات خود خواسته ای را به وجود آورده اند.

 

استاد دانشگاه تربيت معلم با بيان اينكه تاكيد رهبري نيز بر عدم استفاده از دکترین نظریات دستكاري شده علوم انساني است، افزود: بطور مثال پس از سوء استفاده برخي از دولت‌ها از نظريه ماركسيستي، به منظور اتفاقات سياسي خودخواسته شان، نظریه فرانوگرایی با مفروضاتی همچون فراموش كردن گذشته و توجه تام به آينده مطرح شد.

 

سمائي زاده تاكيد كرد: در چارچوب طبیعی و بدون دستکاری اندیشه انسانی که مبتنی بر مبانی فلسفی باشد، فرانوگرایی معنا نداشته و براي پيشرفت در آينده، بدیهی است که گذشته را نیز باید مورد توجه قرار داد.

 

وي با اشاره به اينكه برخي از بخش‌هاي منسوخ شده و بطلان یافته علوم انساني هنوز توسط برخي از اساتید مورد استفاده قرار مي گيرد و بعنوان پیش عملیات به دانشجویان با اصرار توصیه می شود، تصريح كرد: به منظور پرهیز از هرگونه نسخه رنگینی که عمدا با نام علوم انسانی وارد دانشگاه ها می شود، باید آن قسمت از علوم انساني كه نتيجه چارچوب اندیشه طبیعی و بدون دستکاری انسان و مبتني بر توازن بین واقعیات ذهنی، حسی و عینی است، مورد استفاده صحیح قرار گیرد، بطوریکه در فرهنگ و علوم اسلامی نیز دیده می شود توصیه بر تلفیق فکر با عمل و میانه روی در بین واقعیات است.

 

این استاد دانشگاه تربيت معلم با تاكيد بر عدم استفاده از علوم انساني دستكاري شده در دانشگاه‌ها گفت: اين مباني دستكاري شده در حقيقت عامل مهمتر در سلطه گري و یا به عبارت دیگر از مصادیق الیگارشی در دنياست.

 

سمائي زاده تاكيد كرد: اساتید امروز، باید علوم انساني توسعه يافته و منطبق بر چارچوب اندیشه طبیعی و توسعه محور انسان را در دانشگاه‌ها تدريس كنند، ولی از آنجائیکه علوم انسانی در سنخ شناسی های خود، از ابراز رده های متافیزیکی ناتوانند، مباني اسلامي با محور عدالت به هم افزایی متافیزیک با فیزیک و یا به عبارتی دیگر به بیان آخرت و دنیا پرداخته و واقعیاتی همچون وحی و الهام را در کنار واقعیات ذهنی، حسی و عینی معرفی می كند که نشاندهنده آنست که در محور توسعه جهانی امروز، کاملترین توسعه در مفهوم عدالت نهفته است و استناد به آن الگویی را به دست می دهد که انسان را از گزند هرگونه نسخه ساختگی مصون می دارد.

 

 

وي با بيان اينكه برخي از اساتید مبانی دستكاري شده علوم انساني را در دانشگاه ها تدريس مي كنند و ناآگاهانه بر کاربرد آن اصرار و توصیه می ورزند، افزود: البته بسياري از اساتید نيز، مباني علوم انساني منطبق بر چارچوب کلیه واقعیات و حتی مبتنی بر مباني اسلامي را که از توازن بین واقعیات ذهنی و عيني با برخورداری از واقعیت وحی بدست می آید را در كلاس‌ها ارائه مي كنند.

 

مدیر علمی مرکز آموزش های عالی آزاد دانشگاه تربيت معلم در خصوص معضل فرضیه پردازی بدون دستیابی به نظريه، از سوی اندیشمندان علوم انساني در كشور، اظهار داشت: مطالب زماني به صورت علم مطرح مي شوند كه فرضيات آن به نظريه تبديل شوند و فرضيه در حقيقت جملات معنادار در حوزه‌هاي مختلف است كه معتبر شدن اين جملات منجر به ارائه نظريه علمی مي شود.

 

سمائي زاده اضافه كرد: منظور از نظريه پردازي، ارائه فرضيات مختلفی است که بايد قبل از هر چيز انديشمندان و اساتید، در حوزه ارائه فرضيه، بر آن فعال شوند تا با معتبر شدن اين فرضيات، نظريات جديد نيز در حوزه علوم انساني ارائه شود.

 

وي تاكيد كرد: مشكل اصلي علوم انساني امروز اين است كه بسياري از اساتید، روش شناسي، هستي شناسي و معرفت شناسي در علوم انساني را نمي دانند و به صورت ناآگاهانه مباني دستکاری شده و یا منسوخ شده را قبول مي كنند.

 

استاد دانشگاه تربيت معلم، منابع ترجمه شده علوم انساني در كشور را منابعي نسبتا قديمي دانست و گفت: همچنين مطالعه بسياري از اساتید در حوزه علوم انساني مربوط به منابع گذشته است و به طور كلي امروز در دانشگاه‌هاي كشور درصد زیادی از استادان حوزه‌هاي علوم انساني از منابع قديمي استفاده مي كنند.

 

سمائي زاده بازماندن از پيشرفت و پس رفتن از مسير توسعه را از مهمترين عوارض استفاده از منابع قديمي دانست و اضافه كرد: البته اساتید بسياري نيز هستند كه مباني روز دنيا را به كار گرفته و تجزيه و تحليل مي كنند.

 

وي با تاكيد بر اينكه عدالت و توازن، محور توسعه است، گفت: براي رهايي از معضلات علوم انسانی، اساتید علوم انساني، باید مباني فلسفي، تجزيه و تحليل و علمي را به طور دقيق درك كرده و در مبانی علمی خود، روش شناسي، هستي شناسي و معرفت شناسي و حتی انسان شناسی را بشناسند./انتهاي پيام/