هنر دردمند یا هنرمند متعهد

گروه فرهنگي «خبرگزاري دانشجو»، نفیسه فاضلی؛ امام خمینی (ره) در پیام معروف خود به هنرمندان در سال 1367 به یک نکته اساسی اشاره می کنند که وظیفه و کارکرد اصلی هنر حقیقتی را آشکار می سازد.

 

ایشان می فرمایند: «هنر در مدرسه عشق نشان دهنده نقاط کور و مبهم معضلات اجتماعی، اقتصادی، سیاسی و نظامی است و هنر در عرفان اسلامی، ترسیم روشن عدالت و شرافت و انصاف و تجسیم تلخکامی گرسنگان مغضوب قدرت و پول است». 

 

عرب نیا که جمعه شب گذشته برای دومین بار در برنامه هفت شبکه  سوم سیما با اجرای فریدون جیرانی حضور یافته بود، از معدود مخاطبانی که وی را به علت به کار بردن واژه هایی چون «عدالت طلبی» و  «اعتدال» در طی برشمردن ویژگی های یک بازیگر کامل، او را منتسب به یک جریان سیاسی خاص کرده بودند، گله کرد و گفت: باید بدانیم که بازیگر یک مهره فرهنگی است و من خودم را خدمتگزار عرصه  فرهنگ می دانم.

 

ظاهرا ً چنین گروهی که وی را مرتبط با جریان برخی سیاسیون دانسته اند ، نه تنها باور ندارند که عدالت ندای اسلام و حرف دل انبیا و اولیای الهی است، بلکه کلا ً تلقی دیگری از عالم هنر دارند و اصولا ً از دیدگاه الهی به این مقوله نمی نگرند.

 

این طیف از افراد شاید باور ندارند که به فرمایش امام كه «هنر در جايگاه واقعي خود تصوير زالو صفتاني است كه از مكيدن خون فرهنگ اصيل اسلامي، فرهنگ عدالت و صفا، لذت مي برند.

 

تنها به هنري بايد پرداخت كه راه ستيز با جهانخواران شرق و غرب، و در راس آنان آمريكا و شوروي را بياموزد»

 

بازیگر نقش مختار که در قسمت اول صحبت خود به فرمایش مقام معظم رهبری مبنی بر اینکه « کارهایی که در این سی سال انجام گرفته خوب است، ولی مطلقا ً راضی کننده نیست»  اشاره کرد و در برنامه دوم از معدود افرادی سخن گفت که از وی به دلیل نام بردن از مقام معظم رهبری انتقاد کرده اند.

 

عرب نیا افزود: مگر غیر از این است که مقام معظم رهبری هدایتگر اصلی سیاست های فرهنگی کشور است ؟ راه و کلام مشخص است. وظیفه هنرمند است که اتحاد و درک متقابل بین نوع بشر ایجاد کند.

 

وی ادامه داد: من از طریق تخصص، حرفه و تأثیر بر فرهنگ کشور تکثیر می شوم و قامت مجسم تمنیات و تب و تاب مردم سرزمینم هستم.

 

در نظرات علامه محمدتقی جعفری درباره هدفمند و حق گرا بودن هنر و هنرمندان راستین نیز می خوانیم: «هنر پیشرو یا یک اثر هنری می تواند کلاس درس برای مردم جامعه عرضه کند که در این کلاس، معلم و مربی و کتاب و محتوا یک حقیقت است که عبارت است از همان اثر هنری.

 

بازیگر فیلم ضیافت با برشمردن ویژگی های یک بازیگر کامل به مواردی چون ازخودگذشتگی و ایثار، جرئت، شجاعت، اخلاق، شرف و منش انسانی و خداجو، حقیقت طلبی، و شناخت خود و خدا اشاره کرد تا بدین ترتیب دلگرم شویم که هنوز از میان جامعه هنری، هستند نخبگانی که به وظیفه الهی خود در قبال پروردگار، مردم، خود و جامعه واقفند و دغدغه مند ارزش هایی هستند که هر روز بیش از پیش مورد بی مهری قرار می گیرد.

 

خانم پاتریشا، روزنامه نگار آمریکایی در بخشی از گفت‌وگوی خود با مجله «حضور» که پیش از این به همت مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام (ره) منتشر می شد، می گوید: متناسب کردن ارتباطات با پیشرفت و درک مذهبی مردم مسئولیت بزرگی است.

 

این بسیار مهم است که مردم احساس کنند شما با فهمیدن مشکلات و موقعیتشان می توانید راه حل ها و انتخاب های بهتری به ایشان عرضه کنید.

بیل چانسی، از گزارشگران آمریکایی نیز در گفت‌وگو با نشریه «حضور» بیان می دارد: هنرمند باید به مردم یادآوری کند که چه چیزهای مشترکی دارند.

 

بنابراین دغدغه مندی یک هنرمند در رابطه با ایفای نقش صحیح در جامعه به منظور تأثیرگذاری در جهت اهداف ارزشی، یک ویژگی جهان شمول و معنوی برای هنرمند محسوب می شود.

 

بدین معنا امام (ره) در پیام خود این چنین اصل هنر را توصیف می کنند: «هنری زیبا و پاک است که کوبنده سرمایه داری مدرن و کمونیسم خون آشام و نابود کننده اسلام رفاه و تجمل، اسلام التقاط، اسلام سازش و فرومایگی، اسلام مرفهین بی درد و در یک کلمه اسلام آمریکایی باشد.»

 

ایشان در تبیین نتیجه مسئولیت پذیری هنرمندان می افزایند: «هنرمندان ما زمانی می توانند بی دغدغه کوله بار مسئولیت و امانت شان را بر زمین بگذارند که مطمئن باشند مردمشان بدون اتکا به غیر، تنها و تنها در چارچوب مکتب شان به حیات جاویدان رسیده اند.»

 

تنها با توجه کافی به همین یک نکته از فرمایشات گهربار امام می توان هنرمند حقیقی را از هنرمند نما تشخیص داد؛ چراکه وظیفه خطیر وی در تسریع حرکت جامعه به سرمنزل مقصود و تبدیل آن به مدینه فاضله بخوبی و البته به اختصار روشن شده است.

 

در پایان این پیام امام (ره) نکته ای را گوشزد می کنند که نتیجه مهمی در بر دارد . ایشان می فرمایند: «هنرمندان ما در جبهه های دفاع مقدس این گونه بودند تا به ملأ اعلا شتافتند. برای خدا و عزت و سعادت مردمشان جنگیدند و در راه پیروزی اسلام عزیز، تمام مدعیان هنر بی درد را رسوا نمودند.»

 

این بیانات امام (ره) خطاب به هنرمندان شاید هشداری باشد برای مصون و محفوظ ماندن در فضای هنر امروز؛ چراکه هنردوستی امریست ذاتی و فطری و در نتیجه ورود به فضای هنر توسط همگان مورد توجه است.

 

پس باید به نحوی ساختار جامعه هنرمندان و از جمله مرزهای ورود به آن و اصول فعالیت در حیطه عظیم آن کاملا ً شفاف باشد تا به فرمایش امام(ره) هنرمند، از مدعیان هنر بی درد در امان باشد؛ چراکه رسالت هنر حقیقی با دردمندی آن گره خورده و پیوندی عمیق دارد.

 

شاید این مدعیان هنر بی درد همان هایی باشند که یک هنرمند دردمند با دغدغه پیشروی جامعه به سوی آرمان شهر را اصولا ً به دردمندی و توجه به فرمایشات مقام معظم رهبری (مد ظله العالی) در حوزه فرهنگ متهم می کنند.

 

درصحبت های صریح و قابل توجه فریبرز عرب نیا نکاتی نیز درباره اشتباهات موجود در سیستم مدیریت فرهنگی بیان شد که در آینده مورد بررسی قرار می گیرد./انتهاي پيام/