استفاده از قواي غيبي براي تشكيل حكومت با اصل آزادي انسان تعارض دارد

حجـت الاسلام ذبيح الله نعيميان در گفت‌وگو با خبرنگار انديشه «خبرگزاري دانشجو»، با بررسي برخي سوالات درباره نظريه ولايت فقيه در پاسخ به اين سوال كه اگر تشکیل حکومت با هر عنوان از اهداف و مقاصد اسلام بود چرا ائمه معصومین(ع) با توجه به اينكه شرایط لازم براي تشكيل حكومت را به شيوه معمول نداشتند، از قوای غيبي خود برای برپا کردن حکومت استفاده نكردند، بيان كرد: رسیدن انسان به تکامل در گرو این است که انسان آزادی تکمیلی خود را به کار بگیرد و خود را تحت آموزه های شرعی قرار دهد.

 

وي با طرح اين سوال كه آیا پيامبران و امامان همه کارهای خود را از طرق غیبی انجام می دهند؟ و چه نیازی است که آنها در همه امور از روش هاي غیبی استفاده کنند؟ گفت: گر چه پیامبر و امام معصوم در جاهایی می توانند و مصلحت هست که از طرق غيبي استفاده کنند، اما مصلحت گسترده اي به این شکل وجود ندارد که بدون اینکه انسان ها بخواهند، آنها را مجبور به کاری شوند و زمینه امتحان آنها عمداً منتفی گردد.

 

عضو هیئت علمی پژوهشگاه اندیشه سیاسی اسلام گفت: اگر انسان آزاد باشد و بتواند مورد اوامر و نواهي قرار گيرد، زمینه امتحان او به صورت عینی رخ می دهد، بنابراین اگر خدا، پیامبر و امام این قصد را داشتند که هر طوری که شده انسان ها را به جای خاصی برسانند، بايد از طريق غيب، جهت تشكيل حكومت وارد مي شدند، ولی این در واقع با اینکه انسان ها آزادی خود را داشته باشند، مخالف است.

 

نعيميان تصريح كرد: آزادی که سخن از آن گفتیم به این معناست که انسان آزاد باشد که اطاعت بکند یا نکند، پس اين الزام، الزام تشریعی است؛ يعني انسان خود بیاید در کنار پیامبر، امام و يا ولی فقیه قرار بگیرد و او را یاری کند یا در تعارض با او قرار بگیرد.

 

وي افزود: بنابراین نمی توانیم ادعا کنیم که چنین وضعیتی وجود داشته که خدای متعال در همه امور انسان ها، به صورت جبری يعني چه بخواهند و چه نخواهند به کمک عوامل و نیروهای غیبی، آنها را تحت ضابطه سیاسی و اجتماعی خاصی قرار دهد و بي شك این مصلحت نبوده است.

 

عضو هیئت علمی پژوهشگاه اندیشه سیاسی اسلام بيان كرد: انسان موجودي بین جبر و اختیار است، منتها بخشی از نیروهای غیبی، زمینه آزمایش را تغییر می دهند و این براي آزادی انسان محدودیت های خاصی را ایجاد می کند.

 

نعيميان با اشاره به اينكه خدای متعال این حکمت را قرار داده و بر اساس آن عمل می کند که پیامبران اولوالعزم و ائمه اطهار باید با توان مادی حکومتی تشکیل بدهند تا مردم به راحتی و بدون اینکه در همه موارد معجزه ای ببینند به آنها بپیوندند، افزود: در برخی موارد ممکن است بحث غیب را به این معنا لحاظ كنيم که نیروهايی، اجبار خاص و تصرفات غیبی بکنند و در موارد ديگر بحث غیب را به این معنا در نظر بگيريم که مثلا معجزات بیشتری اتفاق بیفتد؛ اینجا بحث امتحان مطرح می شود و امتحان به این معنا نیست که فرد معجزاتی را ببیند و تمکین کند.

 

وي اضافه كرد: ممکن است در موارد محدودی از نیروهای غیبی به عنوان معجزه استفاده شود، ولی در اکثر موارد باید از طريق استدلال عقلی آزمایش شود و فرد بدون نشان دادن معجزه، گرایش خاصی پیدا کند.

 

عضو هیئت علمی پژوهشگاه اندیشه سیاسی اسلام ادامه داد: نکات دیگری در مورد استفاده از عالم غیب می توانیم مطرح کنیم، ولی در مجموع استفاده فراگیر و مستمر از معجزات و نیروهای غیبی مثل فرشتگان به این صورت نیست؛ گر چه می توانیم دعا کنیم تا با خواست خدا، فرشتگانش به مدد ما بیایند، اما اینکه حتما همه امور بدون دخالت انسان طرح، و دخالت فرشتگان بیشتر شود، یک امر غیر ضروری است.

 

نعيميان افزود: تشكيل حکومتی با ولايت فقیه، رسالتي بزرگ است كه برای آن ارزش قائل هستیم، حال با اين بهانه كه چهارده معصوم می توانستند از قواي غيبيه استفاده کنند و تشكيل حكومت دهند، اما نکردند، نمی توانیم از رفتار آنها استنباط کنیم که این تشکیل حکومت جزو رسالت های مهم و برجسته نیست؟

 

وي افزود: پیامبر همیشه دعا می کردند و دعای ايشان مستجاب بود، اما نه اینکه کار را رها کنند و حکومتی ماورايی تشکیل دهند و در واقع انسان ها در آن کاره ای نباشند و فرشتگان آن را انجام دهند، که این دیگر حکومت انسانی نیست.

 

عضو هیئت علمی پژوهشگاه اندیشه سیاسی اسلام ادامه داد: ائمه اطهار می خواستند در بستری از فعالیت های انسانی حکومتی را تشکیل دهند و انسان را به تکامل برسانند، اما در اقلیت قرار گرفتند و پیروان چندانی نداشتند.

 

نعيميان در پايان بيان كرد: حکومتی که برای انسان هاست، لزوما باید با خواست آنها همراه باشد، پس استفاده از قوای غیبی برای تشکیل حکومت با آن در تعارض است؛ اصل حکومت پیامبران برای تکامل جمعی انسان ها است، بنابراين با توجه به اینکه ائمه پیروان زیادی نداشتند، موفق به تشکیل چنین حکومتی نشدند./انتهاي پيام/