تحولات زيست محيطي چند سال اخير كشور غيرقابل جبران است

میترا البرزی منش در گفت‌وگو با خبرنگار علمي «خبرگزاري دانشجو»، روند تحولات زيست محيطي چند سال اخير كشور را غيرقابل بازگشت دانست و گفت: تغييرات زيست محيطي كشور در چند سال اخير به صورتي پيش مي رود كه اگر همچنان بر طبل ناپایداری و عدم توجه به قوانین طبیعت بکوبیم تغییرات ایجاد شده قابل جبران و برگشت نيست.

وي افزود: تغييرات زيست محيطي شامل مسائل گسترده اي نظير ايجاد خلل در شرايط زيستي گیاه و حیوان، آب و خاک و هوا، پهنه های طبیعی مانند کوه، کویر، دشت، تالاب و دریا و حتي فعالیت های انسانی مانند تولیدات و خدمات، رفتارها و هنجارهای انسانی همچون مصرف مي شود كه در كشور ما در چند سال اخير بيشتر اين موارد با تحولات غير قابل جبران روبرو شده اند.

اين کارشناس ارشد محیط زیست ادامه داد: مسئولان نبايد مشكلات زيست محيطي را در حد تصميم رها كنند، بلكه بايد براي حل اين معضل طرح هاي اجرايي به كار ببندند.

البرزي منش اظهار داشت: هزينه اي كه براي جلوگيري از تغييرات بي رويه غيرقابل جبران زيست محيطي صرف مي شود، بسيار كمتر از هزينه هايي است كه تخريب محيط زيست به كشور وارد مي كند، بنابراين مسئولان بايد از اختصاص اعتبار به حفظ محيط زيست دريغ نكنند.

وي گفت: انجام برخي طرح هاي عمراني كه با هزينه زياد نيز انجام مي شود منجر به تخريب محيط زيست مي گردد؛ به طور مثال احداث پالایشگاه در جنب تالاب بین المللی میانکاله و دریای خزر تمام زحمات و هزينه هايي را كه از سال 82 صرف جلوگیری از اشاعه بیماری نکروز عصبی ماهیان در دریای مازندران که منجر به مرگ و میر ماهیان کفال طلایی شده است را از بين مي برد.

اين کارشناس ارشد محیط زیست گفت: تنها اثر مفيد ساخت پالایشگاه در جنب میانکاله و احداث راه از میان خلیج گرگان كه سبب نابودی تالاب بین المللی میانکاله مي شود، اين است كه مردم بهشهر 20 دقیقه زودتر به ساحل مي رسند.

البرزي منش گفت: در حال حاضر كشور ما با فجایع محیط زیستی بسياري مانند آلودگی خطرناک هوای بیش از هفت شهر بزرگ، گسترش ریزگردها به بسیاری از استان ها، نابودی دریاچه ارومیه، نابودی بسیاری از تالاب های کشور، مرگ و میر ماهیان و پستانداران دریای خزر و خلیج فارس، آلودگی و کاهش بسیاری از منابع آب سطحی، خطر کاهش سرانه آب آشامیدنی، بیلان منفی سفره های آب زیرزمینی، فرونشست بسیاری از دشت های کشور، نفوذ آب شور مصب ها به رودخانه ها و نابودی کشتزارها و باغستان های مصبی، آتش سوزی های طولانی مدت و مکرر در مناطق جنگلی، افزایش وسعت بیابان ها و مناطق فرسایشی، نابودی و در معرض خطر بودن تعدادی از گونه های گیاهی و جانوری، کاهش وسعت جنگل های کشور و مسائل مشابه آن روبروست كه مسئولان نبايد نسبت به اين معضلات بي تفاوت باشند.

مرگ اروميه؛ بزرگترين معضل زيست محيطي غير قابل بازگشت

وي افزود: در چند سال اخير دریاچه ارومیه با ساخت و بهره برداری 40 سد و در دست ساخت بودن 12 سد دیگر و احداث جاده میان گذر به احتضار کشانده شد كه اين معضل بزرگترين تحول زيست محيطي غير قابل بازگشت كشور است.

اين کارشناس ارشد محیط زیست ادامه داد: حجم آب اين درياچه نيز بیش از 50 درصد کاهش یافت و به منبع تولید ریزگرد و پراکنش نمک به اراضی زراعی و باغات مردم تبدیل شد.

سدسازي بر روي رودخانه ها؛ عامل ناپايداري تالاب‌ها

البرزي منش گفت: با وجود سد سازی بر روي رودخانه ها و درياچه ها که با هدف تامین آب شرب و زراعی صورت گرفته و آمار آن به 588 سد بهره برداری شده، 137 سد در دست ساخت و 546 سد در دست مطالعه می رسد، باز هم آمارهاي موجود در كشور نشان مي‌دهد كه سرانه آب تجديدپذير در 50 سال اخير روند نزولي داشته است و از 7000 مترمكعب براي هر فرد در 1335 به 1700 مترمكعب در سال 1387 رسيده است كه اين رقم حدود 25 درصد متوسط جهاني است و پيش‌بيني مي‌شود كه اين روند نزولي همچنان ادامه پيدا كند و در افق 1404 به حدود 1300 مترمكعب براي هر فرد برسد.

وي گفت: این در حالی است که رقم مصرف 1710 مترمكعب براي هر انسان در سال، مرز تنش آبي است.

اين کارشناس ارشد محیط زیست گفت: با وجود اين ناپایداری هاي محیط طبیعی، مسئولان همچنان بر ساخت جاده در دل محیط های حساس کوهستانی جنگل های زاگرسی و هیرکانی و ایجاد رانش، فرسایش خاک، نابودی پوشش درختی و گیاهی و ایجاد رسوب و پر کردن دریاچه های سدها به بهانه جاده کشی و ایجاد خطوط انتقال نفت و گاز تاكيد مي كنند.

پارك هاي ملي هم در خطر هستند

البرزي منش اظهار داشت: توسعه ناپایدار در كشور ما حتی به درختان باغ گیاه شناسی نوشهر و قدیمی ترین پارک ملی ایران یعنی پارک ملی گلستان و نخستين پارک ملی دریایی ایران یعنی نایبند در جنب عسلویه نیز رحم نکرده و ارزشی برای آنها و سایر مناطق تحت مدیریت سازمان محیط زیست قائل نشده است.

وي گفت: نابودی جنگل ها و ساخت و سازهای بی رویه در محیط های حساس کوهستانی سبب شده، با وجودي که متوسط بارش در ايران يک سوم متوسط جهاني است، ايران در شمار هفت کشور سيل خيز جهان قرار داشته باشد.

ساكنان كلانشهرها در انتظار هواي سالم

اين كارشناس محيط زيست گفت: در حال حاضر آلودگی هوای تهران و شش شهر بزرگ دیگر کشور به عاملی خطرناک برای سلامت شهروندان تبدیل شده است؛ به طوري كه 70 درصد مرگ و میر پایتخت به دليل آلودگي هوا است.

البرزي منش گفت: در تهران حدود 250 روز در سال وارونگی هوا روی می دهد و بنزن که از مهمترین عوامل آلوده کننده هوا و عامل اصلی ایجاد سرطان خون نزد انسان هاست، در بعضی مناطق تهران به 200 برابر حد مجاز می رسد.

فرسايش خاك ايران 6 برابر استاندارد جهاني

وي گفت: در حالي كه میزان کل فرسایش خاک در جهان، سالانه 26 میلیارد تن تخمین زده می‌شود، سهم ایران از آن در حدود دو میلیارد تن است.

اين کارشناس ارشد محیط زیست گفت: كانون هاي بحراني فرسايش در 30 سال گذشته در كشور از 22 كانون به 40 كانون افزايش يافته و ميزان رشد فرسايش خاكي 400 درصد است كه اين وضعيت فرسایش خاک در ایران را به شش برابر استاندارد جهانی رسانده است.

گونه‌هاي گياهي و حيواني در معرض خطر ايران رو به افزايش است

البرزي منش گفت: شیر ایرانی و ببر مازندران از حیوانات نابود شده ایران هستند و دیگر نمی توان آنها را به وجود آورد؛ همچنين در شرایط کنونی در میان پستانداران ایران 15 گونه آسیب پذیر، 11 گونه در معرض خطر و چهار گونه بشدت در معرض خطر هستند.

وي افزود: از گونه های پرندگانی که در ایران وجود دارند 20 گونه در معرض تهدید به شمار می آیند و از دوزیستان ایران نيز سه گونه و از خزندگان چهار گونه در معرض تهدید هستند.

اين کارشناس ارشد محیط زیست اظهار داشت: از ماهی های آب های داخلی ایران هم سه گونه و از ماهی های دریای خزر، ماهی های باارزش خاویاری در معرض تهدید شدید هستند؛ به طوري که میزان صید آنها که در سال 64 به 3000 تن در سال می رسید، اما در شرایط کنونی به 100 تن در سال رسیده است.

البرزي منش گفت: بنابر اعلام مسئولان شيلات ايران اگر روند آلودگی دریای خزر و صید به همین شیوه ادامه داشته باشد، تا سال 1404ديگر ماهي خاويار در درياي خزر وجود نخواهد داشت.

وي گفت: از گونه های گیاهی ایران نیز 24 گونه گیاهی اندمیک یا بومی ایران در معرض تهدید هستند.

اين کارشناس ارشد محیط زیست گفت: اگر متولیان، تصمیم گیرندگان، قانونگذاران و دستگاه های اجرایی با شیوه كنوني با محیط زیست کشور برخورد کنند و اقدامات جدی برای رفع مشکلات محیط زیستی کشور انجام ندهند، مشکلات محیط زیست کشور و فجایعی مانند آلودگی هوا، ریزگزدها، مرگ دریاچه ارومیه و سایر تالاب ها و بسیاری مشکلات دیگر سلامت و اقتصاد مردم و کشور را بشدت تهدید خواهد کرد.

البرزي منش اظهار داشت: حل معضلات محیط زیستی کشور باید در دستور کار جدی مسئولان قرار گیرد و کسانی که با تصمیمات نادرست خود بانی این معضلات بودند، پاسخگوی هزینه های انسانی و اقتصادی درمان این معضلات باشند./انتهاي پيام/