لزوم گردش 360 درجه‌اي مال براي زنده ماندن مملكت

گروه انديشه «خبرگزاري دانشجو»؛ آیت الله جوادی آملی با تحلیل بخشی از دعای مرحوم کلینی در کتاب المعیشه تاکید کردند: دین فقر را برداشت. آن دعاي معروفي كه مرحوم كليني در جلد پنج كافي در كتاب‌المعيشه نقل كرد اين است: «اللهمّ بارِك لنا في الخُبز و لا تُفَرِّقْ بيننا و بينَه فلولا الخبزُ ما صلّينا و لا صُمْنا و لا ادَّينا فرائضَ ربّنا» عرض كرد خدايا! بين نان مسلمان ها و خود مسلمان ها فاصله نينداز.

وي ادامه داد: منظور از نان همان بحث‌هاي اقتصادي است. گفته شده بين مردم و اقتصاد فاصله نينداز؛ زيرا ملّتي كه با اقتصادش فاصله داشته باشد، با مال فاصله داشته باشد و فقير باشد، دين‌داري آن ملّت مشكل است. «فلولا الخبز ما صلّينا و لا صُمنا و لا ادّينا فرائض ربّنا» با اينكه خود حضرت و اصحاب خاصّش چند سال در شِعب ابي‌طالب محاصره و تحريم را تجربه كردند، ولي توده مردم دينداري آنها با فقر بسيار سخت است.

مسائل مالي به اندازه نياز جامعه تنظيم شده است

اين مرجع تقلید شیعیان گفت: در روايات هم فراوان آمده است كه ذات اقدس الهي مسائل مالي را به اندازه نياز جامعه تنظيم كرده است؛ بخشي به عنوان انفال است كه در اول سوره مباركه «انفال» آمده است: «يَسْأَلُونَكَ عَنِ الْأَنْفَالِ قُلِ الْأَنْفَالُ لِلّهِ وَالرَّسُولِ» و ديگر بيش از اين دو نيست؛ يعني مالِ خدا و مالِ پيغمبر.

آیت الله جوادی آملی ادامه داد: انفال در حقيقت مال مكتب است، مال اسلام است، بيت‌المالِ مسلمين همين را تأمين مي‌كند. مال كسي نيست آن كه والي مسلمين است در رأس امور مسلمين است بايد اين را تحصيل كند به عنوان خدمتگزار اسلام، حفظ كند به عنوان خدمتگزار اسلام و عادلانه توزيع كند.

وي گفت: بخش دوم بخش مسائل وجوه شرعي است كه آن هم در سوره مباركه «انفال» آيه 41 معروف است كه «وَاعْلَمُوا أَنَّمَا» كه بايد به صورت «انَّ ما» يعني جدا نوشته مي‌شد «وَاعْلَمُوا أَنَّمَا غَنِمْتُم مِن شَيْ‏ءٍ فَأَنَّ لِلّهِ خُمُسَهُ وَلِلرَّسُولِ وَلِذِي الْقُرْبَي وَالْيَتَامَي وَالْمَسَاكِينِ وَابْنِ السَّبِيلِ إِن كُنتُمْ آمَنتُم بِاللّهِ وَمَا أَنْزَلْنَا» متديّنين ما مطابق آيه 41 و روايات و صحيحه‌اي كه در ضمن اين از اهل بيت(ع) آمده است وجوه شرعي‌شان را ادا مي‌كنند قصد قربت دارند و با قصد قربت اين وجوه را ادا مي‌كنند.

رابطه مراجع و مردم رابطه ارباب و رعيتي نيست!

اين مرجع تقليد ادامه داد: حوزه‌هاي علميه از اينهايي كه با قصد قربت مؤدّيان وجوه شرعي‌اند با اخلاص مي‌پذيرند. آنها هم متقرّباً الي الله مي‌دهند، اينها هم از اغنيا و متمكّنين مي‌پذيرند بدون اينكه ارباب و رعيتي در كار باشد بدون اينكه خودشان را وامدار آنها بدانند.

مفسر قرآن کریم افزود: مردم مي‌آيند دست مراجع را مي‌بوسند و متقرّباً إلي الله حقّ اسلام را به اين رهبران الهي مي‌دهند نه حقّ خودشان را، مالي از خودشان به اينها نمي‌دهند چون اين يك پنجم را مالِ اينها نبايد دانست اينها امين‌اند و مأمورند به تأديه در افراض، مي‌آيند مال خدا را به نمايندگان ائمه(ع) مي‌پردازند پس ديگر سخن از رژيم ارباب و رعيتي نيست.

 

آيت الله جوادي آملي ابراز داشت: مسئله في هم كه مربوط به غنائم جنگي است در سوره مباركه «حشر» بيان شده در سوره مباركه «حشر» آيه هفت به اين صورت است: «مَا أَفَاءَ اللَّهُ عَلَي رَسُولِهِ مِنْ أَهْلِ الْقُرَي فَلِلَّهِ وَلِلرَّسُولِ وَلِذِي الْقُرْبَي وَالْيَتَامَي وَالْمَسَاكِينِ وَابْنِ السَّبِيلِ كَيْ لاَ يَكُونَ دُولَةً بَيْنَ الْأَغْنِيَاءِ مِنكُمْ» براي اينكه مال يك گردش 360 درجه‌اي داشته باشد.

وي گفت: نه نظام سوسيال شرق حق بود و نه نظام سرمايه‌داري غرب. مستحضريد كه بر اساس اين دو مبناي اقتصادي كه هر دو باطل است اين مال كه به منزله ستون فقرات يا خون در رگ ها است، در يك بخش از رگ ها جاري است و بقيه فلج‌اند.

لزوم گردش 360 درجه اي مال تا در دست سرمايه داران نچرخد

 

در نظام سرمايه‌داري اين سرمايه‌ها در دست اغنيا متداول است در نظام پوسيده سوسيال شرق اين ثروت ها در دولت ها متداول بود از دست دولتي به دولتي مي‌رسيد كه دولت‌سالاري بود بقيه فلج بودند.

 

اين آيه اقتصاد را ترسيم مي‌كند كه مالِ مملكت به منزله خون مملكت است؛ لذا بايد 360 درجه در اين مدار دايره بگردد تا همهٴ اعضاي اين مملكت زنده باشند، نه فلج وگرنه اگر اين مال در يك منحني خاصّي از دست سرمايه‌داري به دست سرمايه‌داري بگردد، مي‌شود دولتِ «بَيْنَ الْأَغْنِيَاءِ» يعني در همين نيم‌دايره فرضاً يا در اين منحني تداول دارد و دست به دست مي‌گردد بقيه كارگر و عمله‌اند فلج‌اند.

 

چه اينكه اين منحني كوتاه، دولت باشد كه نظام شرق بر آن بود يا سرمايه‌دارهاي معروف غرب باشند. فرمود براي اينكه اين مال كه به منزلهٴ خون است يك مدار 360 درجه‌اي داشته باشد همه جا بگردد و همه را زنده كند بايد مسئلهٴ في و امثال فيء عادلانه توزيع بشود «كَي لاَ يَكُونَ دُولَةً بَيْنَ الْأَغْنِيَاءِ مِنكُمْ».

زكات پاك كردن روح آدمي است نه صرف مال

استاد بزرگ تفسیر حوزه علمیه تاکید كرد: در بخش چهارم كه مسئله زكات است، يك مقدار شفاف‌تر سخن گفت تا متديّنين را به وظيفه دينداريشان آشناتر كند و فرمود اين اموالي كه شما داريد مي‌دهيد حقّ مسلّم بيت‌المال است، نه مالِ شما، اولا شما از كيسه خودتان نمي‌دهيد، ثانيا مادامي كه اين مال را نداديد آلوده‌ايد، ثالثا اين مال به وسيله رهبران الهي از شما گرفته مي‌شود تا شما پاك بشويد. نگوييد ما رفتيم مالمان را پاك كرديم، رفتيد خودتان را پاك كرديد اين دين ديگر اجازه ارباب و رعيتي به كسي نمي‌دهد.

در سوره مباركه «توبه» به اين صورت فرمود: «خُذْ مِنْ أَمْوَالِهِمْ صَدَقَةً تُطَهِّرُهُمْ وَتُزَكِّيهِم بِهَا» فرمود زكات را كه مصارف هشت‌گانه دارد از اينها بگير كه اين صدقه واجبه اينها را پاك مي‌كند قبلاً آلوده بودند. خب اگر كسي وجوهات را ندهد از نظر دين آلوده است اين مي‌خواهد خودش را پاك كند؛ يك وقت بدن آلوده است مي‌گويند برو غسل كن يك وقت روح آلوده است مي‌گويند برو وجوهاتت را بده.

 

حالا اگر بيت‌المالي بود مردم عدّه‌اي را خدمتگزارشان قرار دادند آن خدمتگزارها بايد اين بيت‌المال را در بهترين جا مصرف كنند و بهترين جا حفظ دين است دينِ مردم هم به وسيلهٴ حوزه‌هاست حوزه است كه دينِ مردم را به وسيلهٴ مسجد و حسينيه و منبر و تعليم و تدريس حفظ مي‌كند./انتهاي پيام/