كودتاي نوژه؛ هدف مشترك سیا، رژیم بعث عراق، کشورهای حاشیه جنوبی خلیج‌فارس

گروه سياسي «خبرگزاري دانشجو»؛ طرح کودتاي نوژه در سال 1359 از جمله تلاش هایی بود که سازمان سیا، رژیم بعث عراق، کشورهای حاشیه جنوبی خلیج‌فارس و تعدادی از مخالفین داخلي و خارجي نظام جمهوری اسلامی بطور مشترک و با هدف ضربه زدن بر پيكره انقلاب نوپاي جمهوري اسلامي ايران انجام دادند، اما اين توطئه ها جز شكست آمريكا و دست پرورده‌هايش حاصلي در بر نداشت.

 

شاپور بختیار، آخرین نخست‌وزیر رژیم پهلوی به همراه غلامعلی اویسی از نظامیان نزدیک به محمدرضا پهلوی با هماهنگی برخی عناصر در داخل کشور درصدد برآمدند تا نظر آمریکا را درباره طرح یک کودتا و ساقط کردن نظام نوپای جمهوری اسلامی جویا شوند.

 

تدارک کودتا، با اهداف و زمان مشخص در دستور کار بنی‌عامری، رهبر شاخه نظامی قرار گرفت و سازمان نقاب (نجات قیام ایران بزرگ) برای مطالعه در خصوص بررسی راه های موفقیت کودتا در ستاد بختیار تشکیل شد.

 

اکثر اعضای شاخه سیاسی، اعضای حزب ایران و هواداران بختیار بودند كه مهمترین وظیفه آنها هموار کردن زمینه عملیات نظامی و نیز به دست گرفتن قدرت سیاسی پس از کودتا بود.

 

از سوي ديگر شاخه تدارکات وظیفه تهیه پول، اسلحه، خانه، ماشین و دیگر لوازم مورد نیاز برای یک کودتای موفق را بر عهده داشت كه در وهله اول سرمايه و پول مورد نياز آن از سوي کشورهای آمریکا، انگلیس و عراق تهيه مي شد و در اختيار ستاد كودتا مستقر شده در پاريس قرار مي گرفت و از آنجا به داخل كشور فرستاده مي شد؛ به طوري كه گفته مي شود اين مبلغ در مدت كمتر از يك هفته به یکصد میلیون تومان در سال رسيد.

 

اعضای جذب شده شاخه نظامی تعدادی از امرای اخراجی ارتش که حتی مدتی زندانی بودند، عده‌ای بازخرید شده و یا کسانی که بازنشسته شده بودند را شامل مي شد.

 

بنی‌عامری، رئیس شاخه نظامی با استفاده از ارتباطات خود با برخی از عناصر اطلاعاتی شاغل در اداره دوم ارتش و مأمورین ساواک منحله، اقدام به شناسایی و جذب افراد، اعم از مشاغل، برکنار شده و تحت تعقیب می‌کرد تا از طریق تأمین کادر اطلاعاتی کودتا، اولا شناسایی‌های لازم در بین نیروهای سه‌گانه نظامی میسر شود و دوما امکان تأمین پوشش حفاظتی برای شبکه در برابر نیروهای اطلاعاتی جمهوری اسلامی فراهم گردد.

 

از اين رو رهبران شاخه نظامی به طور جدي درصدد جذب آن دسته از افراد بازنشسته ارتش بودند که بعضا از مشکلات مالی رنج می‌بردند و در اين راستا به آنها تأکید می‌شد که افشای هر گونه اطلاعات به مرگ آنان منجر خواهد شد و در حالي كه اکثر آنها از چگونگی انجام کودتا هیچ اطلاعی نداشتند.

 

 

بر اين اساس مقرر شده بود كه اعضاي شركت كننده در اين كودتا پس از تجمع در پارک لاله و حرکت به سوی پادگان نوژه همدان، در جریان عملیات قرار گیرند.

 

سرانجام شاخه نظامی پس از تلاش های فراوان، موفق شد 60 خلبان و 500 تن از افراد فنی و نظامی را برای شرکت در عملیات جذب‌ کند و با هماهنگي هايي كه انجام شد، کودتاچیان در پايگاه هاي هوايي از جمله پایگاه هوایی مهرآباد در تهران، پایگاه سوم هوایی نوژه در همان و پایگاه های وحدتی دزفول، اصفهان و تبریز مستقر شدند.

 

براين اساس، در نیروی زمینی، لشگر ۱ (گارد جاویدان)، لشگر ۲ و همچنین نیروی ویژه هوابرد (نوهد) پادگان جمشیدیه، ستاد نیروی زمینی، ژاندارمری و شهربانی با کودتاگران همکاری داشتند و در خارج از تهران نيز بیش از همه لشگر ۹۲ زرهی اهواز، لشگر ۸۱ باختران و لشگر قزوین نیز تا حدودی با عوامل کودتا هماهنگ شده بودد.

 

همچنین مقرر شده بود كه نیروهای شبه نظامي در روز کودتا در نقاط مختلف تهران اقدام به ایجاد آشوب و درگیری نمایند و غیر از پارک لاله كه محل اصلي تجمع بود، گروهی دیگر نیز اجرای عملیاتی را در پادگان لاهوتی (باغشاه) تهران بر عهده گیرند و در سه نقطه تهران (پارک لاله ، عباس‌آباد و نقطه‌ای در غرب) دست به آشوب بزنند.

 

بر اين اساس، نقش تعیین کننده و تاثيرگذار نیروی هوایی در عملیات کودتا، موجب شد كه تعیین پایگاهی هوايي مناسب برای آغاز عملیات در نظر گرفته شود؛ از اين رو در پایگاه هوایی مهرآباد به عنوان مرکز ثقل کودتا در نظر گرفته شد، ولي نگرانی از حضور و واکنش مردم در برابر پایگاه مهرآباد منجر به آن شد كه پس از بررسی‌های نظامی پایگاه هوایی نوژه برای انجام عملیات انتخاب شود.

 

آنها تصميم گرفتند نقاط حساس و كليدي را براي بمباران انتخاب كنند كه از آن جمله بمباران بیت امام(ره) بود که توسط سه هواپیما با زبده‌ترین خلبانان انجام می‌شد؛ زیرا در نظر کودتاچیان از بین رفتن امام خمینی (ره) به معنای پایان عمر جمهوری اسلامی بود.

 

بمباران و انهدام فرودگاه مهرآباد، دفتر نخست‌وزیری، ستاد مرکزی سپاه پاسداران، کمیته انقلاب، مجلس شورای اسلامی، تعدادی از پادگان های مهم، مدرسه فیضیه و چند نقطه مهم دیگر از جمله اهداف دیگر آنها بود.

 

همچنين كودتاچيان قصد داشتند بعد از پایان بمباران های هوایی، عملیات زمینی را آغاز كرده و در این مرحله نقاط حساس از جمله صدا و سیما، زندان اوین، ستاد ارتش، پادگان های حر، قصر و جمشیدیه را تصرف كنند.

 

 

شاخه سياسي كودتا به اهميت نقش روحانيت در نظام جمهوري اسلامي و در بين مردم پي برده بود؛ از اين رو تصميم گرفت تا با جلب تعدادي از روحانيون اين مشروعيت را به نفع خود مصادره كند كه در اين مسير آيت الله شريعتمداري را گزينه مطلوب براي جايگزيني با امام خميني (ره) در نظر گرفت، اين در حالي بود كه علاوه بر وی، روحانیون دیگری مانند سید حسن قمی، روحانی و سید رضا زنجانی مستقیم یا غیرمستقیم در ارتباط با شبکه کودتا قرار داشتند.

 

از آنجا كه «حزب جمهوري خلق مسلمان» ناآرامی‌هایی در حمایت از شريعتمداري به راه انداخته بود، کودتاگران امیدوار بودند با جلب حمایت شریعتمداری، حمایت این حزب و اکثریت مردم استان های آذری زبان را بدست آوردند؛ از سوي ديگر بختیار زمانی که در تدارک تصدی سمت نخست‌وزیری بود، به حمایت شریعتمداری از اقدام خود در برابر حضرت امام (ره) به عنوان مرجع شیعیان جهان اطمینان حاصل کرده؛ از اين رو شريعتمداري بهترين گزينه براي مساعدت كودتاچيان به شمار مي رفت.

 

شریعتمداری به علت اینکه به صورت مستقیم در کودتا دست نداشت، تحت تعقیب قرار نگرفت و متأسفانه بخش هایی از مصاحبه ی کودتاگران که به نقش شریعتمداری در کودتا اذعان كرده بودند، از صدا و سیما پخش نشد.

 

کودتاگران در بازجویی ها و مصاحبه تلویزیونی خود به ارتباط کودتا با بیت آیت الله شریعتمداری اعتراف كرده بودند، اما این بخش از اعترافات و مصاحبه ها به دلایل امنیتی و سیاسی حذف شد و به اطلاع عموم نرسید.

 

شاید اگر در آن زمان به جای مصلحت اندیشی، مردم را در جریان دخالت شریعتمداری در کودتا قرار می دادند، فرصت برای توطئه های بعدی فراهم نمی شد.

 

دو سال پس از کودتای نوژه اردیبهشت 1361، کودتای جدیدی کشف شد که در پی براندازی جمهوری اسلامی بود كه قطب زاده با همراهی آیت الله شریعتمداری رهبری این کودتا را برعهده داشتند.

 

این بار دخالت شریعتمداری در کودتا مستقیم بود؛ چرا كه وي 500 هزار تومان به کودتاگران کمک کرده بود و اعتراف كرد که در جریان کودتا بوده است، ولی اقدامی در جهت جلوگیری از آن بعمل نیاورده بود.

 

 

تشویش و نگرانی خلباني كه مامور بمباران بيت امام(ره) شده بود و اطلاع یافتن خانواده وی از موضوع باعث شد تا ماجرا فاش شود .

 

خانواده این خلبان، بخصوص مادر وی که وفادار به انقلاب و امام بود وي را ملزم به افشای اطلاعات خود در مورد کودتا کرد؛ اين خلبان نيز شب قبل از آغاز عملیات به منزل حضرت آیت‌الله خامنه‌ای رفته و موضوع را در آنجا بیان كرد.

 

آیت‌الله خامنه‌ای جریان آن شب را چنین بیان می‌کنند: «یک شب حدود اذان صبح دیدم که درب منزل ما را می‌زنند، بیدار شدم رفتم دیدم آقای مقدم است و می‌گوید که یک نظامی آمده با شما کار واجب دارد، به آن نظامی گفتم: تو از کجا می‌دانی؟ بنا کرد شرح دادن و ماموريت خود را و نحوه انجام آن را برايم شرح داد من دیدم مسئله خیلی جدی است و بایستی آن را پیگیری بکنیم»

 

 

به این ترتیب صبح روز چهارشنبه، 18 تير سال 1359 طرح کودتا توسط این خلبان لو رفت و چند ساعت پس از افشای کودتا یکی از درجه داران تیپ نوهد نیز به کمیته مستقر در اداره دوم ستاد مشترک مراجعه كرده و یک پاکت در بردارنده بخشی از طرح عملیاتی کودتا را در اختیار کمیته فوق قرار می دهد و عملیات ضد کودتا از همین جا آغاز می شود.

 

با لو رفتن طرح کودتا سپاه پاسداران، ارتش و کمیته انقلاب وارد عمل شده و دستگیری توطئه‌گران را آغاز كردند، به همین منظور در اداره دوم ارتش برای خنثی سازی کودتا و جلوگیری از فرار عناصر اصلی و هر گونه اقدام از جانب آنها، گروه ویژه‌ای عازم پایگاه هوایی نوژه شد تا با همکاری نیروهایی که از قبل در آنجا مستقر بودند، به دستگیری و مقابله با کودتاگران اقدام كنند.

 

از اين رو اولین عملیات ضد کودتا از پارک لاله تهران واقع در بلوار کشاورز شروع شد که به عنوان محل تجمع کودتاگران برای انتقال به همدان در نظر گرفته شده بود كه با اين اقدام تعدادی از عناصر شركت كننده در كودتا دستگير شده و تعدادي ديگر كه با چند دستگاه ماشین به سمت پایگاه نوژه حرکت کرده بودند كه در فاصله یک کیلومتری پایگاه نوژه دستگیر شدند.

 

همچنين در نقاط دیگر کشور از جمله در اصفهان و اهواز كه محل تجمع كودتاچيان بود، عمليات دستگيري انجام شد و از آنجا كه ايالات متحده آمريكا پيروزي انقلاب اسلامي ايران را نابود كننده منافع خود مي ديد، به شيوه هاي مختلف از جمله كودتاي 28 مرداد و كودتاي نوژه متوسل شد و چون در هيچ كدام از اين توطئه ها عليه انقلاب اسلامي موفق نشد، در نهايت 31 شهريور سال 1359 به طو غير مستقيم رژیم بعثی عراق را به جنگ ضد ایران تشویق كرد و در نتیجه جنگ تحمیلی ۸ ساله ضد ایران آغاز شد؛ جنگی که در آن باز هم بازنده نهایی، ایالات متحده و سگ دست آموزش صدام بود./انتهاي پيام/