سایه سیاست‌های مهاجرتی ترامپ بر جام جهانی ۲۰۲۶

در حالی که جام جهانی ۲۰۲۶ قرار است با فرمت جدید ۴۸ تیمی برگزار شود و ایالات متحده اصلی‌ترین میزبان این تورنمنت باشد، سیاست‌های مهاجرتی دولت آمریکا به یکی از داغ‌ترین موضوعات خارج از مستطیل سبز تبدیل شده است. بازگشت دونالد ترامپ به کاخ سفید در ژانویه گذشته، بار دیگر رویکرد سخت‌گیرانه واشنگتن نسبت به ورود اتباع خارجی را در کانون توجه قرار داده؛ رویکردی که می‌تواند حضور بازیکنان، مقامات رسمی و به‌ویژه هواداران برخی کشور‌ها را با مانع جدی مواجه کند.

آمریکا به همراه کانادا و مکزیک میزبان جام جهانی ۲۰۲۶ است، اما سهم اصلی میزبانی بر عهده ایالات متحده خواهد بود؛ جایی که حدود ۷۵ درصد مسابقات در ۱۱ شهر این کشور برگزار می‌شود. همین مسئله باعث شده تصمیمات دولت آمریکا تأثیر مستقیمی بر سرنوشت این رقابت‌ها داشته باشد.

در تازه‌ترین تحول، وزارت امور خارجه آمریکا اعلام کرده پردازش درخواست ویزای مهاجرتی اتباع ۷۵ کشور را متوقف می‌کند؛ فهرستی که نام کشورهایی، چون برزیل، کلمبیا و مصر نیز در آن دیده می‌شود. انتشار این خبر، به‌ویژه با توجه به نزدیکی جام جهانی، بار دیگر نگرانی‌ها را در مقر فیفا افزایش داده است.

هرچند مقام‌های آمریکایی تأکید کرده‌اند این تصمیم تنها شامل ویزا‌های مهاجرتی می‌شود و ویزا‌های غیرمهاجرتی مانند توریستی و تجاری را در بر نمی‌گیرد، اما فضای مبهم ایجادشده باعث شده بسیاری از متقاضیان سفر به آمریکا نسبت به آینده برنامه‌های خود دچار تردید شوند.

در کنار این تعلیق، ممنوعیت‌های سفر مستقلی که دولت ترامپ طی ماه‌های گذشته اعمال کرده، وضعیت را پیچیده‌تر کرده است. در حال حاضر اتباع چهار کشور صعودکرده به جام جهانی—ایران، هائیتی، سنگال و ساحل عاج—با محدودیت‌های جدی برای ورود به آمریکا مواجه هستند.

ممنوعیت اعمال‌شده در ماه دسامبر، ورود اتباع سنگال و ساحل عاج را حتی برای مقاصد غیرمهاجرتی مانند گردشگری و تجارت به حالت تعلیق درآورده است؛ یعنی دقیقاً همان نوع ویزایی که هواداران برای حضور در جام جهانی به آن نیاز دارند. دولت آمریکا این تصمیم را با استناد به نرخ بالای «اقامت بیش از حد مجاز» در این کشور‌ها توجیه کرده است.

در مورد ایران و هائیتی نیز فرمان اجرایی ماه ژوئن ترامپ، محدودیت‌هایی گسترده ایجاد کرده؛ فرمانی که با ادعای حفاظت از امنیت ملی آمریکا صادر شده و معافیتی برای هواداران فوتبال در نظر نگرفته است. البته ورزشکاران، اعضای تیم‌ها و بستگان درجه یک بازیکنان از این ممنوعیت مستثنی شده‌اند.

برای ایران، معافیت‌هایی محدود شامل دوتابعیتی‌ها یا افرادی که با گذرنامه کشور‌های غیرمشمول سفر می‌کنند وجود دارد، اما این موارد بخش کوچکی از هواداران را در بر می‌گیرد. همین مسئله باعث شده حضور تماشاگران ایرانی در بازی‌هایی که همگی در خاک آمریکا برگزار می‌شود، با ابهام جدی روبه‌رو باشد.

در مقابل، سنگال و ساحل عاج حداقل این شانس را دارند که یک بازی مرحله گروهی خود را در تورنتوی کانادا برگزار کنند؛ فرصتی که می‌تواند امکان حضور بخشی از هواداران‌شان را فراهم کند.

بسیاری از کشور‌های اروپایی، همچنین ژاپن، کره جنوبی و استرالیا، به دلیل عضویت در برنامه معافیت ویزا (ESTA) شرایط ساده‌تری برای ورود به آمریکا دارند. با این حال، حتی این کشور‌ها نیز ممکن است با سخت‌گیری‌های جدید مواجه شوند؛ از جمله پیشنهاد بررسی سوابق شبکه‌های اجتماعی پنج سال گذشته متقاضیان.

کشور‌هایی که مشمول ESTA نیستند—مانند اکثر کشور‌های آمریکای لاتین، آفریقا و خاورمیانه—بیش از همه نگران زمان‌های طولانی انتظار برای وقت مصاحبه ویزا هستند. در برخی کشورها، این انتظار به بیش از شش ماه می‌رسد؛ مسئله‌ای که می‌تواند عملاً حضور هواداران را غیرممکن کند.

فیفا برای کاهش این فشارها، از راه‌اندازی «FIFA PASS» خبر داده؛ سیستمی که امکان اولویت‌دهی به متقاضیان ویزایی را می‌دهد که بلیت رسمی جام جهانی را خریداری کرده‌اند. با این حال، مقام‌های آمریکایی صراحتاً اعلام کرده‌اند که داشتن بلیت به معنای تضمین ورود به خاک ایالات متحده نیست و همه متقاضیان همچنان تحت بررسی‌های امنیتی دقیق قرار خواهند گرفت.

این شرایط در تضاد آشکار با وعده‌هایی است که در جریان رقابت میزبانی جام جهانی داده شده بود. دونالد ترامپ در سال ۲۰۱۸ به فیفا اطمینان داده بود که تمامی ورزشکاران، مقامات و هواداران بدون تبعیض امکان ورود به آمریکا را خواهند داشت. جانی اینفانتینو، رئیس فیفا، نیز بار‌ها تأکید کرده بود که «آمریکا به جهان خوش‌آمد می‌گوید».

اکنون، اما این پرسش جدی مطرح است که آیا سیاست‌های مهاجرتی سخت‌گیرانه، بخشی از هواداران جهانی را از سفر به آمریکا منصرف خواهد کرد؟ موضوعی که می‌تواند نه‌تنها فضای بین‌المللی جام جهانی را تحت‌تأثیر قرار دهد، بلکه پیش‌بینی فیفا درباره میلیارد‌ها دلار درآمد اقتصادی برای شهر‌های میزبان را نیز با تردید مواجه کند.

در حالی که مقام‌های کاخ سفید بر اولویت «امنیت» تأکید دارند، زمان به‌سرعت در حال از دست رفتن است و جام جهانی ۲۰۲۶ بیش از هر زمان دیگری در تقاطع فوتبال و سیاست قرار گرفته است.