عيسي زاده: در تفسير بايد از افراط و تفريط جلوگيري كرد

فهم صحيح آيات قرآن نيازمند كلام معصوم است

وي با اشاره به اينكه آنچه اكنون با آن روبرو هستيم، متن قرآن است، گفت: مجموعه روايات تفسيري كه اكنون در اختيار ما قرار دارد، نمي‌تواند عين تفسير معصوم باشد، لذا براي فهم صحيح آيات قرآن بخشي از معارف قرآن بايد توسط معصوم بيان شود.

 

مسئول نهاد رهبري دانشگاه علوم پزشكي تهران گفت: لازمه ارائه تفسير مناسب در هر موضوع شناخت مفردات موضوع است كه يكي از آنها «منطق فهم» است.

 

حجت الاسلام عيسي زاده در ادامه افزود: منطق در معناي لغوي به معناي كلام و در معناي اصطلاحي ابزار قانوني است كه با رعايت آن از بروز خطا جلوگيري مي‌شود.

 

وي گفت: براي منطق دو معناي كاربردي وجود دارد كه يكي به معناي قواعد و قوانيني است كه براي فهم درست به كار مي رود و ديگري به معناي مباني و اصولي است كه آنچه مدنظر ماست همان مباني مي باشد.

 

مسئول نهاد رهبري دانشگاه علوم پزشكي تهران تصريح كرد: در بحث «مباني فهم» بايد قلمرو مباني مشخص شود؛ مباني به مسلماتي گفته مي‌شود كه از ابتدا پذيرفته شده‌اند، لذا قبل از ورود به مباني ضروري است فرضيات اين مسلمات كه با عنوان اصول مطرح مي‌شود، تعريف و پذيرفته شده باشد.

فهم موضوع به معناي انباشت اطلاعات نيست

حجت الاسلام عيسي زاده گفت: فهم و درك به معني انباشت اطلاعات نيست، بلكه شناخت همراه با تعقل است كه به معناي كسب واقعيت و عمق يك موضوع مي‌باشد، لذا نيازمند آمادگي بالاي ذهني است.

 

مسئول نهاد رهبري دانشگاه علوم پزشكي تهران با بيان اينكه فهم مرحله بعد از مباني است، گفت: قواعد يعني فرمول و دستورالعملي كه به فهم احاديث كمك مي‌كند.

 

وي گفت: اگر حديث مانند ساختماني باشد كه قصد ورود به آن را داريم، مباني در حكم مسلماتي را دارد كه قبل از ساخت ساختمان بايد مدنظر قرار گيرند كه مرحله بعد از مباني، فهم صحيح آن حديث است كه از طريق قواعد و قوانين حاصل مي شود و مرحله بعد آن ارزش يابي فهم است كه مشخص مي‌شود آيا حديث به طور صحيحي فهم شده است يا نه؟

 

حجت الاسلام عيسي زاده ادامه داد: در اصطلاح علوم قرآني مكاتب به معني راي و نظري است كه مفسر در رابطه با چگونه تفسير كردن بيان مي‌كند.

علامه از تفسير قرآن به قرآن استفاده كرده يا روايات تفسيري؟

مسئول نهاد رهبري دانشگاه علوم پزشكي تهران گفت: روايت به معني خبري است كه توسط شخص معصوم به ما منتقل شده است و كاري كه مفسر انجام مي‌دهد، اين است كه با به كارگيري قواعد و قوانين به شيوه‌اي خاص سعي مي كند ابهام را از الفاظ مبهم بزدايد مانند علامه طباطبايي كه احياگر تفسير قرآن بودند.

وي گفت: روايات تفسيري، احاديثي هستند كه در خدمت فهم آيات قرآن قرار مي گيرند.

 

حجت الاسلام عيسي زاده در پاسخ به اين موضوع كه علامه الميزان را بصورت قرآن به قرآن تفسير مي كند يا از روايات تفسيري هم استفاده مي كند، گفت: علامه در روند اجتهادي در هر سوره بعد از هر آيه، معني هر آيه را مي آورد و سپس با درنظر گرفتن روايات مربوط به اين آيات به سراغ تفسير مي رود. 

مسئول نهاد رهبري دانشگاه علوم پزشكي تهران با بيان اينكه علامه معتقد است تفسير الميزان دقيقاً بر مبناي روايات اهل بيت(ع) است، گفت: در جاي جاي قرآن به پيامبراكرم(ص) و فرزندان ايشان توجه خاصي شده است.

افراط و تفريط ‌هاي مواجهه با قرآن

وي تصريح كرد: براي پرهيز از افراط و تفريط در مواجهه با تفسيرهاي قرآن بايد از هر دو ابزار عقل و مراجعه به روايات اهل بيت(ع) استفاده كرد كه رجوع به يكي بدون توجه به ديگري منجر به افراط و تفريط مي شود.

 

حجت الاسلام نيكزاد ادامه داد: در تفسير باطني آيات ما ناگزير از مراجعه به روايات هستيم؛ چرا كه بدون روايات نمي توان به بطن آيات دست يافت و همچنين روايات از تحريف معنوي قرآن جلوگيري مي كنند.

نقش روايات در تفسير الميزان

مسئول نهاد رهبري دانشگاه علوم پزشكي تهران گفت: نقش روايات و نحوه استفاده از آنها در تفسير علامه طباطبايي داراي سه نقش تصميمي، تفسيري و بازدارندگي مي باشد، لذا علامه از روايات استفاده كرده است.

 

وي گفت: علامه در جلد 3 و 5 الميزان بي نيازي ذاتي قرآن را مطرح مي كند و اينكه هيچ آيه‌اي به ذات تشابه نيست، بلكه ما در رويارويي با فهم قرآن دچار تشابه مي شويم.

 

حجت الاسلام نيكزاد عيسي‌زاده در ادامه افزود: اهل بيت(ع) براي فهم قرآن دچار تشابه نمي شوند، ولي غير ائمه براي فهم قرآن نياز به وسيله‌اي دارند، لذا علامه معتقد است يك مفسر اگر بخواهد قرآن را بفهمد در ابتدا بايد به خود قرآن و در كنار آن به روايات مراجعه كند.

مباني لازم براي فهم روايات تفسيري

وي با اشاره به اينكه براي فهم روايات تفسيري 6 مبنا وجود دارد، گفت: مبناي اول عصمت اهل بيت(ع) و فهم و تفسير قرآن است؛ يعني بايد پذيرفت كه روايات متعلق به اهل بيت(ع) است و بعد از طريق آن معناي حقيقي قرآن را استخراج كرد.

 

حجت الاسلام عيسي‌زاده گفت: مبناي دوم عدم تعارض روايات با مسلمات عقلي و سومين مبنا عرفي بودن زبان روايات تفسيري است؛ يعني لساني انتخاب شود كه با لسان مخاطب يكي باشد.

 

وي ادامه داد: مبناي بعدي، قانون مندي فهم روايات است؛ يعني درك روايات قانون مند مي باشد و روايات متون هرج و مرجي نيست كه هر كسي بتواند با عدم تفحص سراغ آن رود.

 

مسئول نهاد رهبري دانشگاه علوم پزشكي تهران با اشاره به پنجمين مبنا را وحدت منشأ در آيات و روايات عنوان كرد و گفت: علامه در فهم آيات از روايات استفاده كرده و در مواقعي نيز براي فهم روايات از آيه كمك مي گرفتند، بنابراين نقش آيات و روايات تكميلي است.

 

 

وي آخرين مبناي فهم روايات تفسيري را عدم تناقض دروني خود روايات در درون خود روايات مي‌داند، يعني روايات با يكديگر ضديتي ندارند.

 

مسئول نهاد رهبري دانشگاه علوم پزشكي تهران گفت: رسيدن به معناي واقعي قرآن از مسير روايات، هدف نيست، بلكه مسيري است كه ما را به هدف مي‌رساند.