توصيههايي براي روزهداري سالم در ماه خدا
گروه علمي «خبرگزاري دانشجو»؛ توصيه متخصصان، بويژه متخصصان تغذيه براي افراد جهت روزه داري متفاوت است كه در اين راستا دكتر محمودي، متخصص تغذيه اظهار مي دارد: زنان باردار براي روزه گرفتن بايد با دريافت مواد غذايي كافي در فاصله افطار تا سحر از افت قند خون كه تاثيرات سوئي بر فعاليتهاي عصبي جنين دارد در طي ساعات روزه داري جلوگيري كنند.
وي بيان مي دارد: زنان بارداري كه قصد روزه داري در ماه رمضان را دارند بايد نياز غذايي بدن را در فاصله زماني افطار تا سحر تامين كرده و دو تا چهار واحد ميوه و سبزي و همچنين ميوههايي مانند توت، كشمش و خرما را كه داراي قندهاي سادهاي هستند، طي مدت افطار تا سحر مصرف كنند.
محمودي با اشاره به مصادف شدن ماه مبارك رمضان با تابستان ادامه مي دهد: به دليل طولاني بودن ساعات روزه داري بايد از مصرف غذاهاي شور بويژه در هنگام سحري خودداري شود؛ چرا كه مصرف نمك، دفع مايعات و تشنگي را به دنبال دارد، ولي با مصرف ميوهها و سبزيجات مي توان تشنگي را در طول روز كاهش داد.
اين متخصص تغذيه توصيه مي كند كه در شروع افطار از مصرف غذاهاي بسيار سرد و يا بسيار گرم و نيز نوشيدن آب سرد خودداري شود و براي رفع تشنگي از آب گرم، چاي يا شير گرم استفاده شود.
سحري، از جمله وعدههاي غذايي اصلي در ماه مبارك رمضان است كه بسياري از پزشكان و متخصصان تاكيد ويژهاي بر خوردن آن دارند و توصيه مي كنند كه براي اين وعده غذايي از مواد حاوي قندها، كربوهيدراتهاي پيچيده، ميوه، سبزي و آب كافي استفاده شود؛ چرا كه كربوهيدراتهاي پيچيده مانند برنج، مرغ، ماهي، سويا و تخم مرغ دير هضم بوده و احساس گرسنگي كمتري در طول روز ايجاد مي كنند.
اين متخصصان توصيه مي كنند كه افراد هنگام سحر از مصرف غذاهاي سرخ شده، چرب، ادويه دار و حاوي قند زياد خودداري كرده و از خوردن مواد غذايي در حجم زياد و همچنين نوشيدن چاي زياد به دليل داشتن كافئين بپرهيزند.
همان طور كه اشاره شد، بيماران مختلف بايد موارد متفاوتي را در روزه داري رعايت كنند؛ اين افراد بهتر است قبل از اقدام به روزه داري با پزشك معالج خود مشورت كرده و با رعايت توصيههاي پزشك معالج خود روزه بگيرند.
بيماران مبتلا به فشار خون بالا تحت نظر پزشك روزه بگيرند
فشار خون از جمله بيماريهايي است كه نوسانات بسياري در بدن افراد ايجاد كرده و تابع شرايط متفاوتي است؛ امروزه به دليل داروهاي موجود در اين حوزه، بيماران مي توانند با تنظيم مصرف داروها در زمان افطار و سحر به راحتي روزه بگيرند.
تحت كنترل بودن بيماري فشار خون از اهميت بسياري برخوردار است؛ به طوري كه بيماران مبتلا به فشار خون بالا براي روزه داري بايد طي چند روز اول به طور مداوم فشار خون خود را در دو نوبت صبح و احوالي افطار اندازه گرفته و در صورت اطمينان از آن، تحت نظر پزشك اقدام به روزه داري كنند.
زنان شيرده با تغذيه مناسب مي توانند روزه بگيرند
جوادي، عضو هيئت علمي دانشگاه علوم پزشكي قزوين در رابطه با روزه گرفتن زنان شيرده بيان مي دارد: اين گروه از افراد در صورت تمايل به روزه داري مي توانند با تغذيه مناسب در افطار و سحر روزه بگيرند.
وي با اشاره به اينكه طي شش ماهه اول شيردهي، نوزاد به شير مادر وابسته است، مي گويد: بهتر است مادران شيرده طي شش ماهه اول از گرفتن روزه اجتناب كنند؛ چرا كه گرسنگي طولاني مدت مادر شيرده در رشد كودكان اختلال ايجاد مي كند.
عضو هيئت علمي دانشگاه علوم پزشكي قزوين تصريح مي كند: در صورتي كه حجم غذاي مورد نياز بدن مادر شيرده به خوبي در وعدههاي افطار تا سحر تقسيم شود، آرامش خاطر ايجاد شده در مادران اثر مفيدي براي كودك خواهد داشت.
به گفته جوادي رژيم غذايي مادران شيرده بايد سرشار از پروتئين، كلسيم، آهن و ويتامينها باشد؛ چرا كه در صورت عدم مصرف اين مواد غذايي، دچار كمبود شديد مواد مغذي شده و رشد كودك و سلامتي مادر به خطر مي افتد.
وي بيان مي دارد كه زنان شيرده بايد هنگام سحر و افطار از مواد غذايي سرشار از آهن، (گوشت و حبوبات) و كلسيم (شير و لبنيات)، استفاده، و از مصرف ادويه و سير در وعده سحري خودداري كنند.
عضو هيئت علمي دانشگاه علوم پزشكي قزوين با اشاره به اينكه زنان شيرده روزه دار بايد غذايي باكيفيت مصرف كنند، خاطرنشان مي كند: مصرف سبزي، لبنيات كم چرب، آجيل خام و انواع گوشت در ترشح شير موثر خواهد بود.
تاثير مثبت روزه داري در بيماريهاي قلبي
اثرات مثبت ماه مبارك رمضان بر روي سيستم قلبي و عروقي افراد كاملاً واضح است؛ به طوري كه روزه ماه مبارك رمضان تاثيرات مفيدي روي اكثريت عوامل اوليه و ثانويه ايجاد كننده بيماريهاي قلبي دارد.
فشار خون بالا، افزايش كلسترول خون و استعمال دخانيات از جمله عواملي هستند كه فرد را مستعد به ابتلا به بيماري عروق كرنر قلب مي كنند كه روزه ماه رمضان اثر مطلوبي روي هر سه عامل دارد.
در رابطه با فشارخون كاملاً واضح است كه پرهيز كامل از خوردن غذا براي چندين ساعت در ماه رمضان موجب كاهش سطح سديم خون شده و در نتيجه باعث كاهش فشار خون خواهد شد؛ با توجه به اينكه تمامي داروهاي ضد فشار خون داراي عوارض جانبي مخصوص به خود هستند حتي المقدور بايد از روشهاي غيردارويي براي كنترل فشار خون استفاده كرد كه نقش روزه داري كاملاً در اين ميان مشخص است.
كنترل وزن، ورزش، عدم استفاده از الكل و سيگار، كاهش مصرف گوشت و محصولات حيواني در رژيم غذايي و كاهش استرس از جمله عوامل غيردارويي مهم و موثر بر فشار خون هستند كه روزه ماه مبارك رمضان اثرات مثبتي بر روي تمام عوامل فوق دارد.
انجمن بين المللي فشار خون توصيه مي كند كه بيماران مبتلا به فشار خون، بخصوص نوع خفيف بايد مصرف چربي، الكل و نمك را كاهش داده و سيگار را ترك كنند و به تمرينات ورزشي سبك و منظم بپردازند كه ماه رمضان انجام تمام اين اعمال را تضمين مي كند.
دومين عامل اوليه مستعد كننده فرد، براي بيماريهاي كرونر قلب، افزايش چربي خون است كه روزه ماه مبارك رمضان، كاهش سطح كلسترول خون را در پي داشته و غير از كاهش سطح كلسترول خون، سطح Lipoprotein LDL با (دانستيته كم) كه اثر مخرب بر روي قلب دارد را كاهش مي دهد.
برخي بيماران كليوي براي روزه گرفتن منع قطعي دارند
كليه از ديگر اعضاي مهم بدن انسان به شمار مي رود؛ كليههاي افراد علاوه بر مشاركت در خون سازي و ساختن ويتامين D ، در تامين املاح بدن افراد نيز موثر هستند و به همين دليل در رابطه با برخي بيماريهاي مزمن و شديد كليوي، اكثريت قاطع پزشكان منع قطعي براي روزه داري را بيان مي كنند.
توصيههاي مرتبط با روزه داري در مورد بيماران مبتلا به مشكلات كليه (بيماريهاي عفوني، سنگ كليه و بيماريهاي ديابت كه درگيري كليه پيدا كردهاند) متفاوت بوده و افراد نيازمند مصرف مايعات بسيار از جمله گروهي هستند كه نبايد روزه بگيرند.
از نظر پزشكي بيماريهاي كليه در صورت نارسايي متوسط و شديد كليه كه بيمار بايد تحت درمان با دياليز قرار بگيرد، دفع شديد پروتئين از ادرار و همچنين دفع مكرر سنگهاي كليوي، روزه داري ضرر جدي داشته و منع شده است.
يك متخصص كليه مي گويد: روزه داري صحيح براي مبتلايان به نارساييهاي خفيف كليه كه عمدتاً علت زمينهاي بيماريشان فشار خون، نفريت مزمن كليه يا علل مادرزادي است، بسيار مناسب خواهد بود؛ چرا كه بسياري از اين بيماران به چاقي مبتلا بوده و براي كنترل بيماري بايد كاهش وزن داشته باشند.
وي تصريح مي كند: اين دسته از افراد بايد با رژيم غذايي، از گوشت، نمك و چربي به ميزان بسيار كم استفاده كرده و در مواردي كه امكان سنگ سازي كليه وجود دارد، هنگام سحر و افطار، آب و مايعات بسيار بنوشند.
متخصصان علم پزشكي معتقدند افرادي كه تشكيل سنگهاي ادراري در آنها فعال بوده و بيش از دو سنگ ادراري طي مدت شش ماه داشته اند و يا هم اكنون داراي سنگ ادراري هستند، بهتر است در مورد روزه داري احتياط كنند؛ چرا كه نخوردن آب باعث ته نشين شدن مواد زايد در لولههاي ادراري، مثانه و كليه شده و خطرات بعدي را براي فرد ايجاد مي كند؛ به همين دليل توصيه مي شود اين افراد از روزه گرفتن اجتناب كنند.
متخصصان شايعترين بيماريهاي كليوي را بيماريهاي عفوني عنوان كرده و روزه داري در اين افراد را بلامانع دانسته و بيان مي دارند كه داروهاي مصرفي اين افراد در گروه آنتي بيوتيكهاي خوراكي و تزريقي مي گنجد كه در ماه رمضان مي توان با نظر پزشك به جاي استفاده از دو تا سه نوبت آنتي بيوتيك خوراكي از داروهايي كه اثرات ماندگارتر دارد در هنگام سحر و افطار استفاده كرد.
در پايان يادآور مي شود؛ مقام معظم رهبري گرسنگي و تشنگي را از جمله مراحل عمومي روزه عنوان كرده و بيان مي دارند كه روزه داري منافع بسياري دارد؛ به طوري كه هم انسان را مي آزمايد و هم مي آموزد.