جهاد دانشگاهي چند قدم تا قله علم خاورميانه

گروه علمي «خبرگزاري دانشجو»؛ جهاد دانشگاهي از دهه 70 به مرحله بلوغ و تحكيم ساختار خود رسيد و شروع به فعاليت در حوزه‌هاي مختلف علمي به صورت پژوهش‌هاي تخصصي‌تر كرد و علاوه بر فعاليت‌ واحدهاي مختلف، با تشكيل پژوهشكده‌هايي همچون پژوهشكده گياهان دارويي، پژوهشكده رويان، پژوهشكده علوم بهداشتي و پژوهشكده فناوري‌هاي نوين پزشكي (ابن سينا)، جهش قابل توجهي در كميت و كيفيت پژوهشي، آموزشي و خدمات تخصصي داشت.

دكتر يادگاري، رئيس جهاد دانشگاهي كشور مي گويد: اين نهاد انقلابي از بدو تاسيس تا كنون ماموريت هاي متفاوتي را در حوزه هاي آموزشي، پژوهشي، فرهنگي و اشتغال داشته و جهادگران جهاد دانشگاهي همه توان خود را در اين نهاد براي رفع نيازها و حل مشكلات جامعه به كار بسته اند.

وي مي افزايد: جهادگران جهاد دانشگاهي بنا به تاكيد مقام معظم رهبري در كنار تحقيقات و دستيابي به علم و فناوري و دانش، ارزش ها و مسائل ديني و اعتقادي و فرهنگي را نيز در راس امور قرار مي دهند.

جهاد دانشگاهی؛ سرچشمه تولید علم

تخصصي شدن و گسترش فعاليت ها در جهاد دانشگاهي سبب تاسيس چند پژوهشگاه و پژوهشكده در اين نهاد شد تا در هر پژوهشكده و پژوهشگاهي، آزمايشات و پژوهش هاي تخصصي در زمينه خاص خود انجام گيرد؛ تا جايي كه جهاد دانشگاهي در حال حاضر به يك نهاد سرآمد در توليد علم تبديل شده است.

پژوهشكده گياهان دارويي با پژوهش در حيطه‌هاي فارماكولوژي كاربردي، فارماكوگنوزي، كشت و توسعه گياهان دارويي و به تازگي بيوتكنولوژي گياهان دارويي، تحقيقات گسترده‌اي را در خصوص شيوه‌هاي عصاره‌گيري، خالص‌سازي، تعيين بهترين شرايط كشت، تهيه داروها و اجراي فرمولاسيون و بالاخره كارآزمايي‌هاي باليني در دست اجرا دارد.

پژوهشگاه فناوري‌هاي نوين علوم پزشكي جهاد دانشگاهي (ابن سينا) نیز که با تكميل گروه‌هاي پژوهشي تخصصي در قالب سه پژوهشكده بيوتكنولوژي توليدمثل، آنتي بادي منوكلونال و نانوبيوتكنولوژي مشغول به فعاليت است، در حال حاضر تمركز اصلي خود را در چند حوزه از جمله غدد، ژنتيك و ايمني توليدمثل، تشخيص زودرس و ايمونوتراپي سرطان‌ها، توليد آنتي‌بادي‌هاي منو و پلي‌كلونال، توليد فرآورده‌هاي بيولوژيك نوتركيب و توليد و ارزيابي نسل جديدي از واكسن‌ها قرار داده و در آينده نزديك دستاوردهاي قابل‌توجهي در اين حيطه‌ها به جهان دانش ارائه می کند.

شبیه سازی حیوانات مقدمه ورود به فناوری موجودات تراریخته

پژوهشگاه رویان در توليد نخستين حيوانات شبيه‌سازي شده در سطح منطقه برای ورود به فناوري موجودات تراريخته (ترانس ژن) پیشگام بود.

توليد حيوانات تراريخته از طريق بلوغ آزمايشگاهي تخمك و لقاح خارج رحمي در پژوهشگاه رویان صورت گرفته؛ به گونه‌اي كه جنين از طريق IVF به دام زنده منتقل شده و حاصل آن تولد نخستين گوسفند حاصل از بلوغ آزمايشگاهي و لقاح خارج رحمي در مهر ماه سال 85 به نام رويان بوده است.

همچنين در واحد اصفهان نخستين گوسفند شبيه‌سازي شده به صورت زنده به نام رويانا متولد شد كه پس از سه سال و نيم عمر و انجام تحقيقات موفقيت‌آميز بر روي آن جان خود را از دست داد.

اين حيوانات همانند دستگاه‌هاي بيوراكتور عمل كرده و مي‌توانند با بيان ژن حاوي داروي مورد نظر در آنها به توليد داروهاي نوتركيب بپردازند؛ به گونه‌اي كه شنگول و منگول حامل ژن سازنده‌ فاكتور 9 و حبه‌انگور حامل ژن سازنده داروي tPA است كه در درمان بيماري‌هاي سكته‌ قلبي مورد استفاده قرار مي‌گيرد.

در انجام تحقيقات بر روي حيوانات تراريخته رويان ژن‌هاي حامل داروهاي نوتركيب مانند tPA و فاكتور 9 در شير اين حيوانات بيان شده است؛ به گونه‌اي كه نتايج بدست آمده از آزمايشات شيرهاي اين حيوانات ترنس‌ژن نشان مي‌دهد شيرهاي آنها حاوي ژن منتقل شده است.

در حال حاضر شنگول باردار است، ولي حبه انگور به دليل مشكلات آناتوميكي قادر به بارداري نبوده، ولي از طريق هورمون‌درماني به شيرآوري رسيده و تست‌هاي شير استحصال شده از آن نيز مويد وجود داروي tPA در آ‌ن است.

پیوند سلول‌های بنیادی گامی نوین در تولید علم روز دنیا

گورابي، رئیس پژوهشكده رویان با اشاره به پيشرفت هاي خوب رويان در زمينه سلول هاي بنيادي مي گويد: راندمان توليد سلول هاي بنيادي جنيني براي درمان بيماري ها در دنيا پايين است، ولي محققان پژوهشگاه رويان با استفاده از برخي فاكتورها، راندمان توليد سلول هاي بنيادي جنيني را افزايش داده و گزارش هاي خوبي در اين مورد ارائه كرده اند.

رئيس پژوهشكده رويان مي افزايد: اين پژوهشكده در زمينه مسئله دگرتمايزي يعني تبديل يك سلول بالغ به سلول بالغ ديگر بدون تبديل به سلول هاي بنيادي نيز پيشرفت هاي بسياري داشته است.

وي مي گويد: تحقيقات در زمينه دگرتمايزي، كار جديدي در دنياست كه ما همزمان با بقيه كشورهاي پيشرفته دنيا آن را شروع كرديم.

در پژوهشكده رويان پيوند سلول هاي بنيادي به قلب با هدف درمان ضايعات قلبي ناشي از سكته قلبي و پيوند سلول هاي بنيادي به چشم با هدف درمان بيماران مبتلا به ضايعات قرنيه چشم انجام شده است.

پيوند سلول هاي بنيادي به كبد با هدف بهبود شرايط زندگي بيماران مبتلا به سيروز كبد به روش جداسازي و تخليص سلول هاي بنيادي مغز استخوان در بيماران سيروز كبدي و پيوند اين سلول ها به كبد بيمار تا جایی پیش رفته که در حال حاضر از اين روش مي توان براي طولاني كردن زمان انتظار بيماران براي پيوند كبد استفاده كرد كه اين مطالعه در فازهاي دوم با تعداد نمونه بيشتر در دست اجرا است.

همچنین استفاده از سلول هاي بنيادي در بهبود زخم اندام تحتاني با هدف بهبود خون رساني در زخم هاي اندام تحتاني و پيشگيري از قطع عضو به روش جداسازي و پيوند سلول هاي بنيادي مشتق از مغز استخوان در بيماران مبتلا به زخم مزمن اندام تحتاني نیز در پژوهشگاه رویان صورت گرفته است.

استفاده از سلول هاي بنيادي مزانشيمي در بهبود ضايعات غضروفي – استخواني (استئوكندرال) با هدف ترميم ضايعات استئوكندرال از طریق توليد سلول هاي بنيادي مزانشيمي و بارگذاري اين سلول ها بر روي داربست هاي كلاژني براي تسريع در روند درماني بيماران از دیگر فعالیت های پژوهشگاه رویان است که در حال حاضر اين فناوري براي شش بيمار مورد ارزيابي قرار گرفته است و نتايج اوليه نشان مي دهد كه استفاده از اين درمان مي تواند به طور موثري درد بيماران را تا ميزان 50 تا 60 درصد كاهش دهد.

با چنين نتيجه اي به نظر مي رسد كه استفاده از اين روش در بيماران مبتلا به آرتروز مي تواند جايگزين مناسبي براي داروهاي كاهنده درد و ترميم باشد.

بهره گيري از سلول هاي بنيادي به منظور بهبود پيوند كليه با هدف بقاي پيوند در گيرندگان كليه پيوندي نیز بر روي پنج بيمار گيرنده كليه مورد استفاده قرار گرفته است كه در اين مطالعات بيماران ضمن عمل پيوند كليه، سلول هاي بنيادي مشتق از مغز استخوان خود را دريافت كرده اند و نتايج نشان مي دهد كه استفاده از اين روش بدون عارضه است و موجب كاهش مصرف داروهاي سركوب كننده ايمني نيز مي شود.

پيوند سلول هاي بنيادي به نخاع با هدف درمان بيماران مبتلا به قطع نخاع به روش توليد و كشت سلول هاي بنيادي در آزمايشگاه و پيوند آن به نخاع در مدل هاي حيواني در پژوهشكده رویان نیز نتايج قابل توجهي را در ترميم ضايعات نخاعي به دنبال داشته است که پس از تكميل تحقيقات در مدل هاي حيواني آسيب نخاعي، در آينده نزديك بر روي انسان به اجرا در مي آيد.

توليد سلول هاي بنيادي پرتوان القايي نیز از دیگر فعالیت های پژوهشكده رویان است که در ژن درماني، توسعه داروسازي، ناهنجاري شناسي جنين ها و مطالعه عملكرد ژن ها اثرات زیادی دارد. 

مهندسي بافت استخوان با استفاده از سلول هاي بنيادي مزانشيمي با هدف استفاده در درمان هاي ارتوپدي به منظور بازسازي ضايعات وسيع استخواني نیز به روش استفاده از سلول بنيادي مزانشيمي و داربست مناسب ساخته شده است.

طراحي و ساخت آب شيرين‌كن و آب گرمكن‌هاي خورشيدي، طراحي و ساخت دكل‌هاي حفاري و شناسايي و نگهداري 2000 گونه گياهي و دارويي بومي از دستاوردهاي ديگر پژوهشكده‌هاي جهاد دانشگاهي است.

اين ها نمونه اي از فعاليت هاي جهادگران جهاد دانشگاهي كشور بود و توليد علم توسط آنها به همين جا ختم نمي شود؛ به طوري كه يادگاري، رئيس جهاد دانشگاهي مي گويد: در دوره جديد مديريت جهاد دانشگاهي، حضور مستمر و پررنگتر در دانشگاه ها را پيگيري كرده و به دنبال تعامل هر چه بيشتر با حوزه هاي علميه و روحانيت هستيم تا فعاليت هاي فرهنگي را نيز در كنار فعاليت هاي علمي گسترش دهيم.

يادگاري مي افزايد: براي پيشرفت سريعتر و دستيابي به موفقيت هاي گسترده نيازمند كار گروهي و تعامل با ديگر نهادها و سازمان ها هستيم و در همين راستا با سازمان بسيج اساتيد و بسيج دانشجويي تعاملاتي را آغاز و همكاري خود را گسترش داده ايم.

وي تصريح مي كند: همه توان خود را با روحيه جهادي موجود در اين نهاد انقلابي به كار مي‌گيريم تا بتوانيم نيازها و مشكلات جامعه را حل كرده و به جامعه خدمت برسانيم.