طاهرزاده: نتيجه سياست دوره سازندگي و اصلاحات، هجوم جوانان ما به غرب بود

به گزارش خبرنگار دين و انديشه «خبرگزاري دانشجو»، اصغر طاهرزاده شب گذشته در برنامه «گره» در پاسخ به اينكه مدرنيته و فرهنگ مدرن مانعي براي تحقق تمدن اسلامي است يا نه، گفت: مدرنيته مانع جدي است و ما بايد از آن عبور كنيم كه لازمه اين امر، شناخت كامل مدرنيته است، لذا ابتدا بايد خاستگاه فكري مدرنيته مشخص شود و اينكه آيا اين خاستگاه اجازه فعاليت در بستر دين را مي‌دهد؟
 
نگاه دين: انسان بايد خود را تغيير دهد تا شايسته قرب شود

نويسنده كتاب «تمدن‌زدايي شيعه» و «فرهنگ مدرنيته» در ادامه گفت: فرانسيس بيكن معتقد است تا كنون از طريق فيلسوفان، جهان را تفسير مي‌كرديم و الان بايد جهان را تغيير دهيم.
 
وي با اشاره به ديدگاه بيكن گفت: او معتقد است انسان اميالي دارد كه بايد برآورده شود، لذا بايد جهان را به گونه‌اي تغيير داد كه مطابق ميل‌ها گردد، در حالي كه در مبناي ديني، اين انسان است كه بايد خود را تغيير دهد تا شايسته قرب شود؛ يعني در مقابل طبيعت حركت كند نه در تقابل و تخريب با آن.

 

طاهرزاده با بيان دو نگاه مدرنيته و نگاه ديني گفت: نگاه مدرينته بر مبناي ارضاي نفس اماره با استفاده از تغيير طبيعت است و نگاه ديني بر مبناي رجوع به حضرت حق با تغيير خود است.

 

 

كارشناس معارف اهل بيت (ع) گفت: براساس اين دو نگاه، دو انسان نيز تعريف مي‌شود؛ انساني كه مدنظر بيكن است هويتش در تغيير طبيعت است و با ابزارسازي تعريف مي‌شود، يعني فردي است كه مي‌تواند ابزار تغيير طبيعت را بسازد، در حالي كه در انسان ديني، بر مبناي آيه «ان اکرمکم عندالله اتقاکم»، هويت با كرامت انسان معنا پيدا مي‌كند.

 

وي در ادامه افزود: در تمدن اسلامي بايد با طبيعت به نحوي برخورد كرد كه بستري براي تعالي انسان بشود، ولي در نگاه مدرن بستري ساخته مي‌شود تا انسان ابزارساز، هويت خود را در تغيير طبيعت پيدا كند.

 

 

طاهرزاده در پاسخ به اين سوال كه براي رسيدن به تمدن اسلامي چرا بايد به دنبال تمدني غير از تمدن غرب باشيم و آيا نمي‌توان با تغيير تمدن غرب به تمدن مطلوب رسيد، گفت: اسلام و غرب دو هدف مختلف دارد و با توجه به اينكه ابزار براي اين است كه به هدف برسيم، هر گاه هدف رسيدن به رفاه بيشتر شد ابزاري هم ساخته مي‌شود كه در پي تخريب طبيعت است و نمي‌تواند با آن تعامل كند.

 

نويسنده كتاب «تمدن‌زدايي شيعه» و «فرهنگ مدرنيته» گفت: ما در شرايط كنوني چاره‌اي جز استفاده از تكنولوژي مدرن نداريم، ولي اعتقاد تمدن اسلام بر اين است كه طبيعت توسط خداوند حكيم ساخته شده است تا بشر در بستر آن بتواند رشد كند، لذا در اين نگاه خداوند اين نظام را به شكل احسن خلق كرده تا با آن تعامل صحيحي صورت بگيرد و تخريب نشود.
 
«قنات» در نگاه توحيدي و «پمپ الكتريكي» در فرهنگ مدرن

 

كارشناس معارف اهل بيت (ع) در ادامه افزود: در بستر اين نگاه توحيدي است كه «قنات» ساخته مي‌شود؛ چرا كه وقتي سفره‌هاي زيرزميني موجود است، مي‌توان با هدايت آنها آب را به دشت سرازير كرد، ولي اگر انسان به نظم عالم معتقد نباشد عقيده خود را به واقعيت تحميل مي‌كند.

 

وي گفت: اين ابزارها، خود غرب را هم به هدف نرسانده و الان غرب با مشكل محيط زيست مواجه است، لذا اين ابزارها ما را به هدف‌مان نمي‌رسانند.

 

طاهرزاده در ادامه گفت: فرهنگ مدرنيته به جاي قنات، پمپ الكتريكي مي‌سازد، هر چند به ظاهر آب بيشتري به دست مي‌آيد، ولي تعادل جريان آب‌ها را به ‌هم ريخته و در حركت زمين نيز اختلال ايجاد مي‌كند؛ همين طور جنگلي كه طي يك قرن براي خدمت به بشر و استفاده از مزاياي مختلف آن خلق شده، اگر كسي چنين نگاهي نداشته باشد، اره به دست گرفته و آن را خراب مي‌كند.

 

 

نويسنده كتاب «تمدن‌زدايي شيعه» و «فرهنگ مدرنيته» در پاسخ به اينكه تمدن غرب داراي پيچيدگي‌هايي است و روح مسيحيت در لايه‌هايي از آن جريان دارد پس به همين سادگي نمي‌توان آن را كنار گذاشت، گفت: هر تمدني داراي مباني فلسفي خود است و مباني فلسفي تمدن مدرن، مسيحيت نيست؛ زيرا غرب بعد از رنسانس به بهانه اشتباه چند كشيش، مسيحيت را پشت سرگذاشت.

 

كارشناس معارف اهل بيت (ع) در ادامه گفت: رنسانس مي‌خواهد با «خرد جمعي» جهان را مديريت كند، لذا اولين چيزي كه در رنسانس زير سوال رفت مسيحيت بود، در حالي كه اگر حكم خدا حاكم بر روابط انساني باشد، مي‌توان عالم و آدم را براساس آن مديريت كرد.

 

وي گفت: بعد از رنسانس، مسيحيت كاتوليك كنار گذاشته شد و پروتستان به روي كار آمد كه معتقد است تا حدي مي‌توان از مذهب استفاده كرد كه علم مدرن اجازه مي‌دهد؛ يعني به جاي اينكه مذهب، تكليف مدرنيته را مشخص كند، مدرنيته است كه ساز و كار استفاده از مذهب را تعيين مي‌كند.

 

طاهرزاده گفت: انسان به وسعت همه عوالم است و بناست به ملكوت متصل شود، لذا بايد زندگي خاصي براي خود تعريف كند.

 

 

نويسنده كتاب «تمدن‌زدايي شيعه» و «فرهنگ مدرنيته» با اشاره به حديثي از امام رضا(ع) گفت: همين حالا معاد موجود است و انسان تا عالم معاد گسترده است، بنابراين اگر كسي معتقد باشد قيامت بعداً به وجود مي‌آيد، در ولايت اهل بيت نيست.

 

كارشناس معارف اهل بيت (ع) ادامه داد: پيامبر(ص) در معراج كه به بهشت رفتند ملائكه‌اي ديدند كه زماني به كار مشغول بودند و گاهي مي‌ايستادند، پيامبر(ص) پرسيدند چه مي‌كنند؟ جبرئيل گفت: مصالح نمي‌آيد و مصالح ما ذكر تسبيحات اربعه است كه فرد هم اكنون در دنيا مي‌گويد.

 

وي با اشاره به اينكه انسان هم ‌اكنون در تمام عوالم حاضر است، گفت: اگر انسان را محدود به عالم حسن و ماده كنيم، افق‌هاي زيادي را از او زدوده‌ايم و طوري بشر را درگير طبيعت كرده‌ايم كه از رسالت خود غافل مي‌شود.

 

طاهرزاده در ادامه گفت: خداوند علم بقاست يعني گذشته و آينده ندارد؛ چرا كه هر لحظه بلافاصله مي‌گذرد و به گذشته مي‌پيوند و هر كس به اندازه‌اي كه به خداوند نزديك شود به بقا نزديك‌تر مي‌شود، حقيقت كلي جهان نيز متعلق به عالم بقاست كه گرفتار عالم كثرت شده است.

 

نويسنده كتاب «تمدن‌زدايي شيعه» و «فرهنگ مدرنيته» گفت: در حيات ديني انسان در عين اينكه در وسعت بيكرانه‌اي قرار دارد از عالم ماده و زمين هم بهره مي‌گيرد، ولي اين بهره ‌گيري از عالم ماده، او را از پرداختن به استعدادهاي نامحدودش محروم نمي‌كند.

 

كارشناس معارف اهل بيت (ع) در پاسخ به اين سوال كه آيا منظور شما برگشتن به زندگي روستايي و ساده است، گفت: اصلاً حيات ديني بنا ندارد به گذشته برگردد، بلكه بناست فكر كنيم حيات ديني را چطور طراحي كنيم تا زمين را به آسمان يعني جايگاه اصلي آن وصل كنيم.

بايد مدرنيته را كنترل كرد و از آن عبور نمود

 

وي گفت: البته منظور ما اين نيست كه از همين فردا مي‌توان به مدرنيته پشت كرد، بلكه معتقديم بايد افق نگاه‌مان را افقي قرار دهيم كه حيات بشري را در يك بستر معنوي پيش ببرد، لذا بايد مدرنيته را كنترل كرد سپس از آن عبور نمود.

 

طاهرزاده در پاسخ به اينكه آيا شما تلويحاً از تعامل سطحي با مدرنيته صحبت مي‌كنيد، گفت: علت برخورد سطحي ما با غرب، عميق نديدن آن است، اگر ما غرب را در مشروبات الكي و مسكن خلاصه كنيم سطحي ديدن غرب است، در حالي كه نگاه‌ها هنوز اصلاح نشده و به عالم و آدم با دريچه غرب ‌نگريسته مي‌شود، لذا به هدف انقلاب اسلامي نمي‌رسيم.

 

 

كارشناس معارف اهل بيت (ع) با اشاره به دولت‌هاي گذشته گفت: در دوره سازندگي و اصلاحات، غرب مقصد بود؛ يعني اصالت به غرب داده مي شد و در كنار آن افراد نماز هم مي خواندند و عبادات فردي هم داشتند كه نتيجه چنين سياستي هجوم جوانان ما به سمت غربي تر شدن بود.

 

وي گفت: مقصد انقلاب اسلامي تربيت انساني قدسي بود، انساني كه از حجاب‌ها عبور كرده و تمدن اسلامي را به وجود مي آورد؛ اين انسان از علم و انديشه كنوني هم استفاده مي كند، ولي هويت خود را در تخريب تعريف نمي كند.

 

طاهرزاده گفت: ژاپن اسلامي همان غرب است كه انسان ابراز بيشتري مي‌سازد تا موفق شود كه نتيجه آن تخريب طبيعت و غفلت از ملكوت است؛ با اين تفاوت كه آنها مذهب «شنتر» را ادامه مي‌دهند، ولي ما نماز نمي‌خوانيم.

 

نويسنده كتاب «تمدن‌زدايي شيعه» و «فرهنگ مدرنيته» گفت: معتقديم براي طراحي تمدن اسلامي بايد تعريف از انسان عوض شود و بر اساس انساني كه مي‌تواند با ملكوت مرتبط شود، ساخته شود.
 
ادامه دارد ...