بازخواني قيام‌هاي مردمي پس از واقعه عاشورا - بخش اول

گروه دين و انديشه «خبرگزاري دانشجو»؛ حادثه دلخراش عاشورا در كوتاه مدت ضربه خردكننده اي بر نهضت شيعه وارد ساخت، با انعكاس خبر اين حادثه در سراسر كشور اسلامي آن روز، به ويژه در عراق و حجاز، رعب و وحشت شديدي بر محافل شيعه حكم فرما شد؛ زيرا مسلم شد يزيد كه آماده است تا حد كشتن فرزند پيامبر (ص) (كه در همه جهان اسلام به عظمت و اعتبار و قداست شناخته شده بود) و اسير كردن زنان و فرزندان او حكومت خود را استحكام بخشد، در راه تثبيت پايه هاي حكومت خويش از هيچ جنايتي دريغ نمي كند.

اين رعب و وحشت، كه آثارش در كوفه و مدينه نمايان گرديده بود، با بروز فاجعه حره شدت يافت و اختناق شديدي در منطقه نفوذ خاندان پيامبر (ص) به ويژه مدينه (در حجاز) و كوفه (در عراق) حاكم شد و شيعيان و پيروان امامان كه دشمنان بني اميه به شمار مي آمدند، دستخوش ضعف و سستي گرديدند و تشكل و انسجامشان از هم پاشيد.

 

امام سجاد (ع) با اشاره به اين وضع ناگوار مي فرمود: «در تمام مكه و مدينه بيست نفر نيستند كه ما را دوست بدارند» (بحارالانوار، ج 46، ص 143)

 

«مسعودي» مورخ نامدار، تصريح مي كند كه: «علي بن الحسين (ع)، امامت را به صورت مخفي و با تقيه شديد در زماني دشوار عهده دار گرديد.» (اثبات الوصيه ص 167)

فاجعه حرّه

شورش مدينه در سال 63 (يا 62) هجري رخ داد و به فاجعه حره مشهور گرديد اين حادثه از آن جا سرچشمه گرفت كه پس از شهادت امام حسين (ع) موجي از خشم و نفرت در مناطق اسلامي برضد حكومت يزيد برانگيخته شد.

در شهر مدينه نيز كه مركز خويشاوندان پيامبر (ص) و صحابه و تابعين بود، مردم به خشم در آمدند.حاكم مدينه (عثمان بن محمدبن ابي سفيان) كه در ناپختگي و جواني و غرور چيزي از يزيد كم نداشت، با اشاره يزيد گروهي از بزرگان را به نمايندگي از طرف مردم مدينه به دمشق فرستاد تا از نزديك، با خليفه جوان ملاقات كنند و از مراحم وي برخوردار شوند، تا در بازگشت به مدينه مردم را به اطاعت از حكومت وي تشويق كنند.

به دنبال اين طرح، عثمان هيئتي از بزرگان شهر مدينه را جهت ديدار با يزيد روانه دمشق ساخت، يزيد، نزد آنان از شرابخواري و سگبازي و تشكيل بزم ها و مجالس ساز و آواز و فسق و فجور كوتاهي نكرد و پذيرايي با شكوهي از آنان در كاخ خود به عمل آورد و خلعت هاي هنگفتي بالغ بر پنجاه هزار و صد هزار دينار بخشيد نمايندگان به مدينه بازگشتد و در اجتماع مردم اين شهر اعلام بيزاري از يزيد كردند به دنبال آن، مردم مدينه با عبدالله، پسر حنظله، غسيل الملائكه بيعت كرده و حاكم مدينه و همه بني اميه را از شهر بيرون كردند.

اين گزارش به يزيد رسيد، يزيد، مسلم بن عقبه را كه از سرسپردگان دربار بني اميه بود، با لشكر انبوهي براي سركوب نهضت به مدينه اعزام كرد و دستور قتل و غارت آنها را صادر كرد.

سپاه شام مدينه را مورد حمله قرار داد و جنگ خونين بين دو گروه در گرفت و سرانجام شورشيان شكست خوردند و سران نهضت كشته شدند.

مسلم بن عقبه به مدت سه روز دستور قتل عام مردم و غارت شهر را صادر كرد.

پس از پايان قتل و غارت و تجاوز به ناموس مسلمانان، پسر عقبه از مردم به عنوان بردگي يزيد بيعت گرفت.