در زمينه علوم انساني و اقتصاد به بيراهه رفته ايم

به گزارش خبرنگار دين و انديشه «خبرگزاري دانشجو»، سيد مهدي زريباف دوشنبه، 24 مردادماه در نشست «روش شناسي در اقتصاد اسلامي» كه در نوزدهمين نمايشگاه بين المللي نمايشگاه قرآن برگزار شد، به بيان تفاوت نظام اقتصادي اسلامي و غرب پرداخت و گفت: در زمينه علوم انساني و اقتصاد به بيراهه رفته ايم.

 

وي گفت: علوم انساني بايد محل جولان تفكر ديني و اسلامي باشد؛ چرا كه انديشه سكولار نگاهي در حد حيوان و يا كمتر به انسان دارد ولي متاسفانه در اين زمينه كاري صورت نگرفته است و با كم كاري عرصه را براي فعاليت غربي‌ها آماده كرده‌ايم.

نسبت اقتصاد اسلامي و ليبرالي، داستان عصاي موسي و سحر ساحران

زريباف گفت: بحث اقتصاد متعارف نئوكلاسيك و ليبراليزم، داستان عصاي موسي و سحر ساحران است و اگر متوجه عظمت اين عصا شويم و ايمان واقعي داشته باشيم متوجه مي‌شويم اين سحرها باطل است.

 

رئيس مركز مطالعات مباني و مدل‌هاي اقتصادي ادامه داد: با دقت در انديشه‌هاي اقتصادي غرب متوجه مي‌شويم كه اين انديشه‌ها در واقع چيزي ندارند و اگر تفكر متقني به جهان ارائه شود اولين نفراتي كه ايمان مي‌آورند خود غربي‌ها هستند.

 

وي با بيان اينكه لازمه پرداختن به نظام اقتصادي اسلامي بررسي سه سطح مي باشد، گفت: سطح اول شناخت مباني و مفاهيم اقتصاد اسلامي است؛ سطح دوم، بررسي تفاوت هاي موضوع شناختي اقتصاد اسلامي و ليبرالي است و سطح سوم بحث روشن و تمايزاتي است كه نظام اسلامي با نظام سرمايه داري دارد.

 

زريباف با بيان اينكه عدالت در تفكر اسلامي و در نظريه‌پردازي ديني از جايگاه والايي برخوردار است، اظهار داشت: با تمسك به عدالت مي‌توان در زمينه علوم انساني نسبت به غرب از نظر تفكر و انديشه برتر باشيم.

 

 

رئيس مركز مطالعات مباني و مدل‌هاي اقتصادي در بيان تفاوت‌هاي مبنايي اقتصاد اسلامي و ليبرالي گفت: در اقتصاد ليبرالي اصالت با منافع فرد و سرمايه است آن هم از جنس سرمايه مادي و پولي؛ در حالي كه در تفكر اسلامي اصالت با حق است؛ اصالت با حقوق فرد و جامعه.

 

وي در ادامه افزود: سرمايه داري شأني براي خدا و روابط انساني قائل نمي شود و اعتقادي به ربوبيت، رازقيت و ... ندارد، انسان را تابع منفعت‌طلبي مي‌داند و خروجي آن «مطلوبيت گرايي» است كه منظور از آن اقتضائات فكري دنياست.

 

زريباف گفت: در تفكر سرمايه‌داري مالكيت نامحدود و مطلق است و بحثي وجود دارد به نام «انسان مالكي» كه انسان مي‌خواهد جاي خداوند بنشيند ولي در تفكر اسلامي مالكيت محدود است در نتيجه نظامي كه مبتني بر اين نگاه‌ها توليد مي‌شود متفاوت خواهد بود.

 

 

رئيس مركز مطالعات مباني و مدل‌هاي اقتصادي با اشاره به جايگاه دولت در دو نگاه گفت: در تفكر سرمايه‌داري دولت جايگاهي ندارد چون بر مبناي تامين منافع فرد مي‌باشد و فلسفه وجودي دولت نماينده سرمايه داري براي حفظ سرمايه است و از مردم استفاده مي‌كند.

 

وي در ادامه افزود: در تفكر اسلامي دولت ركن بازار و ركن عدالت محور است و دولت مي‌تواند جامعه را از انحصار در دست يك قشر نجات دهد.

 

زريباف با اشاره به تعريف رشد گفت: رشد همان افزايش توان مادي است كه هر چه انباشت سرمايه بيشتر باشد، اقتدار بيشتر خواهد بود.

 

 

رئيس مركز مطالعات مباني و مدل‌هاي اقتصادي گفت: در تفكر سرمايه‌داري مصرف، اصل است؛ چرا كه بازارها بتوانند عمل كنند، سودها تامين شود و سرمايه‌ها رشد كند.

 

وي گفت: در تفكر اسلامي «تفكر حق مدار در بازار ارزش دارند نه قانون احزاب»، قانون عرضه و تقاضا يكي از اصول تفكر سرمايه داري است كه نقطه مقابل آن در تفكر اسلامي توازن امكان و نياز است.

 

زريباف با بيان اينكه در تفكر اسلامي كيفيت مبادله از اهميت بالايي برخوردار است، گفت: افلاطون معتقد است وقتي نظامي فاسد شود منشا آن داد و ستد مردمي است حال اگر عادلانه صورت گيرد جامعه به سمت صلاح مي‌رود ولي اگر ظالمانه باشد منجر به ايجاد «شكاف طبقاتي» مي‌شود.

 

 

رئيس مركز مطالعات مباني و مدل‌هاي اقتصادي با بيان سه بخش در مباحث اقتصادي چون مباني و ارزش‌ها، ترجمه نظريه‌ها و تكنيك‌ها و مهندسي اقتصاد گفت: آنچه دانشجوي ما در دانشگاه‌ها مي‌خواند فقط بحث تكنيك‌هاست يعني هيچ وقت در تاريخ انديشه‌هاي اقتصادي و مدل سازي كيفيت اقتصادي هيچ بحث جدي در فضاي دانشگاهي ما ديده نمي‌شود.

 

وي در انتهاي جلسه در پاسخ به اين سوال كه چطور مي‌توان از وضع موجود به وضع مطلوب حركت كرد و آيا دراين دوره گذار چاره‌اي جز استفاده از اقتصاد سرمايه داري يا سوسياليستي يا مدل تركيبي آنها داريم، گفت: براي هرحركتي در ابتدا ضروري است و ضعيت مطلوب و مقصد خود را مشخص كنيم.

زريباف با بيان اينكه 30 سال است كه به بهانه اينكه چاره‌اي نداريم به استفاده از مدل هاي اقتصادي ليبرالي براي اداره جامعه مي‌پردازيم، گفت: 30 سال زماني كمي نيست و مي‌توانستيم در اين مدت به توليد نظريه‌هاي اقتصاد اسلامي بپردازيم.