«حي علي خير العمل»؛ بشتابيد به سوي ولايت علي (ع)

گروه دين و انديشه «خبرگزاري دانشجو»؛ اذان صداي دلنشيني است كه روزي سه بار مسلمانان را به پرستش و عبادت پروردگار فرا مي خواند، برانگيزنده و تشويق كننده در انجام عبادات است و در برگيرنده اصلي ترين اعتقادات مسلمانان است كه با نام خدا آغاز مي شود و به وحدانيت خداوند و رسالت پيامبر(ص) و دستور به شتافتن به انجام بهترين عمل و  نماز شهادت مي دهد و در پايان نيز با نام خدا به اتمام مي رسد؛ در حقيقت اذان محصور بين دو كلمه «الله» است.

 

از امام صادق(ع) روايت شده كه اذان توسط جبرئيل از آسمان‌ها فرستاده شد و اين ملك مقرب شروع به گفتن اذان و اقامه براي پيامبر(ص) و اميرالمومنين علي(ع) كرد و حضرت رسول (ص) از اميرالمومنين (ع) خواستند كه اين سخنان را چنان كه جبرئيل آورده به بلال آموزش دهند.

 

همانا مامور شدن مردم به گفتن اذان علل و دلايل بسياري دارد؛ در علل الشرايع از امام رضا(ع) نقل شده كه «اذان يادآوري براي فراموشكاران و بيداري بخش غافلان است و از همه معلم تر، اذان شناساي وقت نماز است.»

 

كاركرد اذان نه تنها در دعوت از مسلمين براي عبادت پروردگار است، بلكه از سنت‌هاي پيامبر(ص) است كه در گوش نوزادان نيز اذان گفته شود؛ همچنان كه خودشان در گوش راست حسنين اذان و در گوش چپشان اقامه گفتند.

 

با توجه به اينكه اذان يكي از شعائر اعتقادي جامعه مسلمانان است، از همان ابتدا تشكيل حكومت اسلامي توسط پيامبر(ص) جايگاهي محكم و با ثبات داشته، اما متاسفانه در طول تاريخ دستخوش تغييراتي شده كه توسط بدعت گذاران در دين صورت گرفته است.

 

خليفه دوم عمربن الخطاب «حي علي خيرالعمل» را از اذان حذف، و به جاي آن جمله «الصلوه خير من النوم»؛ نماز از خواب بهتر است را جايگزين كرد.
 
به راستي جمله «حي علي خيرالعمل» در ذهن مسلمانان صدر اسلام يادآور چه خاطره‌اي بود كه عمر اقدام به حذف آن كرد؟ و آيا جمله «حي علي خيرالعمل» معناي خاصي داشت؟
 
با رجوع به تاريخ پاسخ اين معما به راحتي آشكار مي شود؛ در حجة الوداع كه رسول خدا (ص)، امام علي(ع) را به عنوان جانشين برحق خود معرفي كردند، به گواهي تاريخ مردم سه روز پياپي با علي بن ابيطالب(ع) بيعت مي كردند و پيامبر مرتباً در اين سه روز ندا مي دادند «حي علي خيرالعمل» بشتابيد به سوي بهترين عمل.

 

در نتيجه پيامبر (ص) بيعت كردن با علي(ع) را بهترين عمل معرفي كردند و از آن جا كه اين جمله پس از آن واقعه به معناي بيعت با اميرالمومنين علي(ع) بود خليفه دست به حذف آن زد.

 

همچنين در اسرار توحيد شيخ صدوق آمده است: از حضرت صادق(ع) معناي حي علي خيرالعمل سوال شد، ايشان فرمودند: «بهترين عمل ولايت است» و همچنين در اخبار ديگر آمده: « هترين عمل نيكي به فاطمه(س) و فرزندان فاطمه(س) است.»

 

به اين ترتيب چون خيرالعمل همان ولايت است، كسي كه امر بر ترك آن از اذان نمود، قصدش اين بود كه بر ولايت تحريص و تحريكي نباشد.