اينكه «نيازي به رويت هلال نيست» حكمي غيرمشهور است

حجت الاسلام دكتر مرتضي چيت سازيان در گفت‌وگو با خبرنگار گروه دين و انديشه «خبرگزاري دانشجو»، در خصوص مسئله رويت هلال ماه شوال گفت: اين روايت از پيامبر اسلام (ص) نقل شده است كه «صم لروئيته و افطر لروئيته» يعني با رويت هلال ماه رمضان روزه بگيريد و با رويت هلال ماه شوال روزه تان را افطار كنيد.

اين استاد حوزه و دانشگاه با اشاره به رواياتي كه اهل سنت در اين باره آورده اند، گفت: «دكتر وهب الزحيلي» در كتاب «الفقه الاسلامي و ادلتها» اين سخن را از پيامبر اسلام (ص) نقل كرده است كه «صومو لروئيته و افطروا لروئيته» يعني روزه تان را با رويت (بصري، چشمي و حسي) ماه رمضان شروع كنيد و با رويت هلال شوال المكرم افطار كنيد.

وي با اشاره به اختلاف نظر فقها در مسئله رويت هلال گفت: برخي از فقها اتحاد افق را شرط مي دادند و بعضي اختلاف افق را مشكل نمي دانند؛ يعني اگر در يك مكان از كل نيمكره تاريك زمين، ماه ديده شود براي بقيه مكان ها كه در آن نيمكره قرار دارند نيز اين رويت حجت است.

چيت سازيان در ادامه به فتواي ديگري كه اخيرا در رابطه با رويت با چشم مسلح، يعني با ابزار اپتيكي مثل تلسكوپ مطرح شده، اشاره كرد و افزود: در اين مسئله كه با پيشرفت علم و تكنولوژي ايجاد شده، بعضي از مراجع معتقدند رويت هلال به وسيله ابزار اپتيكي حجت است و برخي ديگر بر اين عقيده اند كه متن روايات به رويت با چشم عادي اشاره دارد.

اين استاد حوزه و دانشگاه در ادامه گفت: نكته ديگري كه در مسئله رويت هلال مطرح شده مطلبي است كه آيت الله موسوي بجنوردي در نشريات به آن تصريح كرده و نظر فقهي خود را به عنوان مجتهد بيان نموده مبني بر اينكه رويت هلال موضوعيت ندارد، بلكه طريقيت دارد.

وي در توضيح اين نظر فقهي غيرمشهور بيان كرد: برخي از فقها معتقدند امروزه به سبب پيشرفت علم نجوم و اختر - فيزيك، همان طور كه خسوف و كسوف را براي 50 سال آينده پيش بيني مي كنند، مي توانند بدون رويت هلال، زمان عيد فطر را محاسبه كنند، پس رويت هلال ماه شوال موضوعيت ندارد و طريقيت دارد؛ به اين معنا كه نبايد حتما ماه را ببينيم، بلكه اگر ستاره شناسان، منجمان و افرادي كه در اختر – فيزيك متخصص هستند، گفتند كه مثلا فردا اول شوال است قولشان حجت است و اگر به هر دليلي نتوانستيم هلال ماه را ببينيم، باز هم عيد فطر قابل پيش بيني است.

چيت سازيان در پاسخ به اين سوال كه آيا حكم به رويت هلال از شئون ولي فقيه است؟ با اشاره به طرح اين مسئله از زمان شيخ مفيد و شيخ طوسي گفت: در اين رابطه دو نظريه وجود دارد بعضي مي گويند كه رويت هلال از شئون ولي فقيه است و ديگر مراجع بايد صبر كنند تا ولي فقيه خبر از استهلال دهد و برخي ديگر معتقدند مراجع ديگر هم در كنار حاكم مي توانند نظر خود را بيان كنند.

اين استاد حوزه و دانشگاه در پايان گفت: در اين قضيه نظر به اين است كه حكومت اسلامي در حال حاضر مبسوط اليد است، بنابراين با توجه به اين مسئله و با وجود ستادهاي استهلال، گزارش هاي اين گروه و نظرياتي كه در ستاد استهلال دفتر مقام معظم رهبري در باب استهلال مطرح مي شود، به مراتب مشخص تر، دقيق تر و ضابطه مندتر است، لذا براي اطلاع از زمان عيد فطر بايد منتظر اعلام نظر آن ستاد بمانيم.