فازبندي نامناسب مصلا باعث شده تا كنون هيچ نمازجمعه‌اي در آن برگزار نشود

حمزه نژاد گفت‌وگو با خبرنگار دين و انديشه «خبرگزاري دانشجو»، به بررسي سادگي معماري مصلاها پرداخت و گفت: منظور امام (ره) از مصلا، مصلاي نماز جمعه است، مصلاها بايد آنقدر ساده باشند كه يادآور مساجد صدر اسلام باشند، ولي افراي از جمله هاشمي رفسنجاني اين جمله را توصيه خوانده و آن را لازم الاجرا نمي داند.

 

وي با بيان جمله امام(ره) كه فرمودند: مصلا بايد يادآور مساجد صدر اسلام باشد، گفت: مصلاي تهران مي‌تواند يادآور خوبي براي الگوهاي تاريخي مانند مسجد جامع اصفهان، مسجد امام اصفهان و مساجد تاريخي باشد؛ به عبارتي تداوم تاريخ تمدن صفويان و قاجاريان اكنون به جمهوری اسلامی رسیده و در این پله‌های تکامل این حركت یک مرحله است، ولی به نظر می‌رسد تاكيد امام(ره) اجرا نشده است.

حمزه نژاد ادامه داد: جمله مقام معظم رهبري نيز در مورد ذوق معماري و فناوري، از باب ادامه تمدن است؛ يعني ايشان عقل جمعي معماران كنوني را ادامه تاريخ باعظمت گذشته مي‌بينند و از اين جهت نيز تاييد نسبي كردند؛ چرا که فضای جامعه برای فهم و درک توصیه‌های حضرت امام(ره) مناسب نیست و چه بسا تنها با ظهور حضرت ولی عصر زمینه احیاي ارزش های اصیل اسلامی فراهم مي‌گردد.

وي گفت: حضرت امام(ره) نگفتند مصلي در ادامه تمدن اسلامي باشد، بلكه گفتند يادآور صدر اسلام باشد كه اين مجموعه با تاريخ تمدن ايراني جور در مي‌آيد ولي قطعاً يادآور صدر اسلام نيست.

فازبندي اجرايي نامناسب مصلي باعث شده هنوز هيچ نماز جمعه‌اي در آن برگزار نشود

 

عضو مرکز تحقیقات معماری اسلامی دانشگاه علم و صنعت ايران با بيان اينكه مصلاي تهران قطعاً داراي ارزش‌هاي زيادي است، ولي نقاط ضعف بسياري نيز در آن ديده مي‌شود، تصريح كرد: حدود 22 سال است اين پروژه به طور رسمي آغاز شده، ولي هنوز هيچ نمازي نه نماز جمعه و نه نماز عيدفطر در آن برگزار نمي شود. 

حمزه نژاد گفت: این طرح مهندسي عظیم بايد اين قابليت را می‌داشت كه بتواند فازبندي شود و گام به گام امكان بهره‌برداري از آن فراهم آيد؛ يعني در يك گام بتوان نماز جمعه در آن خواند و در گام بعدي امكانات ديگر آن راه‌اندازي شود، ولي طرح خوب فازبندي و برنامه‌ريزي نشده است.

مصلاها بعنوان يادگار و اثر حكومت اسلامي باقي خواهد ماند

استاد دانشگاه علم و صنعت ايران با اشاره به اينكه ساخت مصلاها در اختيار حكومت اسلامي است و رابطه مستقيم با مقام معظم رهبري دارد و مسئوليت آن برعهده ستاد اقامه نماز جمعه است كه مسئول آن را ايشان تعيين مي‌كنند، گفت: به همين دليل حساسيت بيشتري در اين زمينه وجود دارد و بعنوان يادگار و اثر حكومت اسلامي باقي خواهد ماند. 

تمدن اسلامي الگوي ايده‌آل ما نيست

وي با اشاره به اينكه معماري مصلاي نماز جمعه به بحث تمدن اسلامي نزديك است، گفت: تمدن اسلامي الگوي ايده‌آل ما نيست؛ زيرا در آن دوره‌ها شرايط و محدوديت‌هايي وجود داشته است و همه چيز مطابق خواست عالمان ديني نبوده است، در حالي كه شرايط خاص‌تري در سايه انقلاب اسلامي بوجود آمده است كه هيچ محدوديت و فشاري از طرف حكومت بر عالمان دینی وجود ندارد، بلکه اختیار به دست مجتهدان و فقهاي شیعه است.

هاشمي تایید نسبی عالمان و فقهاي  بزرگی از جمله شيخ بهايي را كافي مي‌داند

 

حمزه نژاد با اشاره به ديدگاه برخي ها از جمله آقای هاشمي رفسنجاني گفت: آنها معتقدند كه ما با وجود تایید نسبی عالمان و فقها بزرگی از جمله شيخ بهايي كه به فقه و عرفان مسلط بودند و نيز مناصب بالاي حكومتي داشته‌اند و  مساجد نسبتا مجللی زير نظر آنها ساخته شده، نباید از این مسئله نگران باشیم.

 

استاد دانشگاه علم و صنعت ايران ادامه داد: آقاي هاشمي، مثال های دیگری از جمله مسجد اعظم قم را هم مبنای نظر خود معرفی کردند؛ زيرا تحت نظارت مستقيم آيت الله بروجردي كه به فتواها و دستورات اسلامي آشنا بودند، ساخته شده و ايشان نيز اختيار كامل در ساختن مسجد داشته‌اند؛ لذا مي‌توانستند كمي ساده‌تر بسازند و به «لُرزاده» دستور دهند.

وي افزود: طبق نظر اين افراد وقتي آيت الله بروجردي اين مسجد را تاييد مي‌كند، همين طور شيخ بهايي مسجد امام اصفهان را مي‌سازد، بنابراين اين مساجد مي‌تواند الگوي ما قرار گيرد.

 

 

حمزه نژاد در پاسخ به اين نوع نگاه گفت: امثال شيخ بهايي و ديگر علما تا حدي در ساخت اين مجموعه‌هاي عظيم مانند مسجد امام، اثرگذار بوده‌اند، ولي در جزئيات نمي‌توانستند خيلي اثرگذار باشند و  سند اين ادعا هم تصاویر بسیاری از حیوانات و ...که در دیوارهای آن وجود دارد و بنا بر فتوای شیخ مکروه یا حرام است.

 

عضو مرکز تحقیقات معماری اسلامی دانشگاه علم و صنعت ايران افزود: موارد متعددي در مسجد امام اصفهان يافت مي‌شود كه با فتواهاي مستقيم شيخ بهايي تناقض دارد؛ طوريكه در كتاب «جامع عباسي» شيخ بهايي به 17 مورد از مستحبات و 17 مورد از مكروهات در ساخت مسجد اشاره كرد كه در ساخت مسجد امام برخی از آنها رعايت نشده است.

 

وي با اشاره به اينكه شيخ بهايي نقش اساسي در همه اجزاء مسجد نداشته است، گفت: شيخ بهايي در اين معماري‌ها نكات كلي را تذكر داده‌اند و نكاتي هم مدنظر شاه عباس بوده است كه معمار بايد بين اين دو نظر را لحاظ مي‌كرده است.

 

استاد دانشگاه علم و صنعت ايران افزود: در مواردي كه شاه عباس یا معمار یا برخی از درباریان نظري غير از نظر شيخ بهايي داشته اند، شیخ خيلي بر نظر خود اصرار نمي‌كرد، مگر مواقعي كه انحراف اساسي دینی به وجود مي‌آمد.

ادامه دارد...